شهرداری مدل کوچک کشور

بگذاريد برايتان ماجرايی را تعريف کنم. در زمان شهرداری ملک‌مدنی معاونتی به نام توسعه مديريت شهری درست شد که با استفاده از ارتباط با نخبگان و دانشگاهيان و غيره ظرفيت‌های شهرداری را ارتقاء دهد. اين معاونت شد پاتوق دانشگاهيان و روشنفکران و روزنامه‌نويسان و جوانان عضو ان‌جی‌او ها و غيره. خود من دبير کميته‌ای بودم که عباس عبدی و بهروز گرانپايه و همين نيک‌آهنگ خودمان و دکتر اميرارجمند و آدم‌های معروف ديگری عضوش بودند. (اين کميته با زندان اوين هم همکاری داشت چون اول گرانپايه و بعد عبدی و دست آخر هم سينا مطلبی را به آن‌جا اعزام کرد!) معاونت يک سال کار کرد و مخزن فکری (تينک تانک) درست کرد و همايش برگزار کرد و جلسه گذاشت و فيلم ساخت و سايت راه‌ انداخت. دست آخر که نگاه می‌کنم می‌بينم از درون اين تشکيلات کم‌ترين ايده‌ای برای اداره بهتر شهر بيرون نيامد. به نظرم يکی از دلايلی که ملک‌مدنی نتوانست کاری بکند همين اتکای بيش از حدش به دانشگاهيان و روشنفکران بود.

کرباسچی را تا به حال چهار بار ديده‌ام. اين آدم اعتماد به نفس وحشتناکی دارد، می‌داند چه می‌خواهد بکند، کم صحبت و عملگرا است و مهم‌تر از همه اين‌که در کارش جدی است و لاس نمی‌زند. (بی‌ادبی را ببخشيد ولی اين تعبير خيلی رسا است). نمی ةوانی پيشش بنشينی و حرف‌های مدروز بزنی و بعد هم تحويل گرفته شوی. چنان سوال پيچت می‌کند که از حرف الکی زدن پشيمان می‌شوی. کرباسچی نخبه‌گرا بود. رفت و آدم‌های با قابليت را از جاهای مختلف جمع کرد و آورد و تيم کوچک و هماهنگ و کاری درست کرد که رکورددار نوآوری عملی در تاريخ بعد از انقلاب شدند. امپراطور کرباسچی به نق‌های روشنفکرانه کاری نداشت. نمی‌گويم همه کارهايش درست بود يا همه نقدها بی‌ربط. ولی من هم اگر جای او بودم ايده‌های اعضای دانشکده‌ای را که برای نقد کار او جلسه گذاشته بودند و نمی‌توانستند يک جلسه را اداره کنند جدی نمی‌گرفتم.

فرق اين دو مدل اين بود که کرباسچی می‌دانست اداره شهر شوخی نيست که بتوان آن‌را بر روی ايده‌های کلی‌گويانه کسانی مثل پرويز پيران بنا کرد که احتمالا تا به حال يک دانشکده را هم اداره نکرده است. اداره شهر يعنی پروژه چند ميلياردی را جمع کردن و پيمانکار را بدون پول به کار گرفتن و سرمايه‌گذار خارجی آوردن و برای برداشتن نرده‌های پارک‌ها با نيروی انتظامی سر و کله زدن و کشتارگاه را به فرهنگ‌سرا تبديل کردن. يک‌بار از کرباسچی پرسيدم ايده‌ها مال خودت بود؟ گفت نه همه مال ديگران. مجری‌ها البته آن ديگران نبودند همين بر و بچه‌های عضو امپراطوری کرباسچی بودند. به سبک ياسر بگويم تا اطلاع ثانوی کار کردن در ايران يعنی اين تيم کوچک و کاری را داشتن و با آن‌ها امور را پيش بردن.

من در دوره ملک مدنی خوشحال‌تر بودم چون به بازی گرفته شده بودم و اين در زمان کرباسچی ممکن نبود. ولی از کرباسچی برايم فرهنگ‌سرا و پارک و پيک بادپا و روزنامه همشهری و فروشگاه شهروند و بزرگراه يادگار و از همه مهم‌تر انتظار از يک شهرداری مدرن باقی مانده است. می‌دانم چه می‌خواهيد بگوييد : «مدل او به خاطر دموکراتيک نبودن پايدار  نبود (تکرار رضا شاه؟) و آخر سر به دست کسانی افتاد که شيخ عطار را بکنند سردبير همشهری و آن بلاها را بر سر فرهنگسراها بياورند.» ولی بگذاريد من از شما بپرسم که چه رفتارهايی در شورای شهر و شهرداری باعث شد تا مردم در آزادترين انتخابات بيست سال اخير شرکت نکنند و ماجرا را دو دستی به محافظه‌کاران تقديم کنند. (تکرار سال سی و دو؟).

نوشته شده توسط Hamed در 04:43 PM | لينك مطلب | پيام‌ها (3)

سوال دوم : توسعه دانايی‌محور (اختصاصی دارندگان مدرک دکترا)

البته می‌توان پرسيد که مگر توسعه اصولا بدون دانا بودن ممکن است ولی از اين که بگذريم از دانايی پول درآوردن لوازمی دارد. حداقل ده سال است که همه دارند در مورد رويای صادرات نرم‌افزار صحبت می‌کنند. در يکی دو سال اخير هم فقط به لطف طرح تکفا بيش از دويست ميليارد تومان پول به اين صنعت تزريق شد. با اين همه صادرات نرم‌افزار کشور تکان نخورده است. کانديداهای محترم بفرمايند که از عنوان پرطمطراق اين مدل توسعه که بگذريم چه ايده مشخصی دارند تا کشوری را که هنوز در کسب و کار سنتی‌اش در دنيا موفق نيست را قادر به صادرات محصولاتی مثل نرم‌افزار و مواد بيوتکنولوژيک و تجهيزات ميکروالکترونيک بنمايند. در عمل توسعه دانايی‌محور شرط‌های حداقلی مهمی مثل ارتباط با شرکت‌های بزرگ خارجی، داشتن مديران تجاری دنيا شناس، جذب سرمايه‌های خارجی و حضور مستقيم شرکت‌های صاحب فن‌آوری، نيروی انسانی منضبط و بهره‌ور و از همه مهم‌ةر ارتباط خوب با دنيا را لازم دارد. شما از اين لوازمش کدام يک را فراهم خواهيد کرد؟

 

نوشته شده توسط Hamed در 08:56 AM | لينك مطلب | پيام‌ها (2)

سوال اول : کليات

صنعت نفت و گاز و پتروشيمی مهم‌ترين و آينده‌دارترين بخش اقتصادی، صنعت خودرو بزرگ‌ترين بخش صنعتی و مساله يارانه‌ها و جذب سرمايه خارجی دو چالش مهم‌ مديريت اقتصادی کشور هستند. هر رييس‌ جمهوری بايد قسمت اعظم وقتش را صرف اين چهار محور کند. ولی تا جايی که من دنبال کرده‌ام هيچ يک از کانديداهای محترم در مورد آن‌ها صحبتی نکرده‌اند. فکر می‌کنيد چرا؟

نوشته شده توسط Hamed در 11:40 AM | لينك مطلب | پيام‌ها (12)

شهرداری مدل کوچک کشور

بگذاريد برايتان ماجرايی را تعريف کنم. در زمان شهرداری ملک‌مدنی معاونتی به نام توسعه مديريت شهری درست شد که با استفاده از ارتباط با نخبگان و دانشگاهيان و غيره ظرفيت‌های شهرداری را ارتقاء دهد. اين معاونت شد پاتوق دانشگاهيان و روشنفکران و روزنامه‌نويسان و جوانان عضو ان‌جی‌او ها و غيره. خود من دبير کميته‌ای بودم که عباس عبدی و بهروز گرانپايه و همين نيک‌آهنگ خودمان و دکتر اميرارجمند و آدم‌های معروف ديگری عضوش بودند. (اين کميته با زندان اوين هم همکاری داشت چون اول گرانپايه و بعد عبدی و دست آخر هم سينا مطلبی را به آن‌جا اعزام کرد!) معاونت يک سال کار کرد و مخزن فکری (تينک تانک) درست کرد و همايش برگزار کرد و جلسه گذاشت و فيلم ساخت و سايت راه‌ انداخت. دست آخر که نگاه می‌کنم می‌بينم از درون اين تشکيلات کم‌ترين ايده‌ای برای اداره بهتر شهر بيرون نيامد. به نظرم يکی از دلايلی که ملک‌مدنی نتوانست کاری بکند همين اتکای بيش از حدش به دانشگاهيان و روشنفکران بود.

کرباسچی را تا به حال چهار بار ديده‌ام. اين آدم اعتماد به نفس وحشتناکی دارد، می‌داند چه می‌خواهد بکند، کم صحبت و عملگرا است و مهم‌تر از همه اين‌که در کارش جدی است و لاس نمی‌زند. (بی‌ادبی را ببخشيد ولی اين تعبير خيلی رسا است). نمی ةوانی پيشش بنشينی و حرف‌های مدروز بزنی و بعد هم تحويل گرفته شوی. چنان سوال پيچت می‌کند که از حرف الکی زدن پشيمان می‌شوی. کرباسچی نخبه‌گرا بود. رفت و آدم‌های با قابليت را از جاهای مختلف جمع کرد و آورد و تيم کوچک و هماهنگ و کاری درست کرد که رکورددار نوآوری عملی در تاريخ بعد از انقلاب شدند. امپراطور کرباسچی به نق‌های روشنفکرانه کاری نداشت. نمی‌گويم همه کارهايش درست بود يا همه نقدها بی‌ربط. ولی من هم اگر جای او بودم ايده‌های اعضای دانشکده‌ای را که برای نقد کار او جلسه گذاشته بودند و نمی‌توانستند يک جلسه را اداره کنند جدی نمی‌گرفتم.

فرق اين دو مدل اين بود که کرباسچی می‌دانست اداره شهر شوخی نيست که بتوان آن‌را بر روی ايده‌های کلی‌گويانه کسانی مثل پرويز پيران بنا کرد که احتمالا تا به حال يک دانشکده را هم اداره نکرده است. اداره شهر يعنی پروژه چند ميلياردی را جمع کردن و پيمانکار را بدون پول به کار گرفتن و سرمايه‌گذار خارجی آوردن و برای برداشتن نرده‌های پارک‌ها با نيروی انتظامی سر و کله زدن و کشتارگاه را به فرهنگ‌سرا تبديل کردن. يک‌بار از کرباسچی پرسيدم ايده‌ها مال خودت بود؟ گفت نه همه مال ديگران. مجری‌ها البته آن ديگران نبودند همين بر و بچه‌های عضو امپراطوری کرباسچی بودند. به سبک ياسر بگويم تا اطلاع ثانوی کار کردن در ايران يعنی اين تيم کوچک و کاری را داشتن و با آن‌ها امور را پيش بردن.

من در دوره ملک مدنی خوشحال‌تر بودم چون به بازی گرفته شده بودم و اين در زمان کرباسچی ممکن نبود. ولی از کرباسچی برايم فرهنگ‌سرا و پارک و پيک بادپا و روزنامه همشهری و فروشگاه شهروند و بزرگراه يادگار و از همه مهم‌تر انتظار از يک شهرداری مدرن باقی مانده است. می‌دانم چه می‌خواهيد بگوييد : «مدل او به خاطر دموکراتيک نبودن پايدار  نبود (تکرار رضا شاه؟) و آخر سر به دست کسانی افتاد که شيخ عطار را بکنند سردبير همشهری و آن بلاها را بر سر فرهنگسراها بياورند.» ولی بگذاريد من از شما بپرسم که چه رفتارهايی در شورای شهر و شهرداری باعث شد تا مردم در آزادترين انتخابات بيست سال اخير شرکت نکنند و ماجرا را دو دستی به محافظه‌کاران تقديم کنند. (تکرار سال سی و دو؟).

نوشته شده توسط Hamed در 08:28 AM | لينك مطلب | پيام‌ها (5)

عدالت از نوع احمدی‌نژادی

محمود احمدی‌نژاد در سخنرانی خود گفته عدالت بايد روح همه تصميمات باشد و بحث‌هايی مثل تقدم عدالت بر توسعه و توسعه بر عدالت را امری انحرافی دانسته است. ظاهرا ايشان يکی از پيچده‌ترين مباحث اقتصاد توسعه را به سادگی‌ترين راهی حل کرده‌ است. البته يادمان هم نرفته است که شهردار مردمی سال قبل با تقسيط عوارض نوسازی منازل برای دو سال (يا شايد بيشتر) موافقت کرد و چون به سيستم اقتصاد اسلامی هم معتقد است و نرخ بهره بانکی بالا را ضد توليد می‌داند، مقرر کرد که هيچ بهره‌ای به پرداخت عوارض تعلق نگيرد. اگر يک کشور درست و حسابی داشتيم من می‌رفتم و از ضايع شدن حق خودم به دادگاه شکايت می‌کردم. عوارض نوسازی طلب پدر آقای شهردار نيست که از جيبش ببخشد بلکه جبران هزينه‌هايی است که اضافه کردن هر واحد منزل مسکونی به شهر تحميل می‌کند. وقتی قرار شد به جای يک تومان امسال، دو سال ديگر همين يک تومان دريافت شود حق منی که خانه‌ای نداشتم و يا نساخته‌ام ضايع شده است. چرا که اولا توسعه زيرساخت‌های شهری دو سال به تاخير افتاده و من دو سال از استفاده از آن محروم شده‌ام و ثانيا با يک تومان دو سال ديگر چيزهای کم‌تری می‌توان ساخت تا امسال. به عبارت ديگری شهرداری به پرداخت کنندگان عوارض نوسازی بين ۵۰ تا ۶۰ درصد تخفيف داده است و تازه اين را افتخار خود می‌داند. شهردار مدعی عدالت که بزرگواری می‌نمايد و می‌گويد «همه با هر تفکری بايد به يکسان از خدمات شهرداری برخوردار شوند» عملا حق من را به ديگری بخشيده است. ديگری که محتملا از من ثروت‌مندتر هم هست.

نوشته شده توسط Hamed در 11:46 PM | لينك مطلب | پيام‌ها (21)

مهدی جامی عزيز لطف کرده و نقدی خواندنی و بسيار آموزنده بر نوشته قبلی من نوشته است. اين‌جا نمی‌خواهم وارد بحث محتوايی با مهدی شوم و آن را به نوشته بعدی موکل می‌کنم. فقط برای جلوگيری از يک سوء تفاهم محتمل و برای روان‌تر شدن بحث بايد اين نکته را متذکر شوم که در جمله‌ای که گفتم «وقتی در مورد دموکراسی در ايران صحبت می‌کنيم» دقيقا منظورم همين بود و نه بحث در مورد مفهوم دموکراسی به صورت عام و در يک فضای نظری. به عبارت ديگر نکته اصلی من اين بود که در ايران ما در پس عبارت دموکراسی يا دموکراسی‌خواهی عملا منظورهای مختلفی را دنبال می‌کنيم که لزوما ربط منطقی به دموکراسی ندارد و بهتر است هر کدام به صورت جداگانه‌ای مورد بحث قرار گيرد. حال اين‌که کدام‌يک مقدم است موضوع جداگانه‌ای است.

ياسر هم دلتنگی‌های پاييزی‌اش را در پاسخ دلتنگی‌های بهاری من نوشته که آن هم خواندنی است. چون هر دو از دلتنگی‌ها نوشته‌ايم چيز خاصی ندارم که بگويم فقط می‌توانم کمی گله کنم از دوستانی که روح موجود در نوشته را نديده گرفته‌اند. مساله من روايت کردن پاراداکسی بود که به آن دچاريم و نه هيچ چيز ديگر. ضمنا اين نوشته هيچ ربطی به دو نوشته قبل و بعدش ندارد. اين نکته خيلی مهم است.

نوشته شده توسط Hamed در 10:53 AM | لينك مطلب | پيام‌ها (1)

دموکراسی و عقلانی‌سازی

وقتی در ايران در مورد دموکراسی‌خواهی حرف می‌کنيم، به طور ضمنی داريم از حداقل سه مفهوم مختلف صحبت می‌کنيم: رعايت شدن حقوق فردی يا پايبندی به حقوق بشر، عقلانی  و موثر بودن نظام حکومتی و مشارکت در نظام سياسی. اين خلط معنايی می‌توان گمراه‌کننده باشد. علاوه بر آن به نظر من حداقل در عالم نظر و البته با نگاه به واقعيت‌های بيرون می‌توان ديد که اين سه مولفه لزومی ندارد که به طور همزمان محقق شوند.

۱- می‌توان آزادی‌‌های فردی و حقوق بشر را تا حد معقولی داشت و لزوما نظامی دموکراتيک نبود. اين‌جا بيشتر دارم به نظام‌های پادشاهی قرن ۱۸ و ۱۹ اروپا اشاره می‌کنم. پادشاه در اين نظام‌ها واقعا پادشاه و در تصميم‌گيری‌ها موثر بود و لذا نظام سياسی کاملا دموکراتيک نبود ولی اين باعث نمی‌شد که روزنامه‌ها در انتقاد از خاندان سلطنتی مطلب ننويسند يا حلقه‌های روشنفکری شکل نگيرد و يا به ميل شاه آدم‌ها شکنجه يا اعدام شوند. اردن زمان ملک‌ حسين و ملک عبدالله نمونه ديگری است. حکومت سلطنتی است ولی از سرکوب سياسی شديدی که در ساير کشورهای منطقه است خبری نيست.

۲- می‌توان حکومت دموکراتيک نداشت و در عين حال نظامی شايسته‌سالار و کارآمد بود. کره جنوبی در زمان ژنرال پارک نمونه‌ای است که من هميشه از آن ياد می‌کنم. دولت نظامی بهترين‌ نخبه‌های کشور را به خدمت دستگاه دولتی درآورد و توانست موتور توسعه کشوری بسيار فقير شود. مصر هم کشوری با حکومت غيردموکراتيک است و در عين حال به داشتن ديپلمات‌ها و سياست‌مدارن برجسته و توانمند معروف است. رضاشاه در ايران، تورگوت اوزال در ترکيه و دولت فعلی چين نمونه‌های ديگری هستند. رمز شايستگی اين نظام‌ها داشتن رهبران توانمند و نخبه‌گزين و/ يا رقابت‌ بين نخبگان به شکل محدود در درون نظام سياسی است.

۳- می‌توان در کشور دولتی با انتخابات آزاد داشت و در عين حال با بوروکراسی ضعيف يا دستگاه قضايی فاسد و يا نظام سياسی ناپايدار مواجه بود. شايد بتوان پاکستان بعد از ضيا‌ءالحق، دموکراسی‌های آمريکای لاتين و ايران بين شهريور بيست تا مرداد سی و دو را به عنوان نمونه معرفی کرد. تحويل دادن نظام اجرايی و نهاد‌های ناکارآمد  دولت غيردموکراتيک به دولت دموکراسی‌خواه بلايی است که می‌تواند مردم را در ميان‌مدت از چنين حکومت‌هايی نااميد کند.

برای من و شايد برای خيلی از ما نظام اقتصادی کارآمد، بوروکراسی توانمند، رعايت شدن حقوق بشر و داشتن آزادی‌های فردی مهم‌ترين خواسته‌ها است. نظام سياسی مشارکت‌جو يا رقابتی تنها يکی از ابزار‌ها برای دست‌يابی به اين خواسته نهايی است.  تجربه البته می‌گويد در بلندمدت چنين نظامی کم‌ترين خطا و انحراف را در برآوردن خواسته‌های اساسی دارد و لذا در چشم‌انداز نهايی طلب کردن چنين نظامی نيز جزو خواسته‌های ما خواهد بود. با اين حال وقتی منابع و فرصت‌ها محدود است و وقتی در دنيای واقعی زندگی می‌کنيم می‌توانيم بين خواسته‌هايمان اولويت‌بندی کنيم. به اين خاطر است که فی‌المثل در شرايط فعلی من با وجود همه احترامی که برای اعضای نهضت آزادی قايل هستم تلاش برای داشتن يک رييس جمهور زيرک و واقع‌گرا و توانمند (و لو کمی غيرمشارکت‌جو) از بين انتخاب‌های عملی موجود را در اولويت بالاتری قرار می‌دهم تا تلاش برای شرکت کردن دکتر يزدی در انتخابات ( يا به عبارتی گسترش دامنه رقابت). نکته ديگری هم دارم که به اشاره از آن می‌گذرم. سعيد حجاريان همواره فرآيند دموکراسی را در دو محور مشروطه‌خواهی (محدود کردن دولت) و جمهوری‌خواهی (گسترش دامنه مشارکت) تحليل می‌کند. من محور سومی را به اين تحليل اضافه می‌کنم و آن عقلانی‌سازی (حرفه‌ای شدن بورکراسی) است.  به تاريخ ايران هم که نگاه کنيد خواهيد ديد دولت‌های عقلانی و لو غيردموکراتيک بستر را برای دموکراسی خواهی بيشتر آماده کرده‌اند. افزون بر آن در نبود عقلانيت، اولين ثمره دموکراسی پوپوليسمی خواهد بود که سمی مهلک برای کشورهای در حال توسعه است. شايد جالب باشد که بدانيد مرحوم ملک‌الشعرای بهار از مخالفان جدی انتخابات همگانی بعد از مشروطه بود. نمی‌گويم همان منطق اين‌جا هم هست ولی در نگاه او نکته‌هايی هست که می‌توان از آن آموخت.

نوشته شده توسط Hamed در 09:56 AM | لينك مطلب | پيام‌ها (13)

دلتنگی‌های بهاری

يکی از زيباتری سخنرانی‌هايی که شنيده‌ام آن باری بود که اکبر گنجی اومد دانشگاه و در مورد خاتمی، ناگی و دوبچک صحبت کرد. حيف که بهار تهران هم مثل بهار پراگ کوتاه بود. هر چند من فکر می‌کنم بهار واقعی تهران درست يکی دو سال قبل از دو خرداد بود. با آمدن دوم خرداد آن بهاری که داشت در پشت صحنه جوانه می‌زد ناگهان پژمرد. آن‌ها که آن‌ سال‌ها درگير کارهای سياسی و فرهنگی بودند می‌توانند به خاطر بياورند که پرنشاط ترين دوره فکری در ايران همان دوره‌ بود. مرکز تحقيقات استراتژيک، حلقه کيان، مجله کيان، عصر ما، آدينه، جزوه‌های بشريه، مقاله‌های محسن کديور، دفتر مطالعات فرهنگی، حرف‌های توی کوهنوردی‌ها، هفته نامه‌های بهمن و بهار، نامه يوسفعلی ميرشکاک و ... چيزهايی بود که من هرگز مشابهش را بعد از دوم خرداد نديدم. يادم است همان موقع با بهنود در مورد کمبود آزادی حرف می‌زديم. گفت: انديشه در ايران در فضای آزاد رشد نمی‌کند، سال ۵۷ تا ۶۰ آزادترين سال‌ها در ايران بود و چيزی خلق نشد. درست بعد از آن بود که شاملو شاهکارش را سرود: «دهانت را می‌بويند ... ». پارادکس عجيبی است و بازی است که در تاريخ ايران تکرار شده است. بعد از انقلاب مشروطه، بعد از شهريور بيست، بعد از بهمن پنجاه و هفت و بعد از دوم خرداد. هر جا که آزادی بوده انرژی‌ها مصروف شادی ناشی از آزادی شده و انديشيدن واقعی اولين چيزی بوده است که فراموش شده است. شايد بی‌دليل نباشد که در تاريخ ما انديشه‌های بزرگ از حجره‌ها و از اتاق‌های تنگ و تاريک بيرون آمده است. از جايی که روزمرگی و قيل و قال نيست. سختی‌ است و تنهايی. الان که فکر می‌کنم به نظرم می‌آيد بعد از هشت سال از مصرف کردن ايده‌ها بازهم به پرده نشينی نياز داريم. اين جمله عجيب انگار زبان حال ما در ايران است : 

 "Freedom is Boring, Censorship is Fun"

نوشته شده توسط Hamed در 09:25 PM | لينك مطلب | پيام‌ها (21)

هيجده دليل به نفع قاليباف

قاليباف کانديدای اصلاح‌طلبان نيست ولی اگر محافظه‌کاران اين قدر عقل داشته باشند که کانديدش کنند و خودش هم در اين مدت رفتارش را عوض نکند، ممکن است بتوان به دلايل زير از رای دادن به او دفاع کرد:

۱) برای اين‌که اصلاحاتی که ما در روزنامه‌ها ازش حرف می‌زنيم را در عمل در نيروی انتظامی پياده کرد. اصلاحات در نيروی انتظامی کم بودجه و صلب کار خيلی بزرگی بود.

۲) برای اين‌که اگر همان اصلاحات را در کل سيستم قوه مجربه پياده کند وضع مملکت خيلی بهتر می‌شود. نظام اجرايی در ايران نياز به يک خانه تکانی اساسی دارد.

۳) برای اين‌که تا حالا نديده‌ام در مورد مسائل اقتصادی حرف پرت بزند. بر خلاف بقيه کانديداهای محافظه‌کاران منطق اقتصاد را به خوبی می‌فهمد.

۴) برای اين‌که کانديداهای اصلاح‌طلبان هيچ ايده‌ روشنی برای اداره کشور ارائه نکرده‌اند و سابقه مديريتی چندان موفقی هم ندارند. اميد چندانی‌هم به رای آوردنشان نيست.

۵) برای اين‌که از بقيه کانديداهای محافظه‌کاران ميانه‌رو تر و معقول‌تر است. اگر آزادی‌خواه نيست حداقل ايده‌های عجيب و غريب فرهنگی هم نمی‌دهد.

۶) برای اين‌که عاقل است و می‌تواند عقلانيت را بين جناح محافظه‌کار گسترش دهد. گسترش عقلانيت به نظر من يک استراتژی مهم برای پيشبرد اصلاحات در ايران است.

۷) برای اين‌که با بودن در مسند اجرايی می‌تواند جلوی بخشی از ايده‌های تخيلی مجلس محافظه‌کاران را بگيرد.

۸) برای اين‌که مورد اعتماد مقامات بالای حکومت است و اين اعتماد برای پيشبرد اصلاحات لازم است.

۹) برای اين‌که تا جايی که من خاطرم هست با پرنسيب و اصولی رفتار کرده است.

۱۰) برای اين‌که نشان داده است واقعيت‌های جامعه را می‌فهمد و به جای انکار آن‌ها در پی يافتن راهی ميانه بين خواسته‌های حکومت و مردم است.

۱۱) برای اين‌که حرف‌های تخيلی و کودکانه و روزنامه‌ای برای اداره کشور نمی‌زند.

۱۲) برای اين‌که نظامی بوده است و اقتدار و انضباط  نظاميان در شرايطی مثل الان می‌تواند مفيد باشد.

۱۳) برای اين‌که سعی کرد پای پليس را از زندگی خصوصی مردم بيرون بکشد. اين نشان می‌دهد که ايده‌های توتاليتری ندارد.

۱۴)‌ برای اين‌‌که به نظر می‌رسد انسان سالمی است.

۱۵) برای اين‌که يک شبه در حکومت وزير و وکيل نشده و در رده‌های مديريتی مختلف کار کرده است.

۱۶) برای اين‌که روابط نسبتا خوبی با اصلاح‌طلبان دارد و به همين دليل می‌توان به حضور آن ‌ها در رده‌های دوم حکومتی اميد داشت.

۱۷) برای اين‌که می‌تواند به عنوان الگوی مديريت موفق برای جوانان محافظه‌کار مطرح شده و جاي الگوی تخيلی که از احمدی‌نژاد ساخته‌اند را بگيرد.

۱۸) برای اين‌که در نيروی انتظامی تيم خوبی را شکل داد. پس احتمال اين‌که کابينه بهتری تشکيل دهد بالاتر از بقيه محافظه‌کاران يا حتی اصلاح‌طلبان است.

پ.ن : اگر اين مطلب را خوانديد مطلب آخرم را هم ببيند. به اين موضوع ربط دارد.

نوشته شده توسط Hamed در 02:22 PM | لينك مطلب | پيام‌ها (45)

اين همه تساهل؟

خبر سوال سه نماينده زن تهران از وزير ارشاد بازتاب چندانی نداشت. سوال کنندگان  از وزير به خاطر شرايط حاکم بر نمايشگاه کتاب سوال کردند و بخش عمده اعتراضشان به چاپ‌ کتاب‌هايی بود که روابط بين ازدواج را تروجيح می‌کند و حريم بين مرد و زن را می‌شکند. تصريح هم کردند که اين سوال نه فقط سوال آن‌ها بلکه سوال مردم بود که از زبان  نمايندگانشان پرسيده می‌شد. نمی‌دانم چند تا از اين خانم‌ها بچه بزرگ دارند؟ هرچند که کمکی نمی‌کند چون احتمالا بچه‌هايشان به مدرسه‌هايی می‌روند که به زور می‌خواهند آدم‌ها را جور متفاوتی  بسازند و اولين چيزی که بهشان ياد می‌دهند چشم بستن بر يا بر زبان نياوردن واقعيت‌های دور و برشان است. ولی اگر از بچه‌های فاميلشان بپرسند احتمالا تا حدی متوجه می‌شوند که چيزهای توی اين کتاب‌ها در مقايسه با رفتار واقعی جوان‌ها ( و حتی نسل ميان‌سال) کمی قديمی و خسته‌کننده است. اين حرف‌ها البته از کسانی که معتقدند «هيچ‌جای دنيا اين قدر در مورد نشر کتاب‌ها تساهل به خرج داده نمی‌شود» بعيد نيست.

آيا از طرح تثبيت قيمت‌ها ياد می‌گيرند؟

می‌گويند تفسير کردن واقعيت‌ها به گونه دلخواه خود يکی از موانع مهم يادگرفتن از تجربه‌ها است. آدم‌ها سعی می‌کنن ماجرايی را پيش ببرند و وقتی می‌بينند نتايجی که تصور می‌کردند به بار نيامده است به جای شک کردن در مورد ايده قبلی‌شان، عمل قبلی خود را شديدتر دنبال می‌کنند با اين تصور که دفعه پيش به اندازه کافی فعال نبوده‌اند. نمايندگانی که به طرح‌های اقتصادی احمد توکلی رای داده‌اند در اندک زمانی می‌توانند ببينند که دستور به اقتصاد برای توقف رشد قيمت‌ها هيچ اثری نداشته است و نقدينگی مازاد تاثير خودش را در افزايش قيمت چيزهای ديگری نشان داده. حالا دو تا راه پيش‌روی مجلس نشينان است. يا اين‌که با همين تجربه ياد بگيرند که ماجرای تورم به اين سادگی نيست که فکر می‌کنند و دست از اين نوع طرح‌ها بردارند و يا اين‌که به توصيه‌هايی از اين دست عمل کنند و دامنه طرحشان را به همه کالاها گسترش دهند.

نوشته شده توسط Hamed در 04:13 PM | لينك مطلب | پيام‌ها (8)

انعطاف‌پذيری عمل‌گرايانه

سميناری اين‌جا است که موسسات مختلف از چهار گوشه دنيا نتيجه پروژه‌های تحقيقاتی‌شان را در مورد ابعاد مختلف توسعه صنعتی ارائه می‌کنند. شيوه‌اش هم جالب است اول مجری پروژه نتيجه تحقيقاتش را ارائه می‌کند و بعد کسی از موسسه ديگری نقدش را می‌گويد. نقد که چه عرض کنم پوست طرف را می‌کنند. تا حالا حداقل سه بار اين عبارت را شنيده‌ام: «گزارش دوست داشتنی است ولی شما جدی نگيريدش». يکی از منتقدينی که اين جمله دوست داشتنی را به کار برد با اشاره به تحقيقی که نقد می‌کرد گفت هر گونه تلاش برای يادگيری از تجربه کشورهای آسيای جنوب شرقی بدون توجه به نقش برجسته رهبران اين کشورها (مثل ژنرال پارک رييس‌جمهور کره يا رهبر ملی‌گرای تايوان يا نخست وزير سنگاپور) گمراه‌کننده است. آن‌چيزی که موتور توسعه اين کشورها شد رهبران مقتدر، متمرکز و وطن دوستی بود که کشورشان را در طی دوره‌ای حدودا بيست ساله هدايت کردند و توسط مردمی که عادت به اطاعت کردن و منظم بودن داشتند پشتيبانی شدند. دوست آمريکايمان می‌گفت معروف است که می‌گويند اگر بخواهيم رمز توسعه اين کشورها را در يک عبارت خلاصه کنيم بايد بگوييم «انعطاف‌پذيری عمل‌گرانه» (ِPragmatistic Flexibility). از صبح دارم بهش فکر می‌کنم. «انعطاف‌پذيری عمل‌گرانه».

نوشته شده توسط Hamed در 02:40 PM | لينك مطلب | پيام‌ها (3)

در وبلاگستان که باشی و زندگی‌ات را روايت کنی دو گزينه بيشتر پيش رويت نيست. يا بايد رضايت خاطرت را از کنسرت رفتن و ملاقات دوستانت و فيلم ديدن و کتاب خواندن و سفر رفتن چنان به رخ ديگران بکشی که فکر کنند هيچ غمی در زندگی‌ات نيست (خصوصا اگر ساکن خارج از کشور باشی) و يا ديگران را در غم‌های روشنفکرانه‌ات - از جنس روابط بسيار پيچيده‌ات‌ با طرف مقابل يا ترديد‌های فلسفی‌ات در باب هستی و وجود -شريک کنی. ولی انگار زندگی اين نيست. در زندگی ما شادی مختصری اگر باشد شادی‌های ساده‌ای است از جنس ارزان خريدن يک جفت کفش حراج‌شده و غصه‌هايمان نيز غم‌های پيش پا افتاده‌ و فرسوده‌کننده‌ای است که من و تو و ميليون‌ها نفر آدم‌ توی اين مملکت داريم هر روز باهاش سر و کله می‌زنيم. من به اين می‌گويم غربت تصوير واقعی زندگی در وبلاگ. غربتی که می‌تواند بسيار گمراه‌کننده باشد.

نوشته شده توسط Hamed در 12:45 AM | لينك مطلب | پيام‌ها (13)

حداقل حقوق تا کجا؟

بحث حداقل دستمزد از آن موضوعات بحث برانگيز است. موافقان می‌گويند در شرايط بيکاری گسترده (مثل ايران) قدرت چانه‌زنی کارفرما و کارگر به يک اندازه نيست تا قرارداد عادلانه‌ای را امضاء کنند. من البته نمی‌گويم قرارداد غيرعادلانه به جايش می‌گويم قراردادی که ممکن است حداقل‌های لازم برای زندگی معمول را نيز تامين نکند. لذا دولت با الزام کارفرمايان برای پرداخت حداقل حقوق تاحدی نابرابری بين دستمزد‌های را کاهش می‌دهد. اثر مثبت ديگر حداقل حقوق تشويق شرکت‌ها به افزايش بهره‌وری خود، استفاده از نيروی ماهرتر و سرمايه‌گذاری برای آموزش نيروی انسانی است تا با حداقل نيروی کار بيشترين توليد را داشته باشند. اين اثر البته به نفع طبقات پايين نيست ولی بخشی از اثرات منفی حداقل حقوق را از بين می‌برد.

 مخالفان دو نظر اصلی دارند. از منظر فلسفی می‌گويند اين امر مخالف آزادی فردی است. من اين‌را چند بار از دکتر موسی‌غنی‌نژاد شنيدم که می‌گفت فرض کنيد من يک کارگرم و تمايل دارم با حقوق ماهی صدهزار تومان جايی کار کنم. کسی هم من را مجبور نمی‌کند و لذا اين مبادلانه کاملا آزادانه است چرا قانون کار بايد جلوی رابطه آزاد بين دو نفر را بگيرد. شايد اين ديدگاه در صحنه عمل خيلی تاثيرگذار نباشد ولی نقد دوم قوی‌تر به نظر می‌رسد. می‌گويند با بالا بردن کف دستمزد‌ها از يک طرف تمايل به ورود بازار کار بين متقاضيان کار افزايش می‌يابد و از سوی ديگر تمايل بنگاه‌ها به استخدام کارگر کم‌تر می‌شود در نتيجه نرخ بيکاری در جامعه افزايش می‌يابد. اگر حرف اين مخالفان درست باشد ما بايد ببينيم که آيا دستمزد بيشتری برای عده کم‌تری را ترجيح می‌دهيم و يا دستمزدی کم‌تر برای عده بيشتر (که البته حداقل حقوق منجر به اولی می‌شود) جواب اين سوال در اقتصاد نيست و جای ديگری بايد به آن جواب داده شود ولی کاری که اقتصاددان‌ها می‌توانند بکنند جواب به اين سوال است که در عالم عمل آيا افزايش حداقل دستمزد نرخ بيکاری را بالا می‌برد؟ بيشتر تحقيقات در کشورهای مختلف بر وجود رابطه‌ معنی‌داری بين افزايش حداقل حقوق و نرخ بيکاری صحه می‌گذارند هر چند در سال‌های اخير ترديد‌های در اين زمينه پيدا شده است ولی حداقل در کشورهای در حال توسعه اين اثر مشاهده شده است. طبيعی است که وقتی مزد رسمی بالا باشد تمايل به استخدام غيررسمی يا کار سياه که در اروپا هم بسيار معمول است بيشتر می‌شود.

از همه اين حرف‌ها که بگذريم به قول کورش عقل سليم را هم نبايد فراموش کنيم. خانه کارگر اصرار دارد که افزايش حداقل حقوق که امسال از ۱۰۷ هزار تومان به ۱۲۲ هزار رسيده است کافی نيست و بايد حداقل حقوق ۲۰۰ هزار تومان تعيين شود. من نمی‌توانم تصور کنم که اگر حداقل حقوق به ۲۰۰ هزار تومان برسد آيا بازهم خيلی از شرکت‌ها حاضر خواهند بود برای مشاغل ساده يک فرد جداگانه استخدام کنند يا نه؟ و اين‌که آيا در اين قيمت تاسيس برخی از صنايع کارگر بر در ايران اصولا به صرفه خواهد بود يا نه؟ فکر کنم می‌دانيد که در بيست سال گذشته به دليل قانون کار سخت‌گيرانه تمايل شرکت‌ها به روش‌های توليد سرمايه‌بر به جای روش‌های کاربر بالا بوده است و اين دقيقا تشديد‌کننده بيکاری است. خلاصه اين‌که بازهم همان حرف هميشگی است. همه ما ممکن است از وضع موجود طبقه کارگر ناراحت باشيم ولی چنين درخواستی ممکن است نهايتا به ضرر کارگران تمام شود.

نوشته شده توسط Hamed در 03:42 PM | لينك مطلب | پيام‌ها (3)

انتخاب اجتماعی طبيعی

به نظر من نظريه داروين در سطح عموم در ايران خيلی درست فهم نشده است. مثلا وقتی صحبت از اين می‌شود که چرا زرافه‌ها گردن بلندی دارند برداشت می‌شود که داروين می‌گويد گردن زرافه‌ها کم‌کم دراز شده و بعد همه تعجب می‌کنند که چه چيزی اين را به اين شکل هدايت کرده است. در اين بين چيزی که معمولا به آن توجه نمی‌شود خصلت آماری نظريه داروين است. در واقع داروين با تاکيد بر اصل جهش تصادفی می‌گويد در طول ميليون‌ها سال پيش انواع مختلف زرافه با طول گردن‌های مختلف به وجود آمدند. طبيعی بود که آن‌هايی که گردن کوتاه داشتند برگ کم‌تری گيرشان می‌آمد و در نتيجه کم‌تر عمر می‌کردند. پس در گذر زمان کم‌کم نسبت گردن درازها به بقيه بيشتر شد تا اين‌که يک نوع حالت غالب پيدا کرد. با همين نظريه می‌توان علت اين‌که مردم آفريقا سياه هستند را هم توضيح داد. بازهم در طول ميليون‌ها سال آدم‌ها با رنگ‌های مختلف همه جای زمين به دنيا آمده‌اند. سفيد‌هايی که در آفريقا بودند خيلی بيشتر در معرض سرطان پوست بودند تا سياه پوستان. پس در هر نسلی سياه‌ها بيشتر عمر کرده‌اند و در نتيجه بچه‌های سياه بيشتری هم در نسل بعدی متولد شده‌اند. اين مسير را ميليون‌ها سال ادامه دهيد تا نسبت سياه به سفيد به نزديک صد در صد برسد.

تا اين‌جايش زيست‌شناسی است و البته هيجان‌انگيز ولی نکته جالب اين است که نظريه انتخاب طبيعی در مورد مسائل اجتماعی حتی پيش از داروين هم مطرح بوده است. اين نظريه می‌گويد ساختارهای اجتماعی که ما می‌بينيم يکی از هزاران حالت ممکن برای بشر بوده که چون قدرت سازگاری بيشتری با شرايط زندگی انسان داشته باقی مانده است. بگزاريد مثال بزنم. برای انسان‌هايی که ما می‌شناسيم دروغ امری منفی است و به نظر ما می‌رسد که اين موضوع امری فطری است ولی يک توضيح داروينی برای قضيه اين است که در طول ميليون‌ها سال انواع قبيله‌های انسانی با اخلاقيات کاملا متفاوت ظهور کردند. خوب البته قبيله‌هايی که دروغ را بين خودشان بد می‌دانستند شانس بيشتری برای بقاء داشتند تا بقيه قبيله‌ها که پايبند چنين اخلاقياتی نبودند. نژاد راستگو به علت سازگاری بيشتر اين خصوصيات با زندگی جمعی نژاد غالب شد. ساير شکل‌های نظم اخلاقی و اجتماعی هم می‌تواند به گونه‌ای نسبتا سازگار با اين نظريه توضيح داده شود. در واقع اين نظريه توضيحی برای نظم بدون تعمد ارائه می‌دهد.

منتقدين نظريه داروين در زيست‌شناسی می‌گويند اين نظريه قادر نيست خلقت را به طور مناسبی توضيح دهد چرا که سيستم جهان و موجودات زنده پيچيده‌تر از آن است که بتوان آن‌را به مجموعه‌ای از جهش و سازگاری فروکاست. راستش من زيست‌شناسی نمی‌دانم و لذا چيزی نمی‌توانم بگويم ولی به نظرم می‌رسد که  در مورد نظام‌های اجتماعی چون پيچيدگی به مراتب کم‌تر از نظام‌های بيولوژيک است با اطمينان خاطر بيشتری می‌توان صحبت از روند انتخاب تدريجی کرد. با اين نگاه نظم  اجتماعی لزوما امری پيشينی، فکر شده و يا طراحی شده نيست بلکه می‌تواند امری تدريجی باشد که در طول زمان شکل گرفته است. به نظرم نگاه تکاملی پنجره جالبی برای فرار از دو نوع ساده‌ لوحی باز می‌کند. ساده‌لوحی نوع اول که چون خودش در درون نظم تصادفی موجود است آن‌را تنها شکل ممکن نظم می‌داند و در پی هدف اوليه برای طراحی آن می گردد و ساده‌لوحی نوع دومی که به نظرش می‌رسد که با تکرار اين تعمد به صورت ناگهانی می‌توان نظمی جديد را خلق کرد. نظريه تکاملی می‌تواند از يک سو به دفاع از سنت‌ها برخيزد و نشان‌ دهد که سنت‌ امری است که در طی تجربه هزاران نسل کارکرد خودش را به اثبات رسانده است و بر هم زدن ناگهانی آن می‌تواند بسيار خطرناک باشد و از سوی ديگر می‌تواند پشتوانه محکمی برای آزادی‌های انسانی در برابر مداخله‌هايی از نوع مهندسی اجتماعی فراهم کند. شايد به همين دليل بود که نظريه داروين در شوروی سابق به عنوان نظريه‌ای بورژوايی بسيار مطرود و منفور بود.

پ.ن. علی معظمی عزيز تذکر داده که مارکس خودش جزو طرفداران داروين بوده و ماجرای مهجوريت داروين در شوروی بيشتر برداشت‌های شخصی برخی از کارگزاران آکادمی علوم بوده است. از تذکرش ممنونم.

نوشته شده توسط Hamed در 11:21 AM | لينك مطلب | پيام‌ها (16)