دولت خدمت‌گزار و افزايش حقوق‌ها

الان جايی خواندم که فيدل عزيز حقوق کوبايی‌ها را دو برابر کرد تا وضعشان بهتر شود. همين خبر می‌گويد مردم ضمن ابراز خوشحالی گفته‌اند اين ميزان افزايش کافی نيست. راست هم می‌گويند. من اگر بودم ازش می‌پرسيدم حالا چرا دو برابر؟ اگه دست من و شما است بکنيمش هفت يا يازده برابر که همه چی عالی‌تر بشه. به نظرتان اين طوری بهتر نيست؟

واقعيت قضيه اين است که چيزی که برای مردم رفاه می‌آورد پول توی جيبشان نيست بلکه مقدار کالايی است که دست آخر مصرف می‌کنند. مشکل مردم کوبا اين است که مواد مصرفی در اين کشور کم‌تر از نياز مردم است. حالا دليلش ممکن است اين باشد که ظرفيت‌های صنعتی‌اش کم است يا نمی‌تواند از خارج وارد کند يا بخش عمده درآمد جامعه را صرف کارهای ديگری می‌کند. به هر حال کمبود است که مردم را اذيت می‌کند و خودش را به شکل قيمت بالا نشان می‌دهد. حالا شما هرقدر هم حقوق‌ها را بالا ببريد، مقدار کل کالا‌ها را اضافه نمی‌کنيد. دست آخر به هر کس همان‌قدر می‌رسد که قبلا می‌رسيد. فقط اگر قبلا برای مثلا يک خميردندان يک واحد پول می‌دادند حالا بايد دو واحد بدهند. باور کنيد بخشی از تورم به همين سادگی درست می‌شود.

قضيه ايران البته کمی با کوبا متفاوت است. اقتصاد کوبا تماما دولتی است و اصولا بازار کار خارج از دولت خيلی جدی نيست. در ايران ولی اين دو بازار را در کنار هم داريم. اثر بالا بردن حقوق کارمندان دولت در ايران کمی با آن‌جا متفاوت است. دولت ايران می‌تواند حقوق کارمندان را دو برابر کند ولی برای تامين پول لازم برای اين‌کار دو راه اصلی بيشتر پيش رو ندارد. يا از سهم پروژه‌های عمرانی در بودجه کم کند و يا کسری بودجه را افزايش دهد. اولی بيکاری را تشديد می‌کند و  دومی سطح تورم را در جامعه بالا می‌برد و در عوض به حقوق کارمندان می‌افزايد. دست آخر ممکن است وضع کارمندان دولت کمی بهتر شود. يعنی دولت با اين کار نوعی مکانيسم بازتوزيع را دنبال کرده است. وضع کل در جامعه عوض نشده ولی اوضاع به نفع گروهی بهتر و به ضرر عده‌ای بدتر شده است. گول ظاهر را نخوريد. می‌دانيد در اين قضيه ممکن است وضع چه کسانی بدتر از همه شده باشد؟ وضع کارگران بدون مهارتی که خارج از سيستم دولتی هستند و ممکن است نتوانند به اندازه تورم دستمزدشان را بالا ببرند. من هم معتقدم که بايد دستمزد کارکنان دولت بالاتر رود ولی واقعيت‌ها می‌گويند ماجرا به سادگی يک بخشنامه و دستور نيست.