نظاميان و سياست اين يادداشت
نظاميان و سياست
اين يادداشت نيکان به علاوه بقيه بحثهايی که در مورد خطر ورود نظاميان به عرصه انتخابات میشود کمی ذهن من را آزار میدهد. راستش احساس میکنم اين بحث هم مثل خيلی بحثهای ديگر کمی ژورناليستی و دمدستی شده است. من در باب ايران حرف نمیزنم ولی حداقل اينرا میدانم که بحث عمومی در مورد نقش نظاميان در مدرنيزاسيون کشورهای در حال توسعه يک موضوع مهم و قابل اعتنا در جامعهشناسی سياسی و جامعهشناسی طبقات و قشرها است. به طور عمومی ( و طبعا با پذيرفتن استثناها) نظاميان در کشورهای در حال توسعه از يک سوء وابسته به طبقات نسبتا بالای جامعه هستند و از سوی ديگر جزو اولين قشرهايی هستند که با دنيای مدرن در تماس قرار میگيرند. اين ويژگیها به علاوه انضباط سازمانی و روحيه ملیگرايی اين قشر به آنها اجازه میدهد تا در بعضی مقاطع نقش مثبتی را در جامعه خود ايفا نمايند. دولتهای نظامی در برخی کشورهای در حال توسعه اتفاقا نقش موتور توسعه را بازی کردند و نظاميان هوشمند در زمان مناسب دريافتند که بايد قدرت را به غيرنظاميان واگذار کنند. میخواهم بگويم ماجرا تماما منفی نيست و در کنار تصويربدی که از حکومتهای نظامی يا حضور نظاميان در عرصه سياست هست چنين کارکردهای مثبتی را هم میتوان ديد. يک موضوع ديگر هم اين که ويژگی نيروهای نظامی در کشورهای مختلف متفاوت است. کارکرد ارتش کره يا برزيل يا آرژانتين يا اسپانيا يا يونان يا مصر متفاوت بوده است. حتی ارتش ترکيه و پاکستان هم مشابه نيستند. ارتش ترکيه يک نيروی قوی برای حفظ ملیگرايی و سکولاريسم در اين کشور است در حالیکه ارتش پاکستان پس از دهه هشتاد که دوره قدرت ضياءالحق (رييس جمهور) و ژنرال حميدگل (رييس سازمان اطلاعات ارتش) بود هويتی مذهبی به خود گرفت و نقش مهمی در جلوگيری از روند مدرنيزاسيون جامعه وسنتیتر کردن فضا ايفا کرد. خلاصه میخواهم بگويم ماجرای حضور نظاميان در سياست خيلی ساده و تکبعدی نيست. کاش کسانی مثل حسين بشيريه يا سعيد حجاريان که جامعه شناسی سياسی را خوب میدانند کمی در اين باب حرفهای علمیتری بزنند.
پ.س : اين يادداشت هيچ ربطی به انتخابات يک ماه آينده ايران ندارد و صرفا بحثی نظری است!

نظرات
Mohammad :
Good thing you mentioned your piece has nothing to do with the elections coming up. One thing we should always have in mind is historical traits. I agree with you about how the military can sometimes accelerate modernization; keep in mind though that “Power Corrupts, absolute power corrupts, absolutely-Lord Akron".
The Islamic revolution was supposed to be the same, but power is so sexy that once you achieve it you are less likely to let go. Also (going back to historical traits), you can predict a someone's future actions by their past actions, I do not think a militant who is well known for his fundamental beliefs is going to be the flagship of modernity.
The islamic revolution was suppose to be the same, but power is so sexy that once you acheive it you are less likely to let go. Also(going back to historical traits), youcan predict a someone's future actions by their past actions, I do not think a militant who is well known for his fundamental belifs is going to be the flagship of medernity.
Mohammad - May 6, 2005 05:03 PM
Ali :
anche dar morede nezamina gofti ( enzebat, ashnaee ba dorane moderen, ....) hichkodam darmorede nezamiani ke alan be sare kar miresand sedghe nemikone. sepahe pasdaran hichkodam az in khosoosiat ro nadare va alave bar oon yek fundamentalisme gheire ghable control hamrahesh ast
Ali - May 6, 2005 06:48 PM
Sar-be-Hava :
man har vaght ke nevehstehat ra mikhounam yadam miofteh ke hameh chiz hessab ketab dareh va bayad sa'y konam daghigh tar harf bezanam va baray-e nazaratam poshtvaaneh dashteh basham. mamnoun az inke elmi boudan mabahes-e siasi ra behemoun yad avari mikoni , ma osoulan adat daraim dar more-e hameh chiz nazare karshebnasi bedim, hatta agar fagaht esm-e yek chiz ra bedounim va na bishtar!
Sar-be-Hava - May 6, 2005 09:22 PM
حسن :
سلام دوست عزيز، فرض اصلى شما در مورد نظاميان، "انضباط سازمانى و روحيه ملىگرايى" ممکن است در مورد نظاميان ترکيه، آمريکاى لاتين (يا ارتش پيش از انقلاب خودمان) صادق باشد ولى در مورد نظاميان فعلى خصوصا کسانى که از سپاه به حوزههاى سياسى و اقتصادى آمدهاند به هيچ عنوان صادق نيست. بيشتر سيستم مافيايى رفتار اين قشر را توصيف مىکند, با توجه به نفوذ اين قشر در مجلس، اقتصاد و سيستم امنيتى و قضايى مملکت در اختيار گرفتن دولت را توسط اين جمع اصلا به صلاح نمىدانم. در ضمن بهتر بود دقيقتر منظور خود را از "دولتهاى نظامى در برخى کشورهای در حال توسعه اتفاقا نقش موتور توسعه را بازی کردند و نظاميان هوشمند در زمان مناسب دريافتند که بايد قدرت را به غيرنظاميان واگذار کنند" توضيح مىداديد چون با توجه به توضيحات بعدى من تصوير روشنى از "کشور"هاى مورد نظر شما ندارم.
حسن - May 6, 2005 10:58 PM
Nikahang :
حامد، حیف که سرم باد کرده و تازه از بیمارستان بازگشتهام، وگرنه کاریکاتوری ازت میکشیدم که نگو! در ضمن از نظر سیستماتیک، نظم فوق العاده سپاهیها را برایم تشریح کن. و اینکه معتقدی ما را به سمت مدرنازیسیون می برند برایم جالب است. مطمئنی با این نگاه ایدئولوژیکشان چنین توانی دارند؟ هنوز در بسیاری از جاها هیاتی عمل می کنند و اصلا قابل مقایسه با ارتشهای منظم کشورهای همسایه نیستند.
Nikahang - May 7, 2005 11:19 AM
hamed ghoddusi :
نيکان انگار دقت نکردی من گفتم در سطح نظری بحث میکنم. من را چه کار به برادران سپاهی. راستی خدا بده نده؟ بابا تو يه کاری دست خودت می دهی ها.
hamed ghoddusi - May 7, 2005 01:38 PM
خسرو :
آقای حامد خان؛ وقتی میخوای حرف دلت رو بزنی و از قاليباف طرفداری کنی و در عين حال از انتقادات بقيه اينقدر میترسی که مجبور میشی پشت حرفهايی مثل «در مورد ايران حرف نیزنم» و «فقط بحث نظری میکنم» قايم بشی؛ پس چرا اول مطلبت رو با انتخابات ايران و مطلب نيکان شروع کردی؟ حداقل اين دم خروسو قايمش میکردی و بعد میگفتی کاری با انتخابات ايران ندارم.
خسرو - May 7, 2005 07:44 PM
milad :
chand hafteyiye ke weblog shama ro mikhoonam be nazare man shoma adami hasti ke mikhay hamishe ye rahe sevom neshoon bedi na baraye neshoon dadane rahi jadid faghat vase inke begi kheyli halite ...age khoshhal mishi bashe ma ghaboolet darim vali estedlalhat kheyli abgooshtiye aghaye movafagh va daneshmand
milad - May 7, 2005 09:40 PM
milad :
chand hafteyiye ke weblog shama ro mikhoonam be nazare man shoma adami hasti ke mikhay hamishe ye rahe sevom neshoon bedi na baraye neshoon dadane rahi jadid faghat vase inke begi kheyli halite ...age khoshhal mishi bashe ma ghaboolet darim vali estedlalhat kheyli abgooshtiye aghaye movafagh va daneshmand
milad - May 7, 2005 09:42 PM
mardom iran :
جهت نظرخواهی در مورد انتخابات روی سايت ما کليک کنيد
mardom iran - May 8, 2005 01:16 AM
مسافر :
به نظر من اصلا معنی نداره که يک عده خاص از مردم رو از نمايندگی مردم در قوه مجريه محروم کنيم. اونهم فقط به خاطر اينکه وظيفه پاسداری از کشور و نظم رو بر عهده داشته اند... وقتی راه رو برای مشارکت سياسی از طرق متعارف بر اونها ببنديم ، به طور غير مستقيم اونها رو تشويق ميکنيم که از راه زور وارد عرصه بشوند... به نظر من عدم دخالت نظاميان در امر سياست مطلب درستی است ... ولی بدين معنا که در حالی که منصب نظامی دارند، حق دخالت در سياست رو ندارند. ولی اگر از اون لباس و مسؤوليت در آمدند، ديگر مانعی نميبينم... اين مثل اين است که مهندسان رو از رياست جمهوری محروم کنيم، فقط به اين خاطر که ديدشان همه اش ۲*۲=۴ است و با طبيعت جامعه آشنايی ندارند!
مسافر - May 8, 2005 04:21 AM
Mahdi :
حامد جان! يه سوال. رشد اقتصادی مهمه يا جلوگیری از پایمال شدن حقوق بشر (به طور دقيق تر يه نظامی مثل رضاخان شايد بتونه رشد اقتصادی بالا به ارمغان بياره ولی اگه در دوران حکومتش صدها انسان بيگناه لگدمال بشن و از کمترين حق يعنی حق زندگی محروم بشن مثل پوينده و مختاری و... آيا بازهم اون رييس جمهور نظامی باارزشه. يعنی ما که يه کم اقتصاد بلديم بايد حواسمون باشه که همه چيز اقتصاد نيست. این انسان هست که مهمه و به همين دليله که اقتصاد هم مهمه.
Mahdi - May 8, 2005 05:40 AM
Nikahang :
حامد، الآن این مطلب را خواندم و دیدم به درد تحلیل های سیستماتیک تو میخورد!
محمدباقر قالي باف: من رضاخانِ حزباللهى هستم
http://rooydadnews.com/archives/000208.php
Nikahang - May 8, 2005 08:02 PM
Ali :
man hazeram be ye miymoon raee daham ta be in ghali baaf.
http://www.iran-emrooz.net/index.php?/news2/more/1163/
Ali - May 8, 2005 08:52 PM
مسافر :
انصافا اگر غير از کشف حجابش رضا خان بد بود ؟ :)
مسافر - May 9, 2005 04:56 AM
مسافر :
تازه خبر هم تکذيب شد... همين که جناح راست داره اين همه اين کانديدا رو ميکوبه نشون از خوبيش داره ... http://www.entekhab9.ir/main1.asp?a_id=2189
مسافر - May 9, 2005 05:07 AM
maysam :
آقا نظاميان رو ول کن. ميرحسين بياد چه کنيم؟ بايد در اقتصاد رو گل گرفت!
maysam - May 10, 2005 12:43 PM
Mahdi :
آره رضاخان بد بود حتی اگه کشف حجاب نمی کرد که به نظرم اگه از جوونای امروز بپرسين می گن کشف حجاب که نکته مثبتش بود. اگه یه شب توی زندان رضاخان بودین شاید نظرتون فرق می کرد. به خاطر همین هم بود که تونس بعد از ۱۳۰۰ سال چادرهای رو اونم چادرای قجری رو برداره. یا اون ۱۳۰۰ سال کشک بوده یا این آقا خیلی {...}. منظورم از این حرفا اینه که بگم اگه یه نظامی دیکتاتور باشه یا رگه هایی از دیکتاتوری داشته باشه ممکنه بتونه کارای مثبتی بکنه ولی کارای دیگه ای هم می تونه بکنه که من ترجیح می دم بهشون فکر هم نکنم.
Mahdi - May 10, 2005 01:18 PM
Mahdi :
نکته دیگه اینکه من فکر می کنم نظامی ها کلا آدمهای با توانایی های فوق العاده زياد دارن. اينو تاريخ اکثر کشورها می تونه گواهی بده. از ناپلؤن تا هيتلر. و بعضی از اونها هم مثل جورج واشينگتن که وقتی ازش خواسته شده که به جای اينکه رييس جمهور شه به خاطر وضعيت بحرانی مملکت بعد از استقلال از انگليس که هر لحظه احتمال حمله مجدد انگليسها می رفت يه جکومت نظامی ۱۰ ساله اعلام کنه گفته بود من يه لحظه هم به خودم اجازه نمی دم که ميثاق آرمانی انسان ها رو (آزادی)حالا که به دست آمده زير پا بگذارم. (نقل به مضمون) اين برای تکميل بحث قبل بود.
Mahdi - May 10, 2005 01:32 PM
پوآرو :
با نظرت موافقم. کشور ما حد اقل در يک بازه زمانی کوتاه به کسی نياز دارد که کمی نظم و انضباط داشته باشد و مردم را به نظم عادت دهد. ولی آيا قاليباف آن فرد است؟ من که فکر می کنم از بقيه بيشتر اين خصوصيت را داشته باشد...
پوآرو - May 10, 2005 04:33 PM
محمد :
اينکه گفتی همه را نبايستی با يک چوب زد و آدم با آدم فرق دارد کاملاً حقيقت دارد. آيزنهاور هم يک نظامی بود که وارد عرصه سياسی شد همانطوريکه کولين پاول يک ژنرال ارتش آمريکا بود. اين بستگی به ساختار اجتماعی دارد و اينکه چگونه نظامی ها وارد عرصه سياست می شوند. آيا توسط کودتاست ويا اينکه توسط يک تشکيلات دموکراتيک است. اگر مشرف و پينوشه و غيره توسط کودتا حکومت دموکراتيک زمانه را کنار می گذارند دليلی ندارد که اشخاصی ارتشی هستند نتوانند سياستمداران خوبی شوند. فکر می کنم نيکان به طبقه بندی جامعه توجه ندارد. اگر شخصی در مقامی که هست افسری قسم خورده است، دليل نمی شود که خواسته ها و آمال شخصی نداشته باشد. بعنوان يک نظامی وظيفه يک افسر پيروی از فرامين مقامات ارشد است. اين می تواند با آمال شخصی يک شخص متفاوت باشد.
محمد - May 12, 2005 02:34 AM
محمد :
حکومت نظاميان در مجموع همه جا مناسب بوده است. پرويز مشرف به نظر من به تر از دولت ترکيه عمل کرده است.
محمد - May 13, 2005 11:26 PM