« اقتصاددان و اقتصادندان | صفحه اول | نروژي‌كردن نفت »

21 بهمن 84

استخراج نفت

. اگر روی این لینک برید قیمت نفت خام ایران در 35 سال گذشته را می بینید. مثلا می بینید که متوسط قیمت در پنج سال آخر دهه 70 معادل 12 دلار و پنج سال اول دهه 80 حدود 31 دلار بوده. حالا سوال ساده این است که نفت مثلا سی دلاری سال 1980 معادل چه قدر الان است؟ اگر فعلا فقط تورم جهانی را در نظر بگیرید قیمت آن روز معادل 72 دلار سال 2005 می شود. یعنی اگر قیمت نفت امسال حدود 72 دلار باشد همان قدری قدرت خرید دارد که نفت 31 دلاری سال 80.
ضمنا فراموش نکنید که پول ارزش زمانی هم دارد. اگر نرخ بهره نسبتا بدون ریسک در سطح جهانی را 4.5 درصد حساب کنیم آن وقت 31 دلار سال 80 معادل 91 دلار الان می شود. به عبارت دیگر اگر نفتی که الان 60 دلار می فروشیم را سال 1980 استخراج می کردیم و توی یک صندوق مالی بی دردسر می گذاشتیم الان 91 دلار پول داشتیم. من این محاسبه را برای سی سال گذشته انجام دادم و دیدم که برای اکثر سال ها ارزش فعلی درآمد آن موقع بیش تر از قیمتی است که الان نفت را می فروشیم. متوسط تفاوت ارزش روز قیمت آن موقع و قیمت فعلی هم شد ده دلار.
معنی این حرف ها به طور خیلی ساده این است که تا الان نفت مثل گنجی بوده است که آدم توی پستوی خانه اش (یا زیرزمین) قایم کرده و بدون این که ازش بهره بگیرد خرد خرد خرجش می کند. عقل حکم می کند که همه گنجش را زودتر بیرون بیاورد و فرصت استفاده از سود ناشی از سرمایه گذاری آن را از دست ندهد.
البته این تحلیل ها برای گذشته بوده و ممکن است پیش بینی های آینده نشان دهد که افزایش قیمت نفت در سال های آتی آن قدر هست که می ارزد دیر بفروشیمش. فعلا چشم انداز روشنی از آینده نداریم و بحث ها پراکنده است و نمی شود راحت قضاوت کرد. ولی حداقل تجربه 35 سال گذشته می گوید که اقتصادی تر است که به جای حفظ نفت خام برای نسل های آینده زودتر درش بیاوریم و به آن ها کشوری با زیرساخت های به تر یا مردم آموزش دیده تر (یا اصلا همان پول نفت ولی توی یک صندوق مالی) را هدیه بدهیم.



   نظرات

مهدی :

سلام. خیلی جالب نوشتی. من مدتها پیش بدون انجام محاسبات به این نتیجه رسیده بودم: هر منبع خامی در جهان یک تاریخ مصرفی دارد. زعال سنگ هم روزی مثل نفت، پر استفاده بود، اما تکنولوژی کم کم با کمبود زغال سنگ یا هر دلیل دیگری، برایش جایگزین پیدا کرد. نفت هم همین داستان را دارد. اگر آن را برای آیندگان ذخیره نکنیم، اتفاقی که می افتد این است که آیندگان برای خودشان فکر خواهند کرد! آنها ممکن است سراغ خودروهای هیدروژنی با باتری دار یا ... بروند. کما اینکه چنین خودروهایی دارند متکامل می شوند... پس بهتر است تا زمان داریم از نفت و هر منبع مشابه دیگری خوب استفاده کنیم...

 

محمد طاهری :

این نوشته برگرفته ازیک جریان واقعی است.قصه زنی که شوهرش را جریان های کارگری متمایل به چپ سال ها پیش درچنین روزهایی به قتل رساندند.شرکت را دولت ملی کرد.سال هابعد درجریان خصوصی سازی ها ی دهه 80،زن دوباره موفق شد مالکیت شرکت را به دست گیرد.اسامی این نوشته ساخته ذهن خودم هستند.

 

فرزانه :

خوب اگر همه‌ی نفت را سال ۸۰ استخراج می‌کردیم که دیگر قیمت‌اش خیلی کمتر از ۳۱ دلار می‌بود. آیا دارم اشتباه می‌کنم؟

 

hamed ghoddusi :

فرزانه خانم اشتباه نمی کنید و سوال کاملا به جا و هوشمندانه است. جوابش را چون این پست طولانی می شد توی این پست ننوشتم و نگاه داشتم که یه پست دیگه روش بنویسم.

 

مهدی علی مددی :

به نکته خوبی اشاره کردید. متاسفانه به دلیل تحریم در سالهای پس از انقلاب روند نزولی تولید نفت را در ایران شاهد بودیم. البته با توجه به اینکه نفت تولیدی در سطح فعلی به جای سرمایه گذاری راه فرار از کشوررا در پیش گرفته که طبق آمار برخی از کارشناسان به ده میلیارد دلار در سال می رسد همان بهتر که زیر زمین باقی بماند. پولی هم که داخلی مملکت می داند که مشخص است کجا و به جیب چه کسانی می رود. به ما که چیزی نرسیده است .... بقیه!

 

:

نفت برای این سال ۸۰ گران شد که تولید ایران مثل چی اومد پایین. در ضمن چرا سال های بعدی دهه ۸۰ رو نمی گی که نفت به شدت ارزان شده بود؟

 

hamed ghoddusi :

ناشناس عزیز. اولا متوسط پنج سال اول دهه 80 قیمت همین 31دلار بود. ثانیا گفتم که من برای تمامی 30 سال گذشته حساب کردم و در اکثریت سال ها ارزش امروز نفت آن سال بیش از قیمت امروز است. به طور متوسط هم مثبت ده دلار انحراف از قیمت فعلی دارد.

 

حامد.ع :

این قدر ها هم که فکر میکنید قضیه ساده نیست.برای استحصال نفت پارامتر های زیادی وجود داره.یکیش هم همینه که شما گفتی،اما پارامتر مهمتر پارامتر های فنی هست.برای مثال اگر نفت رو با سرعت زیاد از مخزن خارج کنیم،فشار مخزن افت پیدا می کنه و در اون صورت مثلا مجبورید گاز تزریق کنید و...اینکه نفت رو با چه نرخی تولید کنیم خودش علمی هست و تمام این چیز ها هم توش دیده میشه.

 

hamed ghoddusi :

حامد ع. حرف شما در سطح خرد درسته و فکر نمی کنم حرف من ناقض حرف شما باشه. نکته اصلی من در واقع حمله به این ایده است که باید نفت را برای نسل های آینده نگه داشت. این ایده بین مسوولین ما هم طرفدار داره در حالی که با منطق اقتصادی این سیاست *لزوما* بهینه نیست و می شه نشون داد که در شرایطی به تره که زودتر نفت را بیرون بکشیم. ضمنا بحث من در سطح سیاست کلان استخراج بود نه یک چاه یا حوزه نفتی خاص. بحث اینه که آیا باید سعی کنیم کلا تولید را بالا ببریم یا نه.

 

سهامدار جزء :

یه نکته تکنیکی رو فراموش کردید. اگر نفت رو از مخزن سریع استخراج کنیم، عمر مخزن رو تا نصف کاهش میدهیم. حالا باید حساب کنیم که مثلاً 100 میلیون بشکه رو در 5 سال استخراج کنیم بهتر است یا 200 میلیون بشکه رو در 10 سال. حامد جان متغیرها خیلی زیاد است.

 

حامد قدوسی :

سهام دار عزیز به عرض من در پاسخ حامد ع توجه نکردید. من اصلا صحبت از استخراج از یک مخزن یا حوزه نمی کنیم. صحبت از استراتژی ملی برای تعیین میزان سرمایه گذاری کل و استخراج کل در صنعت نفت است و این اصلا ربطی به مسایل فنی ندارد. راستی هنر اقتصاددان ها این است که این متغیرهای زیاد را تا حد امکان کم کند. :)

 

امير رضايي :

"پيغام خاموش" خط من در"سخن گوگل" رسيد؟

 

امير رضايي :

پيغام "خاموش خط" من در"سخن گوگل" رسيد؟

 

Mehdi :

در پاسخ به سهامدار جز و حامد ع.
درست است که افزايش توليد به لحاظ فنی ممکن است غير اقتصادی يا غير ممکن باشد، اما بحث اصلی بر سر پايين آوردن توليد کشور از سطح موجود - حفظ ذخاير برای آيندگان- هست که اصولاً هيچگونه مشکلی ندارد.

 

zanyar :

nemidoonam in ro behet goftam ya na? be har hal kheili vaghta matalebet ro mikhoonam va taghriban hich vaght coment nemizaram, chon az eghtesad chize ziadi saram nemishe be joz pool kharj kardan!! be har hal az matalebet lezat mibaram....damet garm gaydash

 

farshad_fatemi :

Dear Hamed
Is %4.5 is the nimonal or real interest rate? if it is nominal then you have taken into account the inflation twice.

 

farshad_fatemi :

It seems I didn't read it carefully, I was wrong; the niminal interest rate gives the right result.

 

hazhir :

The data for a longer period (inflation adjusted oil prices) are available at the following link:
http://www.wtrg.com/prices.htm
I think the impact of oil on political structure of Iran may overwhelm its economic beneifts and costs, if looked at in a larger time-frame. Therefore discussion of whether it is better to harvest all the oil once or to distribute it overtime should be addressed with an eye on those externalities (e.g. dependence of budget on oil money, lack of taxation, therefore reduction of public power over government etc). But as a purely economic example, it was a good piece of data to look at.

 

majid saeedi :

Hamed jaan. nemidoonam peygham haaye door o deraz e man ro khoondi ya na. harfet 2 ta eshkaal e gonde dare. oon zamani ke dari azash sohbat mikoni, beyn e saalhaye 1972 ta 1975, va hamintor 1979 ta 1982, gheymat e naft be dalayel e khaas bala boode, too dore ye avval dalilesh afzayesh shadid e taghaza bood va dore ye dovvom enghelab va ba'desh jang e iran. nokte vali ine ke oon moghe' zarfiat e afzayesh e tolid vojood dasht. yani arabestan zarf e 4 5 saal toonest az 2 milion boshge tolidesh o beresoone be 8-9 milion boshge dar rooz. vali alaan dige zarfiat e afzayesh e tolid taghriban vojood nadare va bishtar e makhazen e ghebel e tavajjoh e donia residan be dore ye decline. hala inke chera gheymat e naft ta hala enghadr bala narafte bood ham dalil dare. yekish ine ke hanooz zarfiat e tolid bishtar az tagahzaye masraf bood. fekr konam arze va taghaza avvalin rokn e taeen e gheymat e kala bashe doroste? masalan too saalhaaye 1993 ta 1998 ke gheymat e naft be zir e 0 dollar resid ham dalilesh zarfiat e balaye tolid va kahesh e masraf be dalil e rokood e eghtesaadi e jonoob e shargh e asia bood. be har haal, ofogh e ayande intor neshoon mide masraf baz ham balatar khahad raft vali tolid oonghadr bala nemire. in yani afzayesh e gheymat dar boland modat. yeki dige az bache haam ino too coment haa neveshte bood va man ham dafe ye pish kheyli tozih daadm va oon ham zarfiat e behine ye tolid e. chetori mishe bedoon e dar nazar gereftan e yek hamchin factori siasat e kalaan e tolid e naft tarrahi kard. dar mored e yek hoze ye nafti e khas ham sohbat nakardan, neshoon az bi ettelaie. farzan maa oo vaz'iat e fe'li moon hodood e 10 ta makhzan e omde darim ke hodood e e 80% tolid e naftemoon az in 10 ta makhzan. intori age behesh negaah koni, va'ziat e yeki az in makhzan haa nemishe mishe 10% e siasat e kolli va na yek joz' e koochak.
agar ettela'at e bishtar ham khaasti moraje'e kon be shomare ye 34 e nashrie ye markaz e pazhoohesh haaye majles. tabestan e 1381. kheyli az ettela'at e fanni i ke shadidan rooye chenin tasmim giri ii mo'asser e ro toosh be zaban e nesbatan sade tar tozih dade

 

سهامدار جزء :

من توی اون پست قبلی شما در مورد اینکه نفت رو نگه داریم بهتره یا نه عرض کردم که با شما موافقم که نباید نفت رو برای آیندگان نگه داشت. من هم میگم که باید نفت رو برای آسندگان سرمایه گذاری منطقی کرد (روی این کلمه منطقی تاکید میکنم نه اینکه همه پول نفت رو بریم ذوب آهن یا سد درست کنیم). در اواخر قرن پیش ذغال سنگ خیلی گران بها بود و اگر دولتهای آن زمان (به فرض گران بودن زغال سنگ و امکان فروش بالا) آن را برای آیندگان نگه میداشتند خیلی کار مفیدی نمیکردند چون امروز ذغال سنگ ارزش 100 سال قبلش را ندارد. ممکن است نفت تا 100 سال دیگر همین بلا به سرش بیاید. پس همانطور که حامد میگوید بهتر است الان سرمایه گذاری شود تا اینکه به قول برخی در چاههایش بسته شود.

 

mohammad :

So, who was buying that much money from you at that time? The oil price is directly dependent to the amount of oil production; so the more your produce the less the price would be!

 

 

all right reserved for hanif.ir & behzadbashu.com - Copyright © 2007