هایک
جمله ای هست که می گوید «وقتی هایک کتاب راهی به سوی بردگی را نوشت تقریبا همه دنیا به او پوزخند زدند. زمان نشان داد که هایک راست می گفت و دنیا اشتباه می کرد». کتاب هایک که در نقد سوسیالیسم بود باعث طرد او از جمع روشن فکرانی شد که در فضای دهه 30 و 40 مفتون موفقیت های آن موقع سوسیالیسم بودند. انزوای هایک نزدیک به بیست سال طول کشید تا این که دوباره کشف شد و جایزه نوبل را به خاطر کارهایش گرفت. هایک نه تنها منتقد سرسخت برنامه ریزی مرکزی بود بلکه با ایده های کینز هم که چهر برجسته ای در دنیای سرمایه داری و معتقد به نوعی از دخالت دولت در اقتصاد بود مخالف می کرد. یکی از نکته های مهمی که هایک بر آن تاکید داشت و من هم تا اندازه زیادی تحت تاثیر او هستم لزوم مبتنی کردن تحلیل های کلان بر پایه رفتار فردی است. مبحثی که تا جایی که من می دانم این روزها دارد کم کم به روی کرد غالب اقتصاد کلان هم تبدیل می شود. تفسیر شخصی من از این روی کرد این است که تا جای ممکن باید از ساختن مفاهیم کلان گنگ خودداری کرده و این جور مفاهیم را بر روی توضیحی خرد و ملموس از انتخاب های انسانی بنا کرد. این حرف برخی روی کردهای موجود خصوصا مفاهیم مورد علاقه روشن فکران را به چالش می کشد. خودم می دانم.
نظرات
:
Sein Lehrer Ludwig von Mises war zwar stolz auf seinen Schüler, kritisierte aber vor allem in späteren Jahren Hayeks Abweichen vom Rationalismus. Dies betraf weniger Hayeks Ergebnisse als seine Methoden: Mises lehnte empirische Untersuchungen ab, und stritt stattdessen für eine rein logisch-deduktive Wirtschaftstheorie (Praxeologie). Dass Hayek auch irrationale Handlungsweisen berücksichtigte und praktische Bestätigung von Theorien verlangte, war Mises zuwider. Umgekehrt warf Hayek Mises bei aller Wertschätzung ein Übermaß an Dogmatismus vor.
Noch weiter gehen Libertäre und Anarchokapitalisten: Diese lehnen jede staatliche Tätigkeit ab, auch die von Hayek geforderten minimalen. Hayek habe zwar ganz recht, dass staatliche Interventionen zu Gewaltherrschaften tendieren, aber dies gelte auch für den Minimalstaat, den Hayek fordert. Er selbst sei damit zumindest ein halber Kollektivist. Ob Hayek diese Kritik ernst genommen hat, ist nicht bekannt.
Karl Popper lehnte staatliche Interventionen nicht prinzipiell ab und setzte sich auch für soziale Tätigkeiten des Staates ein, die Hayek als illusionär und gefährlich ablehnte. Vor allem in den 80er Jahren kam es hier zu Differenzen; während etwa Popper die deutsche Regierung Schmidt unterstützte, sah Hayek die Bundesrepublik bereits seit 1970 auf dem Weg in den quasi-sozialistischen Wohlfahrtsstaat.
Speziell zu Hayeks Theorie der kulturellen Evolution wird sein Evolutionsoptimismus kritisiert. Es sei, so Kritiker, keineswegs sicher, dass sich immer die besten Regeln durchsetzen. Zudem wird Hayek vorgeworfen, mit seinem Ansatz prinzipiell konservative Regeln zu bevorzugen. Hayek antwortet auf diese Kritik in dem Aufsatz Why I am not a Conservative.
Kritisiert wird auch Hayeks Sicht der Demokratie. Hayek sei hier zu pessimistisch und rede mitunter antidemokratischen Vorurteilen das Wort. In seiner Behauptung, die Massen würden sich leicht für den falschen Weg entscheiden, liege selbst eine unliberale Bevormundung. Anhänger Hayeks weisen dagegen auf die Gefahren der Massendemokratie hin, wie sie etwa auch José Ortega y Gasset (Der Aufstand der Massen) beschrieben habe.
Karl Heinz Brodbeck sieht einen Widerspruch in Hayeks Forderung nach Deregulierung. Auch die Beseitigung von Regeln sei ein konstruktivistischer Eingriff in das System. Nach Brodbeck verwickelt sich Hayek an einer zentralen Stelle in einen unauflöslichen Widerspruch: Um beurteilen zu können, welche Regeln für die Bildung einer spontanen Ordnung erforderlich sind, benötige man ein Wissen, über das man Hayek zufolge gar nicht verfügen könne: Man müsse wissen, welche Regeln die »spontane Ordnung« benötigt. Doch gerade dies setze die Kenntnis von Einzelheiten dieser Ordnung voraus.
Anonymous - February 21, 2006 01:12 PM
:
when Hayek got the Nobel Prize his works had not been accepted yet. The guy whom he shared the prize with was ashamed of that. It took a long time to figure out what he was saying.
Anonymous - February 21, 2006 11:00 PM
Sahand :
Gee. Why those so called democracy loverfreedom of speech fighters that poured tearsover the death of a racist, third-rate filmmaker--- no I do not support this kinds of acts--- has kept silence over the indictment and conviction of British historian in Austria? It is not a soft version of Talebanism what is it?
Sahand - February 22, 2006 03:19 AM
Sahand :
Gee. Why those so called democracy lover, freedom of speech fighters that poured tears over the death of a racist, third-rate filmmaker--- no I do not support these kinds of acts--- has kept silence over the indictment and conviction of British historian in Austria? If it is not a soft version of Talebanism what is it?
Sahand - February 22, 2006 03:22 AM
اسماعیل :
سلام حامد. ببین این نوشته تغییر عادتهای مصرفی فکر می کنم یه مشکل اساسی داره که مثل خوره افتاده بجونم. درست نمی دونم چیه. وقت کردی یه فکری بکن. راستی حرفت در مورد کاهش قیمت برخی کالاها درست بود . دیروز با عسل بحث می کردیم که گفت حامد درست می گه و قیمت کالاهای الکترونیکی واقعا پایین اومده. ولی در کل گیر اینم که چرا همه با هم عید که می شه قیمتها رو می برن بالا؟ دارم در مورد توهم پولی مردم ایران فکر می کنم. یه چیز دیگه که گفتی بحث مادلایز کردن مالکیت خصوصی و این حرفها بود. من سوادم به این کارها قد نمی ده ولی اگه سرچ کنی شاید کسانی کار کرده باشن. نوشته آخرم واسه یکی از روزنامه ها با عنوان: نقش آزادی بیان در شفافیت بازار رو تو وبلاگ خواهم گذاشت. می دونی دور شدن از دانشگاه و فکر کردن به مسائل تئوریک که هنوز با اونها درگیرم اذیتم می کنه. آخه باید خیلی بیشتر از اینها به تئریها مسلط می بودم. فعلا برم که باید تا شب یه خر کاری حسابی بکنم و یه گزارش 1000 صفحه ای رو پرینت بگیرم. قدر دانشگاه رو بدون وگرنه مثل من میافتی تو خرکاری ها!!شاد باشی جوون( خودمونیم بگی نگی خوش تیپی ها!)
اسماعیل - February 22, 2006 07:22 AM