پس انداز یا مصرف؟
چه عواملی تصمیم انسان ها را برای پس انداز و مصرف شکل می دهد؟
1) نظریه درآمد دائمی فریدمن می گوید انسان ها مصرفشان را در هر دوره بر اساس تخمینشان از کل درآمد زندگی شان (یا میانگین آن) و نه فقط درآمد حال حاضر تنظیم می کنند. به عبارت دیگر حتی اگر امروز درآمدشان بالا و پایین شود مصرفشان به آن نسبت بالا و پایین نمی شود. معیار درآمد میانگین چیست؟ یک تخمین خوب متوسط درآمد در سال های گذشته است. شاید به این دلیل است که پرستو می گوید همه درآمدش را هزینه نمی کند چون می داند که دوره های بیکاری ممکن است در پیش باشد و از روی متوسط کل درآمدش در سال های قبل تخمین می زند که درآمد امروزش بیش از حد مجاز مصرف متوسط او است. مثل دیگرش رفتار همه ما است که در جوانی پس انداز می کنیم تا در زمان پیری که درآمد کم تری داریم از محل سرمایه گذاری درآمد داشته باشیم.
2) از نگاه دیگر می توان گفت مردم مجموع لذت ناشی از مصرف را در زندگی بیشینه می کنند. به این ترتیب پس انداز یعنی صرف نظر کردن از مصرف امروز به امید سرمایه گذاری کردن این پول در جایی و مصرف بیشتر در دوره بعدی. مصرف امروز با مصرف بعدی یک لذت را ایجاد نمی کند. آدم ها ترجیح می دهند یک سیب را الان بخورند تا یک سال دیگر. بنابراین برای این که کسی حاضر شود از مصرف امروزش بگذرد و پس انداز کند باید مقدار اضافه لذتی که از درآمد ناشی از پس انداز به دست می آورد بیش از رنجی باشد که از مصرف نکردن امروز متحمل می شود. به عبارت دیگر نرخ بهره بازار سرمایه باید بالاتر از هزینه ذهنی تعویق مصرف برای آدم ها باشد. در غیر این صورت مردم ترجیح می دهند درآمدشان را امروز مصرف کنند.
3) نقش ریسک چیست؟ من امروز پول کنار می گذارم تا فردا بخورم. اگر احتمال بدهم که فردا زنده نخواهم بود چرا باید این کار را بکنم؟ دم را غنیمت بشمار که از فردا خبر نداری. هر قدر امید به زندگی بیشتر باشد تمایل به پس انداز بیشتر می شود.
4) نقش عاطفه چیست؟ هر آدمی وقتی می میرد مقداری دارایی از خودش به جای می گذارد. اگر آدم ها کاملا خودخواه باشند چرا باید این کار را بکنند؟ آیا ترجیح نمی دهند طوری مصرف کنند که موقع مردن کم ترین دارایی ممکن ازشان باقی بماند؟ دقت کنید که مکانیسم هایی هست که تضمین می کند شما تا وقتی زنده اید درآمد دارایی تان را دریافت می کنید و وقتی مردید این دارایی به شرکت بیمه می رسد. با این وجود مردم این کار را نمی کنند و دارایی باقی می گذارند به این خاطر که به سرنوشت نسل بعد (فرزندانشان) علاقه مند هستند. هر قدر این علاقه کم تر باشد تمایل به باقی گذاردن دارایی کم تر و تمایل به مصرف بیشتر خواهد بود. شاید به این خاطر است که والدین ایرانی تا حد امکان خود نمی خورند تا فکر فردای فرزندانشان باشند.
5) نقش نرخ بهره چیست؟ اگر نرخ بهره بالا برود آدم ها بیشتر مصرف می کنند یا کم تر؟ این جا دو اثر داریم. از یک طرف نرخ بهره بیشتر به معنی امکان درآمد بیشتر در اثر پس انداز است و لذا تمایل به مصرف را کاهش و تمایل به پس انداز را افزایش می دهد. از طرف دیگر نرخ بهره بیشتر به معنای درآمد کلی بالاتر است و لذا تمایل دارد مصرف را بالاتر ببرد. البته این اثرها برای کسانی که درآمد اضافی امروز شان را پس انداز می کنند و کسانی که به خاطر کمبود درآمد امروز وام می گیرند متضاد است.
نظرات
ليشام :
عكس نقيض بند سه هم درسته؟ يعني اگه تمايل به پسانداز كم باشه، اميد به زندگي هم كمه؟... حقيقتش من هم علاقهاي به پسانداز ندارم. واقعاً نميدونم چرا ولي اصولاً پسانداز ندارم البته اگه پولهايي كه دست ملت به عنوان قرض دارم رو پسانداز حساب نكنيم. اما وقتي فكر ميكنم همچين احساسي ندارم كه اميد به زندگيام هم كم باشه. شايد درك من از اين تعبير اشتباه باشه... يه جورايي جور درنميآد...
ليشام - May 27, 2006 12:37 PM
nooshin :
خوندن وبلاگ شما برام خیلی لذت بخشه. از یه دنیای خیلی متفاوت با دنیای من میگید.
nooshin - May 27, 2006 01:05 PM
saeed :
"2-از نگاه دیگر می توان گفت مردم مجموع لذت ناشی از مصرف را در زندگی بیشینه می کنند. به این ترتیب پس انداز یعنی صرف نظر کردن از مصرف امروز به امید سرمایه گذاری کردن این پول در جایی و مصرف بیشتر در دوره بعدی. مصرف امروز با مصرف بعدی یک لذت را ایجاد نمی کند. آدم ها ترجیح می دهند یک سیب را الان بخورند تا یک سال دیگر. بنابراین برای این که کسی حاضر شود از مصرف امروزش بگذرد و پس انداز کند باید مقدار اضافه لذتی که از درآمد ناشی از پس انداز به دست می آورد بیش از رنجی باشد که از مصرف نکردن امروز متحمل می شود. به عبارت دیگر نرخ بهره بازار سرمایه باید بالاتر از هزینه ذهنی تعویق مصرف برای آدم ها باشد. در غیر این صورت مردم ترجیح می دهند درآمدشان را امروز مصرف کنند."
حامد جان با این بند کاملا موافق نیستم. ممکن است همین یک سیب در آینده برای طرف خیلی ارزشش بیشتر از الان باشد. ممکن است الان به اندازه کافی در آمد داشته باشد و لذتی که از سیب خوردن میبرد در مقابل رنج احتمالی عدم دسترسی به چیزی در آینده ناچیز باشد. بنابراین موافق نیستم که لزوما بازار باید برای پس انداز با بهره ای که میدهد مشوق ایجاد کند.
حامد: سعید جان ما در علم رفتار میانگین انسان ها را بررسی می کنیم. ثانیا بحث ما در مورد رنج احتمالی عدم دسترسی نیست بحث تعویق مصرف است. تعویق مصرف یک موضوع صرفا ذهنی نیست بلکه می توان آن را به صورت عینی هم نشان داد. من اگر الان یک خانه بهتر داشته باشم تا این که یک سال دیگر این خانه را داشته باشم تفاوت می کند برای این که یک سال از عمرم را بیشتر در یک خانه بهتر به سر برده ام. هر نوع تعویق مصرف یعنی زندگی کردن در سطح پایین تری از مصرف برای یک دوره از عمر و چون عمر انسانی محدود است این یعنی در هر صورت از دست لذت. موقعیت های خیلی استثنایی را کار ندارم. ضمنا کسی این را نمی نویسد که بحث نرخ بهره را توجیه کند. نرخ بهره که نباشد خیلی ساده آدم ها این جنبه از پس انداز را از دست می دهند و فقط به خاطر جنبه اول پس انداز می کنند.
saeed - May 27, 2006 04:12 PM
احمدسیف :
حامد گرامی، فکر نمی کنی بهتر بود حالا که داری از تئوری فریدمن حرف می زنی اشاره ای به تئوری درآمد نسبی ( اگر درست به یادم مانده باشد دوزنبری) و میزان مطلق درآمد- به عنوان عوامل اصلی تعیین کننده مصرف هم اشاره می کردی تا خواننده تصویر کلی تری داشته باشد!
احمدسیف - May 27, 2006 07:20 PM
Sahand :
dar markaze shahre Log Angels, y tablo-e khili bozorg nasb shode ke rosh neveshte .” Jesus save.’ k manzoresh ‘ save life” hast, masihiyan ziyad be kar mi barand, ye rendi ham rafe un bala ve ziresh neveshte ke “ Moses invest.”
Sahand - May 27, 2006 08:41 PM
Sahand :
What Milton Friedman says is wrong, because there is no “ one size fits all” in economics. Friedman like some other economists forgets the reflexive element of the equation, he thinks economics is an entity in itself and culture has nothing to do with it. People's background and the culture have more to do with saving and style than people’s income. American earns more but spent more in return, vast majority of American owes lots of money to different financial institutions, banks and credit card Companies etc. Credit card companies targets freshman college students by offering them credit card, also knowing that they do not have income yet but are aware that either their parents would pay or they will pay minimum payment for the rest of their life. Once American holds the credit card, they cannot refuse buying, so it has more to do with consumer oriented American culture than Mr. Friedman’s theory. In contrast because Asian and others never had such a luxury life style back then in their homeland, they tend to save. If Friedman’s theory was correct, most advertisement firms would have been out of business, instead it is a booming one.
Also this following has nothing to do with the rest but is sort of interesting, According to John Maynard Keynes” financial markets are like beautify contest. Where people have to guess how other people guess how other people guess.”
Sahand - May 27, 2006 09:09 PM
Sahand :
People's background and the culture have more to do with saving and spending style than people’s income level.
Sahand - May 27, 2006 09:28 PM
جواد خراسانی :
جناب آقای سهند_ با اینکه به این نام کسی را نمی شناسم _ از الطاف جنابعالی متشکرم.لطفا"_ البته با اجازه آقای قدوسی_ آدرس مطلب منتسب شده از طرف خودتان به اینجانب را اینجا بنویسید تامن و دیگران سند _نه سهند_ شما را ببینیم.
جواد خراسانی - May 27, 2006 11:33 PM
Sahand :
Aghaye Javad Khorasani: tarafe sohbate man ye bache Talebani bood ke taghriban bish az yek sale pish dar site www.ifeminist.com( nemidonam alan ham kar mikone ya ne )--- man unvaghta sari be in timarestane feminist haye radical mizadam ke balke beheshon komaki karde basham, vali baadan fahmidam ke ba inha bahs kardan, mesle soreye Yasin be goshe khar khondane v dige neraftam---- , unzamanike y zane javon, age eshtebah nekonam esmaesh Atefe bood, ke dar 9 salegi shohar karde va badan be dah- ha marde Irani v Afghani frokhte shode v badan be roospigary pardakhte bood ke dastgir shode va hatta ghaziye parvende v bazi az sardarane be, estelah Islami behesh tajavooz karde bodand v be ghazi sennesh ra az 16 b 18 balaborde bood ke har che zodtar eadam beshe , v vaghti ke kasi ra peyda ne karde bood ke tanabe daar ra be gardanesh be andaze, khodesh in kar ra karde bood v v v v v vv . hamon vaghta y pedari ham dokhtaresh ra bekhatere inke behesh tajavoz shode bood koshte bood ke in aghye Javad Khorasani, az in pedar deefa mikard
Age shoma hamon Javad Khorasani nistid , ne bayd be khod begirid, valli bezarid man ye zare shytanat karde v az daneshe “ probability’—ehtemalat--- khodam estefade bekonam. Ehtemale inke dou nafar ba yek nam v name khanevadegi dar Internet peyda beshe khili, khili kame, ama imkanesh hast.
.
Sahand - May 28, 2006 02:24 AM
فرهاد :
1- تورم!
تورم تأثير نداره؟
2- "نرخ بهره بیشتر به معنای درآمد کلی بالاتر " يعني چه؟!!
فرهاد - May 28, 2006 01:13 PM
محسن اشتياقي :
حامدجان سلام. من زياد از اقتصاد به معناي علمي ش سر در نميارم. حتي همون چيزهايي كه چمران برامون ميگفت را هم فراموش كردم. اما نمي دونم چرا اينقدر به نوشته هات علاقمندم! (راستي با اينكه خيلي گرفتاري ولي فكر كنم بعد از اين همه كه بهت سر زدم بد نباشد كه يكبار بازديدم را پس بدهي! ببخشيدها!)
محسن اشتياقي - May 28, 2006 01:46 PM
حامد قدوسی :
ایرج عزیز ممنون از تذکرت. باید این کار را می کردم و فراموش کردم. سعی می کنم متممی بر قضیه بزنم.
فرهاد جان وقتی نرخ بهره برود بالا معنی اش این است که من که الان پس انداز می کنم پول بیشتری گیرم خواهم آمد پس کل درآمدم در طول یک دوره چند ساله بالاتر می رود و می توانم بیشتر مصرف کنم. اگر فرضیه هموار بودن مصرف را در نظر بگیریم این باعث می شود مصرف همین امروزم را هم ببرم بالا و کم تر پس انداز کنم. تورم یک اثر بدی که دارد این است که پیش بینی تصمیمات را مختل می کند. یعنی چون نمی دانم که اگر پولم را توی بانک بگذارم چقدر واقعا (پس از کسر تورم) گیرم می آید پس تمایلم به پس انداز کم تر می شود (مثل اثر ریسک)
آقا محسن گل سلام. خوش آمدید. آقا ما خدمت می رسیم برای بازدید پس دادن.
سهند من هیچی از کامنت تو نفهمیدم. یعنی نفهمیدم چه ربطی به تئوری فریدمن داشت. اتفاقا مثال هایی که آوردی دقیقا عین نئوری فریدمن است. او می گوید یک آمریکایی چون می داند در آینده درآمد خواهد داشت امروز از کردیت کارتش می خرد و یک آسیایی چون نمی داند چند سال آن جا خواهد بود با بالا رفتن ناگهانی درآمدش همه پولش را خرج نمی کند.
حامد قدوسی - May 28, 2006 07:16 PM
hesam :
chizi ke man mikham dar morede oon harf bezanam be bande 2 marboot mishe.ta jayi ke man didam inke lezzate khordane siib ra alan dark kard ya oon ra be ayandeh mokool kard ta hadde ziadi be mo'allefehaye farhangi marboote.farhang haye chini va amricayi 2 nemoneh vazeh az oon hastand. farhange amricayi mo'taghed be hedonism hast yani lezzat dar zamane haal.osoolan oona lezzat ra be ayandeh mokool nemikonand. vali farhange chini axe ino darbardareh. yani gozashtan az lezzate dar zamane fe'li baraye residan be lezzati bartar dar ayandeh. dar jame'eye amrica ham chini ha hamin khosoosiyate khod ra hefz kardeand.va mishe besyari az raftarhaye oonha ra ba hamin olgooye be ta'viigh andakhtane lezzat toziih daad.
hesam - May 29, 2006 11:15 AM