تعامل فمینیسم و اقتصاد
نقد فمینیستی بر اقتصاد جریان اصلی (Mainstream Economics) از جمله نقدهایی است که در دو دهه اخیر مطرح شده است. نقد فمینیستی دو لایه تندرو و میانه رو دارد. لایه تندرو همانند برخی روی کردهای آلترناتیو دیگر در اقتصاد نقد معرفتی بر علم اقتصاد موجود داشته و مفاهیم پایه اقتصاد مثل مدل انسان اقتصادی و رفتار عقلانی را زیر سوال می برد.
در مقابل لایه میانه رو به جای حمله بردن بر فرضیات و روش های پذیرفته شده علم سعی می کند در چارچوب این روش ها کار کند. اقتصاد هم همانند هر علم دیگری بر پایه مدل سازی کار می کند و مدل سازی کار خود را با انتخاب متغیرهای اصلی و فرضیات رفتاری شروع کرده و سعی می کند رابطه بین این متغیرها را توضیح دهد. می دانیم که حتی با پذیرفتن فرضیات یک سان دو مدل ساز می توانند رابطه کاملا متفاوتی بین متغیرها را توضیح دهند. اقتصاد فمینیستی میانه رو تمرکز خود را روی چنین محوری قرار می دهد
مثال می زنم. روی کرد اقتصادی به بحث خانواده که توسط گری بکر شروع شده و توسط بقیه گسترش یافت سعی می کند با استفاده از مفاهیمی مثل بهره وری و تقسیم وظایف و نقش ها پدیده تک هم سری یا چند هم سری در جوامع را توضیح دهد.اقتصاددان های فمینیست های تندرو کل مبانی این مدل را که بر اساس رفتار عقلانی تک تک عوامل ایجاد شده است را زیر سوال می برند. در حالی که اقتصاددان های فمینیست میانه رو سعی می کنند این موضوع را به شکل جدیدی در قالب یک بازی چانه زنی بین زن و مرد در خانواده فرموله کنند. به این ترتیب سهم مهم اقتصاددان فمینیست می تواند این باشد که رابطه بین عوامل مدل را به ساختاری که در جهان واقعی هست و ممکن است از چشم مدل ساز غیرفمینیست پنهان بماند نزدیک کند. این کار عمدتا از طریق تمرکز بر نقش زنان به عنوان عوامل مستقل به جای فرموله کردن رفتار یک خانواده در قالب یک فرد واحد صورت می گیرد.
شخصا فکر می کنم نقد فمینیسم تندرو در اقتصاد همانند خیلی از مکاتب آلترناتیو دیگر حالا حالاها ره به جایی نخواهد برد و فقط مشغله روشن فکرانه برای عده ای خواهد بود که پول بگیرند و مقاله های غیرجدی چاپ کنند. ولی نقد فمینیسم میانه رو می تواند یک پل ارتباطی مهم و موثر بین اقتصاددان ها و فمینیست ها ایجاد کرده و به غنای مدل های اقتصادی خصوصا در رابطه با مسایل زنان و خانواده کمک شایانی بکند. هم چنین فمینیست های تندرو به دلایل مختلف در جامعه اقتصاددان ها پذیرفته نخواهند شد ولی میانه روها می توانند کاملا پذیرفته شده و روی بقیه اثر بگذارند.
* واضح است که مفهوم فمینیسم تندرو و میانه رو در این جا هیچ ربطی به معنی مصطلح آن ندارد و فقط در رابطه با سطح نقد نسبت به فرضیات علم اقتصاد مطرح می شود. یک فمینیست تندرو به معنی عرفی آن می تواند با استفاده از روی کرد فمینیسم اقتصادی میانه رو مدل های اثرگذاری برای توضیح تبعیض های تاریخی بسازد.

نظرات
نیک آهنگ :
بابا دمت گرم! خوشم اومد!
نیک آهنگ - August 23, 2006 10:37 PM
امين :
ديشب يک نوشته اينجا بود که الآن نيست. کامنت هم نمی شد پايش گذاشت.
امين - August 23, 2006 11:10 PM
امين :
آقا سيستم کامنت اينجا مثل اينکه بالکل مختل شده...
امين - August 23, 2006 11:11 PM
روزبه :
حامد
این مباحثی که مطرح کردی تحت شاخه ای به نام اقتصاد خانواده قرارداره. این استاد راهنمای من هم یکی دوتا مقاله در همین مباحث داره. یکی از شاگردهاش که چندسال
پیش فارغ التحصیل شد و الآن توی استنفورد کار میکنه کارهای خیلی خوبی در این زمینه انجام داده. قبلا توی وبلاگم راجع بهش نوشته بودم
روزبه - August 23, 2006 11:17 PM
adam smith :
test
adam smith - August 24, 2006 05:29 AM
طفل شيرخواره :
جالب بود.آيا مدلي هم براي جامعه خود ما( در مناطق سنتي تر )سراغ داري؟
طفل شيرخواره - August 24, 2006 11:23 AM
SiKHooL :
نوشته هاتون خوبه اول از همه از اين نظر که حرفايي که ميزنيد جنبه واقعي تر اقتصاد رو و لا اقل دغدغه حال حاضر اقتصاد دان ها رو بررسي ميکنه و فرا تر از اون سطحي نگري هاي آکادميک دانشگاه هاي ايرانه(دانشگاه تهران که خودم توشم لااقل) اما اونچه خواستيد رو سخت ميکنه از بابت مخالفتي که از ما انتظار داريد چون بيشتر حالت خبري داره اما من متوجه نشدم با اينکه به قول شما خيلي راه داره تا به نتيجه برسه، صحبت بنيادين و زير سوال بردن انسان اقتصادي چرا نمي تونه مثمر ثمر باشه. زير سوال بردن نئو کلاسيک ها کار آسوني نيست اما نتيجه واقعي ايده شون هم قابل کتمان نيست پس چه راهي ميمونه جز ايراد و نقد به چهارچوب شون؟؟
بازم هم ممنون
SiKHooL - August 24, 2006 01:22 PM
بهمن :
"غیر جدی" یعنی مقاله ای که با چهرچوبهای علمی که تو توی اون چهارچوبها هستی نوشته نشده باشه؟
یعنی هر کس نقد معرفتی به علم اقتصاد موجود داشت، "غیر جدی" اه؟
بهمن - August 25, 2006 02:39 AM
طاهری :
حامد جان،
یکبار قبلا درباره فلسفه گرایی و نقد های معرفت شناسی در اقتصاد نوشته بودی. آنجا اشاره کرده بودی که "پرسش معرفت شناسانه در یک بستر مناسب نه تنها خطرناک نیست بلکه امری عظیم و اندیشه سوز و فرآیندی اساسی برای توسعه علم است" و نکات دیگری در باب ضرورت پرداختن به "هزاران مساله عینی اقتصادی که در کشور داریم". اینجا هم دوباره گوشه ای به معرفت شناسی زده ای. اگر کمی توضیح بدهی، من هم بیشتر می فهمم، چون این دو مطلب را، در کنار بقیه مطالبت که می خوانم، احساس می کنم که بیش از حد این اصول را ارزش و اعتبار می دهی.
در اینکه نباید به ورطه نقدهای روشنفکرپسند و بی خاصیت افتاد، شکی نیست، اما اگر مثلا، عقلانیت اقتصادی بسیار مهم و پایه ای است (که از این اندک اقتصادی که ما خوانده ایم، این را می فهمیم) پس نگرانی از بابت میزان اعتبارش، حداقل در مورد جامعه ما، برای من دغدغه معنادار و حتی اولویت دار است.
نه اینکه به کل، رفتار یک ایرانی، عقلانی نیست، اما واقعا بعضی از اصول و مفروضات مرکزی، صدق نمی کند. چه باید کرد؟ ساده سازی برای مدلسازی، باید متناسب باشد، درست است؟
طاهری - August 26, 2006 06:57 AM
می توانی حدس بزنی :
هر وقت از داخل علم اقتصاد خارج می شی، یا علم اقتصاد رو به عنوان پایه واقعیت قرار می دی، با اینکه خودت بارها نوشتی که می دونی که واقعیت نیست، و فقط تقریبه، احساس خوبی از نوشته هات نمی کنم. گاهی احساس می کنم چطور می تونی این قدر در موضوعاتی که بهشون علم چندانی نداری آزاد اندیش و نظریه پرداز باشی و در موضوعاتی که بهشون حداقل علم کتابی، دانشگاهی داری، این قدر متصلب باشی.
گاهی احساس می کنم نوشته هات شبیه شریعتی هست. ولی نه اینکه خوبه، بلکه ...
راستی، ویژه نامه شرق در مورد دین و مدرنیته رو خوندی؟ دوست داشتم متن مصاحبه با صدر رو با متن مصاحبه با سروش مقایسه می کردی. حداقل در ذهن خودت.
می توانی حدس بزنی - August 26, 2006 11:47 PM
:
سلام اقا حامد
در وبلاگ سایر دوستان دیدم که قرار است امروز در مورد تعامل اقتصاد و فمنیسم بحث کنی، با شناختی که از شما دارم فکر می کنم که در این زمینه powerpoint هم آماده کرده باشید. از انجایی که متاسفانه نمی توانم در این جلسه شرکت کنم لطفا یک نسخه اش را برای من email کنید تا حداقل بتوانم اطلاعاتی در این زمینه داشته باشم.
خیلی ممنون
Anonymous - August 28, 2006 11:41 AM
Haniyeh :
کنکور فمنیستی و برابر شدنی که ارزشمند نیست:www.ravism.blogspot.com ممنون میشم نظرتون رو بدونم.
Haniyeh - September 2, 2006 03:19 PM