چند هم سری و رشد
چگونه می توان چند هم سری را با مدل اقتصادی توضیح داد و تاثیر آن بر رشد اقتصادی چیست؟
1) اگر در جامعه ای چند هم سری رواج پیدا کند جنس مونث کم یاب شده و لذا قیمت آن مثبت می شود. مطالعات نشان می دهد در جوامع چند هم سری داماد باید پولی بابت ازدواج با دختر به پدر او بدهد. بر عکس در جوامع تک هم سری این خانواده دختر است که جهیزیه می دهد یعنی دختر قیمت منفی پیدا می کند.
2) فردی که در یک جامعه چند هم سری زندگی می کند هر قدر دختران بیش تری داشته باشد در آینده درآمد بیش تری خواهد داشت. بنابراین انگیزه دارد که فرزندان بیش تری تولید کند. او احتمالا مسوولیت مستقیمی در باب فرزندان ذکور ندارد ولی دخترانش را شخصا "می فروشد" و لذا بیشینه بودن تعداد کل فرزندان (و در نتیجه افزایش شانس داشتن دختران بیش تر) هدف او است.
3) تعداد فرزندان یک مرد تابعی است از تعداد زنان او و متوسط تعداد فرزندان هر زن. متوسط تعداد فرزندان هر زن هم تابعی است از سطح تغذیه و بهداشت او و نیز دوره عمر باروری اش. باید دقت کرد که سطح باروری زن محدودیت دارد و لذا مرد اگر تغذیه و بهداشت خیلی بالایی هم فراهم کند باروری هم سرش از حد مشخصی بالاتر نمی رود. بنابراین مردان با یک مساله بهینه سازی رو به رو هستند که در آن باید روی تعداد بهینه زن (و در نتیجه پول تخصیص داده شده به هر زن) تصمیم بگیرند. ضمن این که چون قدرت باروری زن با افزایش سن کم شده و نهایتا صفر می شود دختران جوان قیمت بیش تری خواهند داشت واین باعث افزایش اختلاف سنی بین زن و مرد در این جوامع می شود.
4) جامعه چند هم سری با تشویق مردان به داشتن دختر بیشتر و در نتیجه علاقه مندی به داشتن تعداد هم سران بالاتر خود را بازتولید می کند. نتیجه این بازتولید این است که سرمایه گذاری افراد به جای آن متوجه فعالیت های تولیدی یا بازارهای تولیدی شود به سمت تولید فرزندان بیش تر و لذا خریدن زنان بیش تر متمرکز شود.
5) میشل ترتیلت در مقاله های خود نشان می دهد که اگر در جوامع آفریقایی که چند هم سری رایج است ممنوعیت چند هم سری اعمال شود آن وقت تعداد فرزندان هر فرد افت کرده و نرخ پس انداز بالاتر رفته و رشد اقتصادی تسریع می شود. اگر دوست دارید با جزییات تکنیکی بیش تری موضوع را دنبال کنید این مقاله و این مقاله را می توانید بخوانید.
بسیار از روزبه ممنونم که برای اولین بار میشل را در وبلاگش معرفی کرد و زاویه جالبی از تحقیقات اقتصاد خانواده را به ما نشان داد. من سعی کردم یک بار دیگر حرف های میشل را به زبان ساده این جا تکرار کنم تا در موردش بحث کنیم.
پ.ن : تذکر "شدیدن" به جا است. چند هم سری که من معادل polygyny به کار برده بودم دقیق نیست و "چند زنی" دقیق تر است. با این همه چون چندزنی به نظرم در فارسی کمی ناآشنا می آمد ترجیح دادم متن را عوض نکنم و این جا توضیح بدهم.
نظرات
فاطمه :
به نظرم اصلا بحث جالبی نیست چرا که این مساله قاعدتا در قالب اقتصاد نمی کنجد البته اگر جنابعالی علاقه به اقتصاد خانواده دارید بد نیست به ایران بیایید وتحقیقی در مورد مردان انجام دهید مثلا تاثیر غیرت و تعصب مردان بر رشد gnp یا تاثیر چشم چرانی بر اقتصاد ؟؟ چه طوره ...
فاطمه - October 16, 2006 02:04 PM
میترا :
من اطلاعی در مورد وضعیت در کشورهای آفریقائی ندارم ، اما اگر این یک مدل باشد باید در تمام جوامعی که چند همسری در آن مجاز شناخته شده کاربرد داشته باشد ، در ایران با وجود اینکه چند همسری مجاز است دختران در هنگام ازدوج جهیزیه همراه می برند و البته نه دخترانی که رسما فروخته می شوند ، باز هم حداقل دیده های من نشان می دهد چند همسری بار مالی و ذهنی اضافه ای را به مرد تحمیل می کند هم برای پنهان نگه داشتن قضیه از فامیل و یا همسران . هم در صورت اطلاع همسر دوم و چندم از ماجرا برای تطمیع آنان و در کل بازدهی اقتصادی فرد را پائین می آورد داشتن چند همسر علنی حداقل در جوامع شهری باعث نوعی بایکوت شدن مرد و حتی همسر و بچه های ناشی از ازدواجهای بعدی ( حتی در مرحله ازدواج قرزندانی که پدرشان چند همسر دارد خواهان کمتری برای ازدواج دارند) می شود که باز هم نوعی بار ذهنی و پائین آمدن راندمان را برای فرد در پی دارد ، در مجموع به نظر من بحثی که در اینجا مطرح شد بیشتر از خانواده و چند همسری به بردگی و تبعات آن در اقتصاد شبیه است ، شاید مورد بحثی که در جوامع آفریقائی با عنوان چند همسری رایج است به این موضوع نزدیک باشد اما به نظر من حداقل در ایران اوضاع هیچ شباهتی به مدل مورد بحث شما ندارد
میترا - October 16, 2006 03:40 PM
واحه :
آقاي قدوسي لطفا اطلاعاتي درباره سايتهاي تحصيل براي روانشناسي تربيتي به من ارائه كنيد.آدرس ايميلم را گذاشته ام.ممنون
حامد : سلام. والله من اطلاعی در این زمینه ندارم. شما باید اول رتبه بندی دانشگاه ها را پیدا کنید و بعد تک تک دانشگاه ها را از روی سایت خودشان بررسی کنید.
واحه - October 16, 2006 04:23 PM
Narges :
araba ke chand hamsar daran chera dokhtarashuno mikoshtan? pool daravordane dokhtar baiad rooie farhange jame'e sara mizashte dige
Narges - October 16, 2006 05:01 PM
پسر فهمیده :
به نظر من که خیلی تحلیل منطقیای بود. فقط یک سوآل برام پیش اومد. با توجه به این که تعداد فرزند دختر و پسر تقریبن مساوی هست، چند همسری باید علاوه بر بالا بردن قیمت دختر، منجر به کمبود همسر برای مردان بیپول بشه. خوب این باعث تنش و جنگ نمیشه؟ اگر بشه و عدهای مرد کشته بشن، دوباره قیمت دختر کم میشه. میشه توضیح بدین که این فرآیند چهطوری پایدار میشه.
پسر فهمیده - October 16, 2006 05:16 PM
پینوکیو :
یک نکته دیگه هم میشه اضافه کرد. ممنوع کردن چند همسری باعث کاهش جنگ هم خواهد شد. برای اینکه عرضه سرباز کاهش پیدا میکند و هزینه جنگ بالا میرود. تعریف سرباز هم جوان پسر مجرد است.
جالب نیست که در کشورهای آفریقایی جنگ هم زیاد است؟
پینوکیو - October 16, 2006 06:43 PM
shadidan :
در انگلیسی ‘polygyny’ به معنای چندزنی است؛ برای مفهومِ عامترِ چندهمسری اصطلاحِ ‘polygamy’ را بهکار میبرند. (نویسنده هم اینها را در زیرنویسِ 2ی مقالهی اول توضیح داده است.)
shadidan - October 16, 2006 07:33 PM
fereshteh :
salam matalebe jalebetuno khundam.be tame talkhe ghahve ham sari bezanid!
fereshteh - October 16, 2006 08:34 PM
Alir :
u have an awesome blog!keep up good work....,i just start blogging.i'll be really happy if u visit my blog and write a comment for me or link to my blog.
Alir - October 16, 2006 10:02 PM
:
Pas chand shohari chi mishe? hatman kheili asarate zianbari dare ke ta hala anjam nashode.
Anonymous - October 17, 2006 02:10 AM
طفل شیر خواره :
از این مطالب نسبتا جدی بیشتر بنویس.ممنون.
طفل شیر خواره - October 17, 2006 03:10 AM
شسيب :
در سال 62 در مرز ايران و شوروي سابق در منطقه اي تركمن نشين در خراسان سرباز بودم.درآنجا اولين بار تاثير اقتصاد بر همه چيز از جمله فرهنگ و سنت را دريافتم.
البته تركمنهاي آنجا در يك منطقه دور افتاده و رسومشان خيلي غليظ و شديد بود شايد با مناطق ديگرتركمن هم تفاوت هايي داشت كه من خبر نداشتم.
در آنجا زن بدليل توليد فرش يك سرمايه محسوب ميشود. در آن زمان قيمت دختر جوان يكصد هزار تومان و قيمت زن بيوه دوبرابر بود.به مرد بيوه هم دوبرابر قيمت زن ميدادند.(شايد بخاطر اينكه سابقه اش خراب بود)وقتي عقد انجام ميشد تا مدت دو سال داماد حق نداشت اطراف خانه عروس پيدايش شود وگرنه قلم پايش را خورد ميكردند. و در اين مدت دختر براي تامين جهيزيه خودش كار ميكرد. جالب است كه شرايط سني اصلا مطرح نبود و مثلا دختر بيست ساله را به پسر دوازده ساله هم ميدادند.حتي يكي از اهالي تعريف ميكرد كه ازدواج دختر بيست و پنج ساله با پسر نوزاد هم اتفاق افتاده .
شسيب - October 17, 2006 08:05 AM
جواد رف :
با توجه به شایعه قبلی مواظب باش. این بار تا دیر نشده شایعه چند همسری ات رو تکذیب کن :)
جواد رف - October 17, 2006 08:05 AM
محمد :
البته به تعادل عرضه و تقاضا توي اين مساله توجه نكردي اغلب در چنين جوامعي تعادل بين تعداد پسران و دختران در سن ازدواج بهم ميخوره و اونموقع قضيه قيمت متفاوت ميشه. هزينه يافتن همسر در چنين جوامعي مي تونه به دليل عرضه زياد در عين تعدد كاهش پيدا كنه تا سيستم به حالت تعادل اوليه برگرده.
حامد: محمد جان منظورت را متوجه نشدم. کل این مدل ها در اولین قدم بر اساس تعادل عرضه و تقاضا ساخته می شوند. داده ها می گویند که مردان زیادی در این جوامع بدون هم سر باقی می مانند و نقطعه تعادل این جا است.
محمد - October 17, 2006 08:43 AM
عالیه :
حامد عزیز!
1-دلایل اقتصادیت برای روند رشد اقتصادی چند همسری خیلی آبکی بود!
2- تا اونجایی که من اطلاع دارم چند شوهری هم در برخی جوامع آفریقایی رایجه! بهتر نیست یه تحلیل مشابه برای اون هم بنویسید تا معلوم بشه بالاخره به لحاظ مدل اقتصادی کدوم به صرفه تره؟؟!!
3- یادمون نره که همه چیز رو نمیشه با مدل اقتصادی صرف توضیح داد!
عالیه عزیز: سلام.
1) اینا دلایل من نبود. دلایلی است که در مقاله هایی که در یکی از معتبرترین ژورنال های اقتصادی چاپ شده و تز دکترایی که در یکی از معتبرترین دانشگاه های دنیا دفاع شده آورده شده است.
2) کار محقق مدل سازی است. بقیه باید بگویند که کجای این مدل ناسازگاره یا قادر به توضیح واقعیت نیست. یعنی شما باید نشان بدهید که کدام یک از آن گزاره ها به لحاظ منطقی قابل قبول نیست یا در مجموع پاسخ مدل به سیگنال ورودی با واقعیت های بیرون نمی خواند.
3) چند شوهری آن قدر مرسوم نیست. دلایلش هم در مقاله های مربوطه توضیح داده شده و من هم چیزی می نویسم به زودی.
4) بحث به صرفه بودن به لحاظ اقتصادی نیست. بحث این است که یک پدیده بیرونی را چطور بر اساس انگیزه های عوامل (انسان ها) می شود توضیح داد.
5) واضح است که همه چیز را نمی توان اقتصادی توضیح داد ولی خیلی چیزها را می شود و اتفاقا خانواده یکی از حوزه هایی است که توضیحات اقتصادی در آن موفق هستند. فراموش نکنید که بحث مهریه و این بحث هر دو از یک بخش مشترک ادبیات و بر اساس پیش فرض های یک سان نوشته شده است.
در کناره زنده رود شاد و خرم باشید.
عالیه - October 17, 2006 09:01 AM
sasan :
بيشترين رشد اقتصادي مال دوران نيكوي هاخامنشيان بوده كه آرياييان اصيل تبار بر ايران حاكومت مينمودن. بدرود بر نزاد نيكوي اريايي
sasan - October 17, 2006 12:01 PM
Matriarchy :
آق حامد بدنیست که افق دیدت را کمی گسترده کنی و نگاهی به تحقیقات کنگره دوم مطالعات جوامع مادرشاهی بیندازی. این کنگره درسال گذشته در تگزاس برگذار شد و کنگره اول هم در ۲۰۳ در لوگزامبورگ. استادها هم از همه جای دنیا آمده بودند. اینهم بعضی از لینکها.
http://www.second-congress-matriarchal-studies.com/lecturers.html
http://www.hagia.de/documents/declaration.pdf
http://www.fire.or.cr/sept05/audios-austin/audios.htm
Matriarchy - October 17, 2006 04:00 PM
sareh :
aslan doost nadaaram baa aadamaa mesle kaalaa barkhord beshe , aadamaa ehsaas daaran
حامد:
ساره خانم سلام، خوبید؟
کسی دوست نداره با آدم ها مثل کالا برخورد بشه ولی تجربه نشون می ده بخش مهمی از رفتارهای انسانی بر اساس همین اصل محاسبه منافع شکل می گیره و این مدل در جمعیت آماری زیاد تقریب خوبی از "بخش هایی" از رفتار انسانی است. این که مدل های ما برای مبادله کالا ها هم جواب می ده دلیل نمی شه که از اون برای رفتار انسانی استفاده نکنیم. همان طور که مثلا جامعه شناسان از مفاهیم فیزیکی (مثل تئوری رانش و کشش در جوامع) یا زیست شناختی (روی کرد تکاملی و داروینی به نهادها) برای توصیف پدیده های اجتماعی هم استفاده می کنند. در روان کاوی هم بحث ضربه (ایمپالس) را داریم درست همان طور که در تئوری سیستم ها داریم.
سوال من اینه که اگر عده قابل توجهی از آدم ها این طوری رفتار بکنند آیا ما نباید رفتارشون را همان طور که هست مدل کنیم؟ تا وقتی هم راهی برای وارد کردن احساس آدم ها در تحلیل هامون روش نظام مند نداشته باشیم مجبوریم کنار بزاریمش.
راستی نگاهی هم به پاسخ من به عالیه خانم که همین بالا است بیندازید.
sareh - October 17, 2006 07:08 PM
علي :
سلام. من با كليت اين بحث و مدلي كه ارائه كرديد موافقم، اما چند مورد را هم قابل توجه ميدانم:
1- در جوامع به شدت سنتي خاورميانه مانند اعراب - و حتي تا چند سال قبل در ايران - مسئله چند همسري به صورت يك سنت عرفي پذبرفته شده درآمده كه كسي چون و چرايي در آن ندارد.
2- در مورد خاص ايران، يكي از مهمترين نكاتي كه در اين بحث وجود دارد بر هم خوردن تعادل جمعيتي مردان و زنان در ايران بعد از انقلاب با وجود رشد سريع جمعيت در دهه اول بعد از انقلاب اسلامي به دليل جنگ 8 ساله ايران و عراق است: از طرفي تعداد زيادي از مردان در جنگ شهيد شدند و از طرف ديگر، خود جنگ تمايل خانواده ها را به داشتن فرزند دختر افزايش داد. اين مورد دوم را شايد بتوان با بررسي بيشتر تعميم داد. در واقع مي توان عكس فرض شما را در نظر گرفت كه اگر جنگ بوجود بيايد تمايل خانواده ها به فرزند دختر بيشتر مي شود.
3- علي رغم اين كه امروز چند همسري در عرف ايران به شدت قبل پذيرفتني نيست، اما وجود مسائلي مانند محدوديت هاي وجود و قوانين نادرست به آن دامن ميزند
علي - October 18, 2006 07:42 AM
:
جواب این سوال پیدا شد یا نه؟
در این صورت باید عده قابل توجهی از مردان بدون هم سر باقی بمانند که کمی عجیب است. یک ایده این است که رشد جمعیت تا حدی مشکل را تخفیف می دهد چون در بخش های پایین تر هرم سنی زنان بیش تری در دست رس هستند و به علت فاصله سنی بین زن و مرد این موضوع تا حدی تعادل ایجاد می کند ولی باز هم به نظر می رسد این جواب دقیقی برای موضوع نیست. برای این که پدیده چند هم سری از قدیم رایج بوده و رشد جمعیت در آن زمان خیلی کم بوده است. حدس دیگر این است که احتمالا مردان بیش از زنان در معرض کشته شدن در جنگ و تصادف و غیره هستند. این حدس هم با این فرض که زنان در این نوع کشورها با مرگ در زمان زایمان مواجه می شوند ضعیف می شود. خلاصه من هنوز جوابی برای موضوع ندارم. شما دارید؟
حامد : بلی پیدا شد. در مقاله ها گفته شده که عده زیادی از مردان بدون هم سر باقی می مانند.
Anonymous - October 18, 2006 12:33 PM
عالیه :
حامد عزیز
ممنون از توضیحات مبسوط تون. باید بگویم که بیش از یک سال است که از نعمت زنده رود کم نصیبم. کسب و کارم مرا به تهران هجرت داد که می گویند پول در تهران است و فقط پارو می خواهد:)
عالیه - October 18, 2006 01:15 PM