کم بود داده و پایان نامه های اقتصادی
بارها این را از دوستانی که در ایران هستند شنیده ام که چون در ایران "داده و اطلاعات" به دانش جویان نمی دهند پس نمی شود پایان نامه اقتصادی درست و حسابی نوشت. در بخش کامنت های مطلب مربوط به پایان نامه ها هم یکی دو نفر از دوستان باز همین شکایت را تکرار کرده بودند. من احتمالا با قسمت اول حرف دوستان موافق هستم که در ایران داده ها را راحت بیرون نمی دهند -و البته شک دارم که آیا آن داده هایی که منظور دوستان است را در جاهای دیگر دنیا راحت بیرون می دهند-. این نکته هم درست است که از دید مدل سازی اقتصادی کیفیت داده هایی که ما در ایران داریم معمولا پایین تر است مثلا طول سری زمانی شان کوتاه است یا فاصله بین دو مشاهده خیلی زیاد است یا متغیر فقط به صورت تجمیعی ارائه می شود (خصوصا آمارهای مربوط به رفاه خانوار و توزیع درآمد) و الخ. این ها همه درست است. ولی با این همه به نظرم می رسد از این مقدمه نمی توان به این نتیجه رسید که "پس در ایران پایان نامه ای که کلی گویی و مرور ادبیات و تاریخ نگاری نباشد و یک مساله خاص را بررسی کرده باشد نمی شود نوشت". البته این بحث مفصل تر از این حرف ها است و من فقط چند نکته کوچک می گویم.
1) این تصور که همه تحقیقات اقتصادی با استفاده از روش های اقتصادسنجی و داده و اطلاعات صورت می گیرد تصور کاملا اشتباهی است. بسیاری از مقالات و پایان نامه های اقتصادی به منظور توسعه یک مدل نظری (بخوانید ریاضی) برای تشریح یک داستان عام در دنیای بیرون و یا اثبات و گسترش حدس ها و قضیه های موجود در بخش های نظری اقتصاد - مثلا نظریه تعادل عمومی یا نظریه بازی ها - نوشته می شود. به نظرم این نوع تحقیق اقتصادی در برخی دانش کده های اقتصاد کشور ما شناخته شده نیست و تصور عممومی مبتنی بر این است که کار علمی در اقتصاد یعنی اقتصادسنجی! من همیشه این را می گویم که برخی از اقتصاددان های معروف دنیا در عمرشان دست به ماشین حساب نزده اند یعنی اساسا با عدد و رقم سر و کار نداشته اند. این نکته را هم توجه داشته باشید که در بسیاری از تحقیقات حتی در اقتصاد کلان داده ها در انتهای مساله و به منظور کالیبره کردن مدل پیش نهادی مورد استفاده قرار می گیرد و مشارکت اصلی محقق در بخش اول یعنی توسعه مدل نظری صورت می گیرد.
2) داده همه جای دنیا سخت گیر می آید. این جا هم شرکت های خصوصی اطلاعات رقابتی خود را منتشر نمی کنند و اطلاعات منتشر شده به صورت جزیی هم معمولا باید خریداری شود. کاملا محتمل است که بخش مهمی از بودجه تحقیقاتی یک پروژه اتفاقا صرف خرید بانک های اطلاعاتی حاوی داده های خاص مورد استفاده در آن تحقیق بشود. از طرف دیگر خیلی از مقاله های مهم در اقتصاد - خصوصا مقاله هایی که یک نظریه را در سطح بین المللی ارزیابی می کنند - بر پایه داده های عمومی و ساده ای متکی هستند که در دست رس همه هست.
3) این هنر محقق است که مدل نظری که می سازد را طوری طراحی کند که تا حد امکان با اطلاعات در دست رس او قابل تخمین باشد. بحث متغیر نماینده (Proxy) دقیقا به همین دلیل به وجود آمده که جایی که داده مورد نظر ما وجود ندارد یا قابل مشاهده نیست با استفاده از متغیرهای دیگری همان رفتار را تولید کنیم. مثلا اطلاعات سرمایه گذاری شرکت ها روی تحقیق و توسعه و یا فرصت های سرمایه گذاری آن ها معمولا منتشر نمی شود یا قابل کمی سازی نیست. در این صورت محقق سعی می کند با استفاده از متغیرهایی مثل تعداد پتنت ثبت شده یا نسبت بین قیمت دفتری و قیمت بازار شرکت رفتار چنین متغیرهایی را در مدلش بازسازی کند. به عنوان مقال دیگر در اقتصاد شهری از متغیر تراکم جمعیتی به عنوان نماینده قیمت زمین (یا اجاره) و در بحث اقتصاد رفاه از متغیرهایی مثل میزان مصرف یا کل دارایی خانواده به عنوان نماینده سطح زندگی استفاده می شود.
خلاصه این که به نظرم این تصور که کم بود داده در ایران عامل نوشته نشدن پایان نامه های دقیق است خود ریشه در یک مساله مهم تر دارد و آن مساله منحصر دانستن تحقیقات اقتصادی به تحقیقات کمی و عددی آن هم با در اختیار داشتن همه اطلاعات مورد علاقه محقق است.
نظرات
مهدی :
فکر می کنم بايد برای عموم اين مساله روشن شود که محقق هم بطور طبيعی تنبل و گشاد هست و دنبال بهانه برای ارائه کار با کيفيت پايين می گردد. بهتر است فضای رقابتی در صحنه علمی حاکم شود تا ببينم جه کسانی چه توليداتی ارائه می کنند.
منظورم اين هست که استادهايي که کيفيت رساله ها را داوری می کنند يا به هدايت پروژه ها می پردازند، بايد در برابر چنين بهانه هایی کوتاه نيايند و دانشچويان را به نااميدی تشويق نکنند.
سالها پيش به دليل نبود کامپيوتر و اينترنت گردآوری و پردازش اطلاعات بسيار مشکلتر از امروز بود، ولی کارهای ارزشمندی از آن سالها به جا مانده است.
مهدی - November 29, 2006 08:56 AM
پویان :
به لینکهای زیر نگاه کن. میشه کلی مقاله با استفاده از این داده ها نوشت
http://www.mim.gov.ir/industry/Default.aspx
داده های بکری که کسی هم زیاد استفاده نکرده
پویان
پویان - November 29, 2006 09:07 AM
بي نام :
با حرفتون موافقم كه همه در ايران فكر ميكنند كار علمي كردن يعني اقتصاد سنجي! اما تكليف دانشجوي بيچاره با اون استاد دگم ايراني چيه؟ از طرفي من خودم خيلي از دوستان اقتصاد خوانده ام رو ديده ام كه براي گرفتن همون امار معمولي كه ممكنه همه جا در دسترس باشد دچار مشكل ميشوند، شما مثال شركت هاي خصوصي رو زديد اما در ايران معمولا پايان نامه هاي خوب (از نظر اساتيد) پايان نامه هايي است كه حول مسايل كلان اقتصادي باشد، كه خوب معمولا اين آمار در صورت لزوم هم در دستگا ههاي دولتي هستند و خوب دولت هم به اين راحتي آماري رو ارائه نميدهد (تازه بگذريم از اينكه ممكنه همون آمار منتشره از طرف سازمان هاي مختلف متفاوت باشد!!!!!!!!!!!!) مخصوصا اگه بخواهيد از روش هاي تحليل هزينه-فايده استفاده كنيد معمولا آمار بخش هزينه رو بهتون نميدهند! مثلا اگر كسي بخواهد روي مثلا تحليل هزينه فايده يه پالايشگاه در ايران كار كند بايد برود بميره!!!!!! (ببخشيد اينقدر بي ادب شدم ها) چون عمرا بهش آمار بدهند، اين يه آمار محرمانه است!!!! يا مثلا اگر كسي بخواهد در مورد واردات بنزين تحقيق كند عمرا رقم دقيق واردات و قيمت جهاني خريداري شده رو به صورت سري زماني بهتون بدهند (تازه هموني هم كه در مورد يه سال وجود دارد اگه برويد چند تا روزنامه رو بخوانيد ميبينيد هر مديري به نسبت حفظ سازمانش از مشكل يه آماري واسه خودش داده) حالا بياييد تو بخش صنعت و مثلا ببينيد هزينه برق مصرفي صنايع در سال چقدر است؟ عمرا اگه به اين راحتي بهتون آمار بدهند (مخصوصا كه حالا انرژي اتمي و برق اتمي و ... هم بحثش به راه است ديگه اصلا رويش حساب نكنيد) يا مثلا ميخواهيد تحليل هزينه -فايده يه بنگاه صنعتي توليد فولاد مشخص رو بكنيد، فكر ميكنيد مدير عامل اونجا چقدر در دادن آمار مربوط به هزينه باهاتون همكاري ميكند؟ هيچي!!!! (تازه اگه در مورد منافع باهاتون راه بيايد و سود ساليانه رو بيان كند) يا مثلا ميخواهيد بررسي و ارزشيابي يكي از اين قراردادهاي نفتي رو انجام بدهيد فكر ميكنيد كي بهتون آمار ميدهد؟ هيچ كس!!! شما فقط ميتوانيد تو زمينه هايي تحقيق كنيد كه مربوط به بررسي عملكرد دولت نباشد، مسلما دولت نمي ايد به راحتي اماري رو كه ممكنه عملكردش زير سئوال برود رو بدهد دست يه دانشجوي اقتصاد. از طرفي اكثر بنگا ههاي حاضر در ايران دولتي هستند نه خصوصي! من يه دوستي داشتم كه درم ورد بورس تحقيق ميكرد بعد از دو سال و نيم كه اخطاريه اخراج اومد دستش رفت با كمك استاد راهنما اش يه سري آمار سازي الكي كرد و تمومش كرد در صورتيكه همدوره اي هايش يه مشت مطلب كپي كاري و ... نوشتند و دفاع كردند و نمره عالي هم گرفتند!!!! تا وقتي كه بيشترين حوزه كاري شما بنگاه هاي دولتي باشند وضع به همين منوال است. تازه ديگه وقتي استاد ها هم دگم بازي در ميآرند خوب دانشچو چي كار كند ميخواهد تموم شود برود ديگه نميتونه كه دو-سه سال براي يه پايان نامه وقت بگذارد
راستي اين هم يادم اومد گاهي حتي ممكنه قبلا دولت رو همون موضوع كار تحقيقاتي انجام داده باشه و حتي برده باشه به صحن مجلس و... يعني علني اش هم كرده اما باز هم وقتي به اون سازمان مربوطه مراجعه ميكند مسئول اون پروژه انگار كه اطلعات سري ارتش نازي زير دستشه خيلي راحت با كمال پررويي مي ايسته و ميگويد اصلا چنين تحقيق تا حالا انجام نشده و شما ميدونيد كه الان كپي اش تو ميز كارشه! اونوقت چي كار ميخواهيد بكنيد؟
حامد :
1) فکر کنم اختلاف نظر داریم. وقتی من می گویم اقتصادسنجی تنها بخش کار علمی نیست منظورم ساختن مدل نظری قبل از اقتصادسنجی است نه نوشتن تز روی تحلیل هزینه - فایده پالایشگاه. فکر نکنم این موضوعی مناسب برای یک تز باشه. مساله تز باید کوچک و مشخص باشه.
2) فکر کنم همین چیزی که شما می گویید را در بخش متغیرهای پراکسی توضیح دادم. این که بخش دولتی آن تیپ داده هایی که شما می خواهید را مستقیم بهتان ندهد کاملا قابل درک است و خیلی هم غیرمنطقی نیست. اتفاقا من گفتم که بسیاری از مقاله های مهم با استفاده از داده های ساده و در دست رس همه نوشته می شوند.
بي نام - November 29, 2006 09:56 AM
محمدرضا فرهادی پور :
سلام
یک مشکل اساس دیگر در ایران این است که به فرض اینکه داده های اقتصادی در دسترس باشد اما استاد گرانقدر می گیو حتما ما باید همان جوابی را بدست بیاوریم که در آن مقاله انگلیسی بدست آمده است. استادان ایرانی نمی توانند بپذیرند که رابطه میان دو متغیر ممکن است در ایران و هر جای دیگری فرق می کند. با تشکر
محمدرضا فرهادی پور - November 29, 2006 04:28 PM
بي نام :
خوب وقتي اساتيد دانشگاه موضوع كوچك و مشخص و رو قبول نميكند و پروپوزالتون رو امضاء نمي كنند، چي كار ميشود كرد؟ يه موضوع هاي كلاني بهتون ميدهند كه نگو ونپرس! مسلم بدانيد دانشجو ها بيشتر هم خوشحال ميشوند كه روي يه موضوع خاص و كوچك تحقيق كنند و تخصصي تر كار كنند ولي خوب وقتي مثلا شما با موضوعي مثل "تحليل هزينه-فايده واردات يك دستگاه خاص در يك كارگاه مشخص" برويد پيش اساتيد و امضا نكنند چي كار ميتوانيد بكنيد؟ البته اوضاع هم خيلي بد نيست كم كم اساتيد جوونتري كه اومدند روي كار تقريبا ديدگاه شما رو دارند ولي وقتي پايان نامه شما رو با امضاء يه استاد سرشناس تحويل ميگيرند تا يه تازه كار خوب شما هم ناخودآگاه ميرويد سراغ قديمي تره كه فكرش بسته تره. بعد لطفا چند تا مثال از نوع داده هاي در دسترس رو بگوييد: چون ممكنه اون چيزي كه شما با پيش فرض خارجي فكر ميكنيد در ايران هم در دسترس باشد در عمل در دسترس نباشد.
من دوستم يه سري زماني از نرخ تورم ميخواست (چيزي كه فكر نكنم در دسترس نباشد و شايد هم خيلي مطرح باشد) باور كنيد از بس سرش دواندند، ديوانه شد.
البته شرايط چند سال اخير از نظر امار بهتر شده ولي فكر كنم بيشتر ايراد در اين زمينه به تفكر بسته اساتيد راهنما و ... است
در ضمن اگر شما تو دانشگاه هاي ايران بگوييد مثلا موضوع پايان نامه ام ارزيابي فكر ميكنند بيسوادي و تحويلت نميگيرند ولي در مقابل موضوع سنجي كلي طرفدار دارد، خوب حالا چي كار كنيم؟ تازه گاهي حتي همون مقاله هايي رو كه شما ميگوييد وقتي من مثلا ميخواهم عينا همون مدل و ... رو تو ايران پياده كنم، باز هم همون آمارش دردسر آفرين است. پس لزوما اون آمار ساده اي كه ممكنه تو يه مقاله خارجي در دسترس باشه ممكنه تو ايران در دسترس نباشد
بي نام - November 29, 2006 05:26 PM
محسن مؤمنی :
حامد جان!
وقتی موضوع پایان نامه خیلی خیلی محدود باشه، امکان اینکه به نتیجه نرسی بالاست و ریسک کار بالا میره.
به همین دلیل احتمالاً اساتید اجازه نمیدهند که چنین موضوع دقیقی به عنوان پروپوزال دانشجو به تصویب برسه. چون در ابتدای کار اطلاعات محقق از موضوع بسیار کلی و توهمآلوده.
به همین دلیل توصیهی همهی سال بالاییهای ما این بود که از موضوع اصلیای که مد نظر خود دانشجوست، موضوع پیشنهادی یکی دو سطح بالاتر باشد. مثلاً به جای موضوع "استفاده از تعادل نش در تعیین استراتژی عاملهای مسئول خرید"، موضوع "استفاده از نظریهی بازی در تعیین استراتژی خرید" رو پیشنهاد میکنیم (حالا به موضوعش گیر نده، من تو این زمینه که مثال زدم چیزی نمیدونم)، اما بعد کار خودمان را دنبال میکنیم و اگر احیاناً به نتیجه نرسیدیم، آلترناتیوهایی برای دنبال کردن وجود دارند و درماندگی ناشی از رسیدن به بنبست تا سر حد ترکیدن مخ وجود ندارد.
محسن مؤمنی - November 29, 2006 08:04 PM
محسن مؤمنی :
حامد جان!
وقتی موضوع پایان نامه خیلی خیلی محدود باشه، امکان اینکه به نتیجه نرسی بالاست و ریسک کار بالا میره.
به همین دلیل احتمالاً اساتید اجازه نمیدهند که چنین موضوع دقیقی به عنوان پروپوزال دانشجو به تصویب برسه. چون در ابتدای کار اطلاعات محقق از موضوع بسیار کلی و توهمآلوده.
به همین دلیل توصیهی همهی سال بالاییهای ما این بود که از موضوع اصلیای که مد نظر خود دانشجوست، موضوع پیشنهادی یکی دو سطح بالاتر باشد. مثلاً به جای موضوع "استفاده از تعادل نش در تعیین استراتژی عاملهای مسئول خرید"، موضوع "استفاده از نظریهی بازی در تعیین استراتژی خرید" رو پیشنهاد میکنیم (حالا به موضوعش گیر نده، من تو این زمینه که مثال زدم چیزی نمیدونم)، اما بعد کار خودمان را دنبال میکنیم و اگر احیاناً به نتیجه نرسیدیم، آلترناتیوهایی برای دنبال کردن وجود دارند و درماندگی ناشی از رسیدن به بنبست تا سر حد ترکیدن مخ وجود ندارد.
محسن مؤمنی - November 29, 2006 08:05 PM
پویان :
Please update my weblog link to
http://pmashayekh.wordpress.com/
پویان - November 29, 2006 11:59 PM
مزدك :
ُسلام،
من براي پاياننامه خودم، تحت عنوان Poverty map of Iran مجبور شدم 28000 داده رو دستي با كمك Excel به خورد Stata بدم و واقعاً اذيت شدم، در حاليكه مركز آمار ميتونست دادههاي خام رو به من بده!!!!!
مزدك - November 30, 2006 05:54 AM