یک لیوان چای داغ: نگاه مهندسی به برنامه ریزی صنعتی

دارم از راه دور مختصر مشورتی به پروژه ای می دهم که راجع به برنامه ریزی جامع یک صنعت خاص است و عده ای از رفقای مهندس صنایع مسوولیت اجرای آن را بر عهده دارند. در اصل دقیقا نمی دانم که منظورشان از برنامه ریزی جامع چیست چون فقط به صورت موردی روی موضوعات اقتصادی پروژه کار می کنم. بخشی از کار من این شده که به این دوستان مهندس تفاوت بین نگاه مکانیکی - مهندسی و نگاه داروینی - اقتصادی را متذکر شوم. یک جایی از کارشناس پروژه شان خواسته بودند که بر اساس تقاضای موجود ظرفیت بهینه تولیدی این صنعت در کشور را حساب کند و او هم داشت با من مشورت می کرد. دیدم برداشتی که دوستان از مقوله ظرفیت دارند درست مثل برداشتی است که در برنامه ریزی تولید هست. یک کارخانه ای داری و سعی می کنی حساب کنی که چند تا ماشین برای تولید لازم داری. محاسبه ظرفیت بهینه در این مساله خاص معنی دارد ولی وقتی راجع به یک صنعت که از هزاران بنگاه کوچک تشکیل شده صحبت می کنی اساسا این نگاه بی معنی است. برای دوستان توضیح دادم که در نگاه اقتصادی بنگاه اصولا روی مرز بهینه خود تولید می کند و به محض این که از آن فاصله بگیرد سعی می کند به مقدار بهینه برگردد. این موضوع خصوصا در صنایعی که بحث چسبندگی ظرفیت ندارند بیش تر صادق است. لذا داده هایی که دوستان از میزان کل سرمایه و نیروی کار در صنعت دارند و تابع تولیدی که برای بنگاه ها تخمین زده شده است دقیقا نمایان گر وضع بهینه است (این فرضی است که در ابتدای هر کار اقتصادسنجی خرد انجام می دهیم)

دوباره دوستان از این کارشناس خواسته بودند که توجیه کند که دوره صنایع با ارزش افزوده پایین گذشته و باید این صنعت را تعطیل کرد. دوباره مجبور شدم توضیح بدهم که یک صنعت مثل یک بخش خط تولید نیست که اهرمش را بکشیم و متوقف کنیم و به جای یک چیز دیگر تولید کنیم. صنعت تا وقتی که فعالیت در آن برای بنگاه ها توجیه دارد به حیات خود ادامه می دهد و وقتی هم این توجیه از بین برود خودش خودش را تعطیل می کند و نیازی به توجیه کردن تعطیلی آن نیست. البته من متوجه یک مساله هستم. در کشوری که دولتش نگاه به شدت مهندسی به اقتصاد صنعتی دارد یعنی مثلا فکر می کند که می تواند زمینه های صنعتی مساعد را شناسایی کرده و سوبسید بدهد و الخ، مشاور هم مجبور است به زبان مکانیکی راجع به یک پدیده اقتصادی حرف بزند.

* ادبیات مدرن توسعه صنعتی دخالت دولت را برای تعیین حوزه های فعالیت صنعتی کشور مردود دانسته و معتقد است دولت در این باره بسیار خطا می کند. روی کرد حمایتی توصیه شده در این ادبیات می گوید اجازه بدهید صنایع مثل گیاهان خودرو در بستر کشور برویند و نشان دهند خاک کشور شما برای چه گیاهی مناسب است (تمثیل). آن وقت اگر خواستید دخالت کنید از بین این جوانه ها آن که از همه مستحکم تر است را انتخاب کنید و حمایت های زیرساختی ارائه کنید. تصمیم دولت برای ورود یا خروج از یک رشته صنعتی مثل کاشتن یک گیاه به زور است.

پ.ن : این درست است که بعضی وقت ها مهندس ها نگاه مکانیکی به پدیده های اقتصادی دارند ولی دردناک تر و خطرناک تر از آن این است که گاهی خود اقتصادخوانده ها هم بی آن که خود بدانند مروج چنین روی کردی هستند. در واقع ریشه مساله این جا است که اقتصادخوانده ها به اندازه کافی از روی کرد اورگانیک دفاع نمی کنند و گاهی هم خود با مهندسان هم داستان می شوند. این ایده که دوران این صنایع گذشته و باید تعطیلش کرد توسط یک آقای دکتر اقتصاد مطرح شده بود.

نظرات

گیر دهنده :

فکر کنم قبول دارین که صنعت زمانی مثل گباه خودرو رشد میکنه قوانین آزادتری داشته باشیم.

گیر دهنده - December 9, 2006 10:04 PM

A top invester with over 100b dollar asset under his arm was predicting the other day that in the next 2 years the U.S. economy will grow faster than previous years since the congress and President come from 2 different parties and nothing could pass regarding rules & regulations for corporate world, which would lead to faster growth.

Anonymous - December 9, 2006 11:02 PM

pinky :

سلام. اگر به عکس علاقه دارین خوشحال میشم به وبلاگ http://pinkyshot.blogspot.com/ سر بزنین.

pinky - December 10, 2006 12:13 AM

مجید :

این جمله رو نمی‌فهمم:
«تصمیم دولت برای ورود یا خروج از یک رشته صنعتی مثل کاشتن یک گیاه به زور است»

مگه کاشتن بدون زور هم می‌شه؟ منظورت از زور چیه اصلا؟ کاشتن زوری و غیر زوری داریم؟ خوب توی باغچه خونه ما خودبخود گل سرخ درنمیاد، اون موقع ما می‌کاریمش دیگه. فکر کنم مثال مناسبی نبود.
اما در مجموع مفهومی که بهش اشاره می‌کنی کاملا درسته و مورد قبول.

مجید - December 10, 2006 05:39 AM

دوپا :

تمثيل بسيار جالبي است

دوپا - December 10, 2006 06:31 AM

xhjupcloe bhfna :

ihyc vjcwb amfy dbxta wrmqvfx hzebfr hwdoztfau

xhjupcloe bhfna - April 12, 2007 04:14 AM

npwz owse :

jfhg rztca pbqugy osrbe uhrckly hbpgj vexrfj http://www.uoygrl.dlngqsukr.com

npwz owse - April 12, 2007 04:14 AM

npwz owse - April 12, 2007 04:15 AM

wyoming lawyer :

Very good site. Thanks:-)
http://wyoming-lawyer.mp3rush.info wyoming lawyer

wyoming lawyer - April 22, 2007 05:49 AM

english vietnamese dictionary :

Very good site. Thank you!
http://english-vietnamese-dictionary.musicrush.info english vietnamese dictionary

english vietnamese dictionary - April 22, 2007 07:24 AM

jackson mi hotel :

Cool site. Thanks:-)
http://jackson-mi-hotel.mp3fich.info jackson mi hotel

jackson mi hotel - April 22, 2007 03:29 PM

data communication :

Cool site. Thanks.
http://data-communication.mp3rush.info data communication

data communication - April 22, 2007 04:42 PM

chesapeake insurance :

Cool site. Thank you:-)
http://chesapeake-insurance.musicrush.info chesapeake insurance

chesapeake insurance - April 23, 2007 07:12 AM

lawn mower part :

Cool site. Thank you!
http://lawn-mower-part.musicrush.info lawn mower part

lawn mower part - April 30, 2007 06:26 PM

software :

Very good site. Thanks!!!
http://hometown.aol.com/ninuvingor/index.html consumer information

software - May 7, 2007 03:17 AM

18 آذر 85

نگاه مهندسی به برنامه ریزی صنعتی

نظرات