مهار فقر و بازار آزاد
مدت نسبتا طولانی است که این کابوس فقر در ایران من را رها نمی کند. متاسفانه بی تدبیری های دولت جدید هم مساله را تشدید کرده و همان هایی که به امید گشایشی در زندگی شان به این آقا رای داده بودند تا به حال بیش تر از همه از ماجرا ضرر کرده اند. اگر ماجرا این طور جلو برود و شوک های تورمی دوباره دامن جامعه را بگیرد بی آن که مکانیسمی برای حمایت از اقشار پایین تعبیه شده باشد معلوم نیست چه بر سر زندگی عده زیادی از افراد می آید (تبعات اجتماعی-امنیتی آن هم جای خود ولی من فعلا دغدغه ام آن آدم ها است). بنا بر این الان بیش تر از هر زمان دیگری باید راجع به این سوال اساسی که "چه طور می شود در درون نظام اقتصادی مبتنی مکانیسم بازار، حداقل معیشت را هم برای همه فراهم کرد" بحث کرد و راجع بهش نوشت و به گوش کسانی که فعلا عهده دار امور هستند رساند. من در چند پست آتی روی این موضوع متمرکز می مانم.
سوال مقدماتی این است که چرا باید اساسا به این موضوع پرداخت؟ به نظرم دو جواب برای مساله داریم. اول این که مکانیسمی که ما از آن دفاع می کنیم در درازمدت پاسخ می دهد و مساله فعلا این است که در زمان فعلی عده قابل توجهی از آدم ها با این فقر مواجه هستند و از آن رنج می برند. بنابراین یک اقتصاددان مسوول این سوال را پیش رویش خواهد داشت که تا زمان تحقق رشد اقتصادی چه مکانیسم هایی را می شود تعبیه کرد که کم ترین میزان انحراف از مسیر بهینه تخصیص منابع را ایجاد کند و در عین حال وضع افراد فقیر را در همین فاصله به حداقل قابل قبولی به تر کند.
مساله دوم جدی تر است. ما از مکانیسم بازار به طور جدی دفاع می کنیم چون در یک چارچوب تکاملی اعتقاد داریم این مکانیسم منابع کم یاب جامعه را به به ترین شکل تخصیص می دهد و ضمن شکوفا کردن استعدادها، این استعدادها را به بالاترین نیازها تخصیص می دهد. با این همه یک نکته را نباید فراموش کرد. مثل هر مکانیسم تکاملی دیگری، بازار هم در پشت سر خودش عده ای را که در این فرآیند ضعیف تشخیص داده می شوند در وضعیت بدی رها می کند. عده این افراد البته بسته به سطح توسعه یافتگی کشورها متفاوت است. در یک کشور ثروت مند مثل کشورهای اروپای غربی سطح عمومی تغذیه و آموزش و امکانات اجتماعی در حدی است که شاید درصد اندکی از افراد از بدو تولد یا در طی دوران بلوغ اجتماعی به سطحی نمی رسند که قادر به مشارکت فعال در فرآیند بازار باشند. همین عدد ممکن است در یک کشور آفریقایی درصد قابل توجهی از جمعیت را شامل شود. از این گذشته شوک های بهره وری در بازار آزاد که باعث جهش و رشد کل اقتصاد می شود معمولا قربانیانی دارد که در آن مقطع زمانی از ماشین پیاده می شوند و بعضی هرگز دوباره بر نمی گردند و بعضی دیگر برای بازگشتن به زمان نیاز دارند و لذا تکلیف این دوره برای آن ها باید مشخص شود. زندگی افراد را نمی توان به این راحتی رها کرد.
هر دو مثالش را در جامعه خودمان داریم. فردی که در یک خانواده فقیر در یک روستا در بلوچستان یا ایلام یا حتی در انواع مناطق حاشیه نشین اطراف تهران* به دنیا می آید و مثلا قدرت بدنی و توان ذهنی متوسط به پایینی هم دارد ممکن است هرگز در عمرش شانس این را پیدا نکند که به اندازه ای بهره وری داشته باشد که دست مزدش کفاف حداقل نیازهای خودش و خانواده اش را بدهد. این آدم را نمی توان در چرخه سیاست گذاری فراموش کرد. از طرف دیگر کسانی را هم داریم که در جریان تغییر فن آوری یا تجدیدساختار شغل خود را از دست می دهند و برگشتنشان به دنیای حرفه ای نیاز به زمان طولانی دارد.
نظرات
روزبه :
چه جالب... اين هميشه براي من سوال بوده كه آيا در اقتصاد آزاد براي مطلبي هم كه ذكر كردين جايي وجود داره يا نه.
منتظر پستهاي بعديتون هستم چون تا به الان فقط سوال رو ديدم و مشتاقم كه جوابهايي رو هم براي اين سوال ببينم.
روزبه - January 20, 2007 08:59 PM
بهرنگ :
خيلی بیربطه! ولی من همچنان معتقدم كه مكانيسم بازار آزاد، بدون وجود مكانيسم جلوگيری از انحصار، به هيچ وجه بهترين شكل تخصيص منابع رو برای جامعه به ارمغان نمياره
حامد: بهرنگ بی ربط نیست و مساله درجه بهینه انحصار یک سوال کلیدی در اقتصاد بازار است. فقط دقت کن که جوابش لزوما بدیهی نیست. مثلا در موضوع توسعه فن آوری اگر درجه رقابت بازارت از یک حدی بیش تر باشه ممکنه هیچ وقت توسعه فن آوری رخ نده. سعی می کنم یک پست مستقل بنویسم ولی به هر حال باید بگم این چیزی که تو می گی اصلا موضوع فراموش شده ای نیست.
بهرنگ - January 20, 2007 09:33 PM
محمدرضا :
سلام ... يك پيش فرض داريد كه: این مکانیسم (مكانيسم بازار) منابع کمياب جامعه را به بهترین شکل تخصیص می دهد و ضمن شکوفا کردن استعدادها، این استعدادها را به بالاترین نیازها تخصیص می دهد ... اميدوارم سوالم بحث رو منحرف نكنه ... ميشه به اين اعتقاد شما تشكيك وارد كرد؟ ... چطور؟ ... بهتر بگم ... منظورم اينه كه اين اعتقادتون رو چطوري ميشه رد يا قبول كرد؟ ... مرسي ...
محمدرضا - January 20, 2007 11:22 PM
جهت اظهار فضل :
به محمد رضا:
مکانيسم بازار مکانيسمی است که منابع جامعه را بنا به دليل خودخواهی برخوردارندگان از کنترل به بهترين شکل به با ارزشترين نيازها تخصيص می دهد. فکر می کنم اين مساله جای رد و قبول ندارد، بلکه تعريف مکانيسم بازار باشد. اگر در سيستمی منابع به بهترين شکل تخصيص داده نشوند فکر نکنم بشود اسم آن را مکانيسم بازار گذاشت.
به عقيده من اين چون تعريف و اسم گذاری هست، نمی شود روی آن بحث کرد. شما می توانيد اسم آن را هرچه می خواهيد بگذاريد (مثلاً مکانيسم خودخواهانه و...) به شرطی که مخاطبتان بداند منظورتان چيست.
از دانشمندان حاضر در صحنه خواهشمند است اگر اشتباه می کنم هشدار دهند!
جهت اظهار فضل - January 21, 2007 03:50 AM
ا.د :
يكي از مفاهيم عدالت كه استگليز بيان كرده برابري قابليت هاست .كه با آنچه كه شما فرموديد بسيار موافق هستم.در كشور ما مساله فقر هنوز كه هنوز است حل نشده و حتي يك استراتژي فقرزدايي نداريم يك نكته كه يك مدته فكرم به خودش مشغول كرده اين هست كه چرا با توجه به كارهاي بسيار گسترده كه در اين زمينه در كشور ما انجام شده شاهد هيچ گونه پسشرفتي در اين زمينه نبوديم، ولي يك چيزي كه براي من خيلي جالب بود اين بود كه با يكي از افرادي كه تازه يك طرح در اين موردگرفته صحبت مي كردم و به ايشون گفتم اين كار كه شما مي خواين انجام بديد قبلا چند بار انجام شده .گفت: ايراد نداره شما حرص نخوريد، اگر براي ملت آب نداشته باشه براي ما كه نون داره!!
فقط اين آخر يك نكته را اضافه كنم نمي دونم شما اصلا در جريان هستيد يا نه روز چهارشنبه بر اثر دليلي كه هيچ كس نمي دونه يك كپسول هيدروژن در آزمايشگاه
شيمي منفجر شد و يكي از دانشجوهاي دكترا آقاي خليلي فوت كرد و يكي از خانمها به شدت مجروح شد. اين نكته رو بگم در مورد اين آقا بايد بگم از دوستانش شنيديم كه اين فرد از بچگي يتيم بوده و مادرشون لابد با هزار سختي به اينجا رسوندش حالا بايد بياد حاصل دست رنج يك عمر زحمت خودشو از دانشگاه تحويل بگيره اگر يكم تو آدمها ارزش داشتند بد نبود .
ا.د - January 21, 2007 06:14 AM
:
سرمقاله دنیای اقتصاد، دکتر گلریز: "علائم و قرائن متعددی حاکی از آن است که منحنی توزیع درآمد در جامعه در یکی دو سال اخیر به زیان اقشار تنگدستتر تغییر کرده و فشار تورمی بر این اقشار وسیعتر از آن است که میانگین تورم جامعه نشان میدهد"
این منحنی را از کجا می شود پیدا کرد؟
حامد: یک راهش این است که از بودجه هزینه خانوار مرکز آمار به صورت دستی استخراج کنیم. نمی دانم رسمی منتشر می شود یا نه و بعید هم می دانم. من سال ها قبل سعی کردم منحنی را بیرون بکشم ولی نمی دانم آن موقع چرا به این مشکل برخوردم که یکی از اطلاعات کم بود. الان خاطرم نیست چه بود چون قضیه مال 7-8 سال پیش است ولی امیدوارم الان مشکلی نباشد.
Anonymous - January 21, 2007 07:05 AM
بهاره :
سلام! این بالایی من بودم!
بهاره - January 21, 2007 07:05 AM
بهاره :
تحليلگر مركز پژوهشها بر اين اعتقاد است "ارتباط بين رشد پول و تورم در ايران بسيار قويتر از ارتباط بين نقدينگي و تورم است و معمولا افزايش رشد پول با تاخيري يكساله، تورم را افزايش ميدهد."
این یعنی چه؟
حامد: والله نمی دانم. ببین رشد خالص نقدینگی تفاضل رشد پول و رشد اقتصادی است. شاید منظورش این بوده ولی در این صورت نمی دانم این که رابطه بسیار قوی تر است یعنی چه. تاخیر هم در تحلیل آماری دیده می شود. معمولا تورم نقدینگی را با یک تاخیر زمانی دنبال می کند.
بهاره - January 21, 2007 07:11 AM
طفل شیرخواره :
برای من هم همیشه این سوال مطرح بوده..... زود باشید دیگه......
حامد: باشیدم رفیق.
طفل شیرخواره - January 21, 2007 07:22 AM
S :
دو سوال:
یکی این که این استدلال تکاملی در ادبیات اقتصادی کاملا پذیرفته شده است. و اگر پذیرفته شده است نشان هم داده شده است، یا فقط از سنخ قصه هایی است که برای توجیه دستگاه اتخاذ شده ارائه می شود. (چون قابلیت تکامل برای این داستان گویی ها در حوزه های مختلف بسیار بالا است.)
دوم (و این سوالی است که احتمالا با ادامه توضیحات تان برای ام روشن تر خواهد شد) آیا ممکن است میان سیاست های حمایتی (بخوانید سوسیالیستی) کوتاه مدت از قشر محروم اقتصادی (چه محرومان اولیه، چه محرومان در پروسه ی ساز و کار بازار) با سیاست های بلند مدت بازار آزاد جمع کرد؟ سوال به این شکل عام اش خیلی بی معنا و کلی است، و شاید اصلا موضوع همین نوشته ها باشد. بگذارید این طور بپرسم:
با عملکرد افتضاح دولت احمدی نژاد سیاست های حمایتی از مناطق و اقشار محروم به گند کشیده شده است، و لذا بسیاری عملکرد بد این مجموعه را به حساب سیاست های حمایتی می گذارند. اگر همین سیاست ها به نحوی درست و به قصدی به جز عوام فریبی انجام می شد (مثلا دخالت دولت در اختصاص بخشی از بودجه _درآمد نفت_ به مناطق محروم و روستایی به جای دادن سوبسید میلیاردی بنزین به کلان شهرها و اقشار متوسط شهری) نظام اقتصاد بازار آن را بر می تابید؟
به این معنی که نمی گفت این کار در دراز مدت مضر است و لذا نمی توان در کوتاه مدت از مسکن های این چنینی استفاده کرد؟
با این توضیح که برای من وزن گرسنه نماندن مردم از افزایش سیری آن ها خیلی خیلی بیشتر است.
S - January 21, 2007 09:18 AM
اسماعيل :
سلام حامد. اگر وقت كردي سري به وبلاگم بزن و به سوالي پاخ بده. لطفن در يك پست اگر مي شود پاسخ بده و دوستان اقتصادي را دعوت كن. مي خواهم بدانم الويت ها مصرفي يا سرمايه گذاري پاسخ دهندگان چيست. دغدغه هايشان چيست و ... ممنون مي شوم با دقت هميشگي جواب دهي و به اين جريان رونق ببخشي.
اسماعيل - January 21, 2007 11:01 AM
اسماعيل :
حامد جان جوابت را خواندم. رقمي كه گفتي پايين است و جوابهايت هم شق هاي مختلف تصميم گيري بود. گفتم يكي دو خط بنويس اگر 100 ميليون تومان داشتي چه مي كردي؟ خيلي ساده: خانه يا ماشين و وسايل ديگر يا ... تازه گفتم برخي را هم دعوت كنن بابا!! اگر اين سوال گردشي شود جالب است. من هم در زندگي تصور 100 ميليون تومان را ندارم ولي اقتصاد بر مفروضات مي چرخد. مگر نه؟ خب پس فرض كن داري.
اسماعيل - January 21, 2007 11:21 AM
امین :
شما که "من مسوول زندگی انسانی خودم و تجربه های درون آن هستید و لاغیر"، چرا "مدت نسبتا طولانی است که این کابوس فقر در ایران رهایتان نمی کند" ؟!
این از باب انتقاد نبود؛ ولی فکر می کنم لازم است در این باره توضیح بدهید...
حامد: می فهمم امین جان. باید روشن تر بگویم. من دل نگران چیز انتزاعی مثل "نهاد مقدس خانواده"! نیستم ولی رنج انسان ها آزارم می دهد.
امین - January 21, 2007 01:57 PM
:
شما که معتقدید "مسوول زندگی انسانی خودتان و تجربه های درون آن هستید و لاغیر"، چرا "مدت نسبتا طولانی است که این کابوس فقر در ایران رهایتان نمی کند" ؟!
این از باب انتقاد نبود؛ ولی فکر می کنم لازم است در این باره توضیح بدهید...
Anonymous - January 21, 2007 02:30 PM
امین :
مرسی از جواب و ببخشید: اشتباهی سوال قبلی را دوباره پست کردم. زحمت پاک کردن اش با شما...
امین - January 21, 2007 02:33 PM
hamid :
سلام مطلب ازدواج را خواندم خوب بود من هم حرفهایی برای شنیدن دارم ممنون از مطلبت.ازدواج خوب خوب است و دلیل اصلی طلاق ازدواج بد است!!!
hamid - January 24, 2007 06:50 PM
doielgpr fvhslwmk :
dzwy gbijnz zregu qvxwtjd kimu ylmwiczbx rjlawtbq
doielgpr fvhslwmk - April 18, 2007 06:23 AM
iwlnxvoky iaodptlnc :
pqluhb twohdfrvg mzubv ehdiz etgka rjhbox mrplyo http://www.kachwtpx.ycgptxzjv.com
iwlnxvoky iaodptlnc - April 18, 2007 06:23 AM
medicare provider :
Cool site. Thank you.
http://medicare-provider.ririri.info medicare provider
medicare provider - April 18, 2007 07:54 AM
microfiber towel :
Good site. Thanks:-)
http://microfiber-towel.musicrush.info microfiber towel
microfiber towel - April 21, 2007 09:08 PM
periodicos del peru :
Good site. Thank you.
http://periodicos-del-peru.musicrush.info periodicos del peru
periodicos del peru - April 22, 2007 12:09 AM
20 60 binoculars x zeiss :
Very good site. Thank you!!!
http://20-60-binoculars-x-zeiss.mp3fich.info 20 60 binoculars x zeiss
20 60 binoculars x zeiss - April 22, 2007 04:32 AM
street glow car :
Very good site. Thanks.
http://street-glow-car.musicwings.info street glow car
street glow car - April 22, 2007 09:20 AM
street glow car :
Very good site. Thanks.
http://street-glow-car.musicwings.info street glow car
street glow car - April 22, 2007 09:20 AM
halcyon hot springs :
Good site. Thanks!
http://halcyon-hot-springs.mp3wings.info halcyon hot springs
halcyon hot springs - April 22, 2007 11:25 AM
free online tax turbo :
Nice site. Thank you!!!
http://free-online-tax-turbo.musicwings.info free online tax turbo
free online tax turbo - April 22, 2007 11:38 AM
car invoice pricing :
Good site. Thanks.
http://car-invoice-pricing.musicrush.info car invoice pricing
car invoice pricing - April 22, 2007 01:47 PM
car invoice pricing :
Good site. Thanks.
http://car-invoice-pricing.musicrush.info car invoice pricing
car invoice pricing - April 22, 2007 01:47 PM
2003 hyundai tiburon :
Very good site. Thanks.
http://2003-hyundai-tiburon.mp3fich.info 2003 hyundai tiburon
2003 hyundai tiburon - April 22, 2007 08:51 PM
hair salon used equipment :
Very good site. Thank you.
http://hair-salon-used-equipment.mp3fich.info hair salon used equipment
hair salon used equipment - April 22, 2007 08:58 PM
benefit ginseng :
Good site. Thanks:-)
http://benefit-ginseng.mp3rush.info benefit ginseng
benefit ginseng - April 23, 2007 07:43 AM
natural advantage :
Nice site. Thanks!
http://natural-advantage.pedagogu.info natural advantage
natural advantage - April 23, 2007 12:13 PM
kelly trump supergirl :
Nice site. Thanks!
http://kelly-trump-supergirl.musicwings.info kelly trump supergirl
kelly trump supergirl - April 23, 2007 04:22 PM
digestive advantage :
Good site. Thank you:-)
http://digestive-advantage.musicwings.info digestive advantage
digestive advantage - April 23, 2007 06:52 PM
home finance refinance :
Cool site. Thanks:-)
http://home-finance-refinance.mp3wings.info home finance refinance
home finance refinance - April 23, 2007 11:59 PM
rent 1996 original broadway cast :
Cool site. Thank you.
http://rent-1996-original-broadway-cast.mp3rush.info rent 1996 original broadway cast
rent 1996 original broadway cast - April 24, 2007 03:27 AM
jewelry retailer :
Nice site. Thank you.
http://jewelry-retailer.mp3rush.info jewelry retailer
jewelry retailer - April 24, 2007 06:00 AM
city of chesapeake :
Very good site. Thank you!
http://city-of-chesapeake.musicwings.info city of chesapeake
city of chesapeake - April 24, 2007 04:20 PM
city of chesapeake :
Very good site. Thank you!
http://city-of-chesapeake.musicwings.info city of chesapeake
city of chesapeake - April 24, 2007 04:20 PM
stationary exercise bike :
Nice site. Thanks.
http://stationary-exercise-bike.musicrush.info stationary exercise bike
stationary exercise bike - April 24, 2007 07:30 PM
stationary exercise bike :
Nice site. Thanks.
http://stationary-exercise-bike.musicrush.info stationary exercise bike
stationary exercise bike - April 24, 2007 07:30 PM
kelly rapidshare trump :
Cool site. Thank you:-)
http://kelly-rapidshare-trump.mp3wings.info kelly rapidshare trump
kelly rapidshare trump - April 24, 2007 07:50 PM
digestive advantage :
Very good site. Thank you.
http://digestive-advantage.musicwings.info digestive advantage
digestive advantage - April 30, 2007 06:03 AM
quinceanera dress :
Very good site. Thanks!
http://quinceanera-dress.musicrush.info quinceanera dress
quinceanera dress - April 30, 2007 03:32 PM
22 rim tire :
Cool site. Thanks.
http://22-rim-tire.mp3wings.info 22 rim tire
22 rim tire - April 30, 2007 10:39 PM
capital technology venture :
Cool site. Thanks:-)
http://capital-technology-venture.mp3fich.info capital technology venture
capital technology venture - May 1, 2007 12:53 PM
bedding car curtain disney :
Cool site. Thanks:-)
http://bedding-car-curtain-disney.mp3fich.info bedding car curtain disney
bedding car curtain disney - May 1, 2007 11:36 PM
wooden student desk :
Very good site. Thank you!
http://wooden-student-desk-66837sf1.lisyonok.org/ wooden student desk
wooden student desk - May 6, 2007 11:41 PM
football raven ticket :
Nice site. Thanks:-)
http://football-raven-ticket-66837sf1.drozdyonok.org football raven ticket
football raven ticket - May 10, 2007 11:37 AM
page sbc yellow :
Cool site. Thank you:-)
http://page-sbc-yellow-66837sf1.zaychonok.org page sbc yellow
page sbc yellow - May 10, 2007 01:07 PM
page sbc yellow :
Cool site. Thank you:-)
http://page-sbc-yellow-66837sf1.zaychonok.org page sbc yellow
page sbc yellow - May 10, 2007 01:07 PM
kia orange county :
Very good site. Thank you:-)
http://kia-orange-county.mp3fich.info kia orange county
kia orange county - May 10, 2007 04:37 PM