حداقلها در اقتصاد
چند وقت پیش محمدرضا فرهادیپور بخشهایی از صحبتهای دارون عاصماوغلو را آورده بود که در آن وی به دانشجویانی که قصد کار روی مباحثی مثل نهادگرایی و اقتصاد سیاسی را دارند توصیه کرده بود که اول اقتصاد سنتی و نئوکلاسیک را خوب یاد بگیرند و بعد سراغ تحقیق روی موضوعاتی از این دست بروند. مهدی ایجی (که به نوعی سخنگوی نهادگرایان در وبلاگستان است) به این جمله عاصماوغلو نقد وارد کرده بود و گفته بود که این خوب یاد گرفتن اقتصاد حد و مرزی ندارد و بنابراین جمله عاصماوغلو حرف مفیدی نیست. متاسفانه نقد به اصطلاح معرفتشناختی مهدی بر یک موضوع عملی و ملموس مثل برخی از نقدهای دیگرش فایده چندانی ندارد و فقط میتواند مشغله فکری و موضوع بحث خوبی برای بحث کافهای باشد. واقعیت این است که مثل هر علم دیگری حداقلهای لازم در اقتصاد تئوکلاسیک حد و مرز مشخص و تقریبا پذیرفته شدهای بین علما دارد و لازم نیست که هر کسی این حد و مرز به دلخواه تعریف کند. روش دستیافتن به این مرز تعریف شده هم آسان است. کافی است یک نفر برنامه درسی چند دوره تحصیلات تکمیلی اقتصاد در چند دانشگاه یا موسسه خوب آمریکای شمالی یا اروپایی را نگاه کند تا این مجموعه ابزارهای حداقلی را به خوبی بشناسد.
برنامههای تحصیلات تکمیلی اقتصاد اتفاقا دقیقا با هدف آموختن این پایه لازم و تا حد خوبی کافی به دانشجویانی که از پیشینههای تحصیلی مختلف میآیند طراحی شدهاند. چیزی که در این برنامهها هدف است عمدتا یاد دادن زبان استاندارد برای تحلیل و مدل کردن مسایل اقتصادی و کسب قابلیت کافی برای خواندن و نوشتن مقالههای معمول علم اقتصاد است. برای سنجش این قابلیت هم یک معیار مشخص وجود دارد که روزبه بارها بر آن تاکید کرده است. به صورت تصادفی یک مقاله از یک ژورنال خوب اقتصادی مثل اکونومتریکا یا ژورنال آو اکونومیک استادیز یا امریکن اکونویک ریویو انتخاب کنید و ببینید آیا میتوانید مقاله را به راحتی دنبال کنید یا نه؟ البته این لزوما به این معنی نیست که بتوانید مقاله را به سرعت بفهمید. فهم یک مقاله ممکن است ساعتها یا روزها طول بکشد ولی دانش حداقلی در اقتصاد باید این امکان را بدهد که بتوانید مقاله را "بخوانید" و متوجه نکاتش بشوید.
این حداقلها چیست؟ من تجربه خودم را میگویم و قطعا بقیه تکمیل خواهند کرد. طبیعی است که از ریاضیات شروع میکنیم. از مباحث پایه مثل جبر خطی و حساب دیفرانسیل چند متغیره که بگذریم مباحث مربوط به بهینهسازی استاتیک، بهینهسازی پویا و روشهای بازگشتی، آنالیز حقیقی، مقدمات نظریه اندازه، مقدماتی از توپولوژی جبری و چند قضیه مشهور مثل ابرصفحه جداکننده برای فهم عمومی مقالات کفایت میکند. مباحث پیشرفتهتری مثل توپولوژی دیفرانسیل، آنالیز تابعی یا معادلات دیفرانسیل تصادفی لزوما کاربرد عمومی ندارند و در حوزههای خاص لازم هستند.
در حوزه خرد باز از مباحث پایهای که بگذریم یک مهارت مهم درک زبان نظریه بازی ها برای فرموله کردن مسایل اقتصادی (خصوصا در فضاهای پیوسته) است که البته دانشی بیش از ماتریسهای دو در دو بازی زندانی لازم دارد. مفاهیم تعادل انتخاب شده خصوصا تعادل نش زیربازی و تعادلهای بیزی و مدلهای چانهزنی در بسیاری از مقالات کاربرد دارند و باید آنها را دانست. مهارت دیگر در اقتصاد خرد درک صورتبندی مسایل در قالب مدلهای تعادل بخشی یا تعادل عمومی است که برای فهم اکثر مقالههای جدی لازم است. مدلهای نظریه تصمیم خصوصا شکلهای ساده آن یعنی نظریه مطلوبیت انتظاری و رفتار تحت ریسک حوزه بعدی در خرد است که باید به خوبی بر آن مسلط بود. نهایتا دانستن مقدماتی از اقتصاد اطلاعات و نظریه مکانیسم به فهم مقالات در حوزههایی مثل حقوق و اقتصاد، طراحی قراردادها و مالی کمک میکند ولی آن قدر الزامی نیست.
دانستن درست اقتصاد خرد خصوصا مدلهای بهینهسازی و تعادل کلید ورود به دنیای اقتصاد کلان مدرن است. علاوه بر مفاهیم سنتی اقتصاد کلان یک دانشجوی اقتصاد باید بتواند یک مساله کلان را که در قالب یک مساله بهینهسازی دینامیکی صورتبندی شده است به خوبی درک کرده و رفتار کیفی یک سیستم دینامیکی و تعادلهای آن را تحلیل کند. تسلط به شکلهای ریاضی نظریههای مختلف رشد و صورتهای استاندارد مسایل بهینهسازی در مباحثی مثل سیاستهای مالی یا بازار کار نیز یک الزام دیگر است. چون حوزه کلان بیشتر به نظریهها وابسته است باید با مدلها و نظریههای مختلف در زیربخشهای کلان (مثلا مدلهای جست و جو و تطبیق در بازار کار) نیز آشنا بود که معمولا فهرست محدودی دارند و در هر کتاب اقتصاد کلان بحث میشوند. از بین نظریهها بحث انتظارات عقلانی نقش محوری دارد و باید به شکل صورتبندی و پیامدهای این نظریه در تحلیل مسایل تسلط داشت.
تا جایی که من میفهمم اگر کسی این مباحث را به طرز اصولی بیاموزد میتواند بگوید که حداقلهای لازم در اقتصاد را کسب کرده است و میتواند به زبان اقتصاددانها سخن بگوید و حرف آنها را درک کند. البته اینها فقط زبان پایه علم اقتصاد است و تا تبدیل شدن به یک اقتصاددان حرفهای یا کاربردی راه دراز است و باید روی یک حوزه تمرکز کرد ولی دانستن این حداقلها به شیوه مناسب تضمین میکند که فرد در چارچوبی خارج از علم اقتصاد فکر نکند و به زبانی غیر از زبان اقتصاددانان صحبت نکند. بعدش همان طور که عاصماوغلو هم گفته میتواند در هر حوزهای که علاقهمند است تحقیق کند.
پ.ن: شروین و روزبه تذکر دادهاند که تلفظ صحیح "عجم اوغلو" است نه "عاصم اوغلو". ظاهرا بنا به همین تلفظ برخی معتقدند اقتصاددان بزرگ دانشگاه ام.آی.تی ریشه ایرانی دارد.
نظرات
كوروش ضيابري :
سلام... ديدم در پست قبلي راجع به مردان انديشه نوشتيد. حتماً يادتان هست كه يك زماني، شبكهي چهار هم مجموعهي تصويري اين مصاحبهها را پخش ميكرد. همينطور گله كرديد از گفتوگوهاي فلسفي كه نخوانديد تا لذتش را ببريد... گفتم شايد اين گفتوگوهاي زنده با كريستيان دلاكامپاني، توماس پوگ يا مانوئل كاستلز حالتان را جا بياورد (حالا خوب است هيچكدامشان فيلسوف نيستند!) www.pourhamrang.org
كوروش ضيابري - February 1, 2007 05:57 PM
محمد :
آقا این نهادگرایی ترجمه چیه ؟
محمد - February 1, 2007 07:46 PM
shervin :
جسارتن فکر می کنم اسم اين بابا «عجم اوغلو» باشه... اين حرف سی توی ترکی استانبولی به جای ج استفاده ميشه
حامد: ممنون شروین و روزبه. من تا حالا این موضوع را نمیدانستم. تصحیح میکنم.
shervin - February 1, 2007 09:09 PM
روزبه حسینی :
حامد
شروین درست میگه. ترکها هم اسمشو «عًجٍم اوغلو» تلفظ میکنند. همه کسایی که میشناسندش هم اسمش رو همینطور میگند.
روزبه حسینی - February 1, 2007 10:28 PM
طفل شیرخواره :
این درسایی که گفتین درس های لایه آخر هستند؟ منظورم به اینه که مثلا آیا طرف قبل از این که نظریه تصمیمو یاد بگیره بایست آمار ریاضی رو طبیعتا بگذرونه دیگه؟ اگر اینطوره خوب بود این درسای پایه ای تر رو هم می گفتید.هرچند قبلا هم جسته گریخته گفتید.علاوه بر این منظورتون از اون حساب دیفرانسیل چند متغیره احتمالا حساب دیفرانسیل و انتگرال چند متغیره هستش .اگر اینطوره اون رو هم اصلاحش کنید.
طفل شیرخواره - February 2, 2007 10:17 AM
محمد :
آقا خوب چی میشه جواب منو بدی?
واقعا می خوام بدونم نهادگرایی ترجمه چیه برم در موردش بخونم. حتما باید از حلقه لیوان چای داغ باشم تا یک کلمه جواب بدی ؟!
ای داد ای هوار .... ;-)
خرم باشی، وب لاگت خیلی خوبه
حامد: آقا شرمنده. به خدا ما خودمان رعیت هستیم و خاکی. این یکی دو روزه پای رایانه نبودم خیلی. نهادگرایی در واقع ترجمه
institutionalist economics
است. توی ویکی پدیا و جاهای دیگه می تونی در موردش بخونی. خودش هم به دو جریان اصلی نهادگرایی و نهادگرایی جدید
new institutionalist economics
تقسیم می شه که دومی به علم اقتصاد رایج نزدیک تر است.
محمد - February 2, 2007 06:22 PM
محمد :
آقا ممنون
ببخشید من اینجا رو ندیده بودم. اتفاقا رفتم کارهای Malcolm Rutherford رو در مورد تاریخ نهاد گرایی نگاه کردم.
احتمالا قبلا خودت دیده ای:
http://web.uvic.ca/~rutherfo/mr_home.html
محمد - February 5, 2007 03:06 AM
azade :
cvbf
azade - February 13, 2007 11:30 AM
hugkj gwsb :
mwdcsok lyzasq ucxiqb awujqhz ibxemsnw donqsy evpdhqx
hugkj gwsb - April 19, 2007 01:59 PM
bigkyo nmpbtelur :
qfshnjdoe njrfqpbwg diumtb hpwaejgsl snpxlrk vjgltsxy tzopuq mjos vymjro
bigkyo nmpbtelur - April 19, 2007 02:00 PM
ebook internet marketing :
Good site. Thanks:-)
ebook internet marketing
ebook internet marketing - April 20, 2007 03:58 AM
ecotourism adventure :
Very good site. Thank you.
ecotourism adventure
ecotourism adventure - April 20, 2007 11:58 AM
carbohydrate counting diabetes diet :
Cool site. Thank you:-)
carbohydrate counting diabetes diet
carbohydrate counting diabetes diet - April 20, 2007 03:49 PM
play station 1 :
Cool site. Thanks!!!
play station 1
play station 1 - April 22, 2007 12:05 AM
hotel in tacoma :
Good site. Thank you!
hotel in tacoma
hotel in tacoma - April 22, 2007 03:03 AM
viagra free pill :
Nice site. Thank you!!!
viagra free pill
viagra free pill - April 22, 2007 04:01 AM
chesapeake virginia real estate :
Good site. Thank you!
chesapeake virginia real estate
chesapeake virginia real estate - April 22, 2007 04:26 AM
angeles apartment ca los pet :
Nice site. Thank you:-)
angeles apartment ca los pet
angeles apartment ca los pet - April 22, 2007 04:36 AM
angeles apartment ca los pet :
Nice site. Thank you:-)
angeles apartment ca los pet
angeles apartment ca los pet - April 22, 2007 04:37 AM
run to the hills :
Nice site. Thanks:-)
run to the hills
run to the hills - April 22, 2007 06:24 AM
run to the hills :
Nice site. Thanks:-)
run to the hills
run to the hills - April 22, 2007 06:24 AM
dress up game com :
Nice site. Thank you!!!
dress up game com
dress up game com - April 22, 2007 07:00 AM
sycamore hot springs :
Good site. Thanks:-)
sycamore hot springs
sycamore hot springs - April 22, 2007 07:23 AM
street glow car :
Nice site. Thanks!
street glow car
street glow car - April 22, 2007 10:01 AM
street glow car :
Nice site. Thanks!
street glow car
street glow car - April 22, 2007 10:02 AM
penn station :
Cool site. Thank you!
penn station
penn station - April 22, 2007 11:19 AM
penn station :
Cool site. Thank you!
penn station
penn station - April 22, 2007 11:19 AM
car invoice pricing :
Cool site. Thank you!
car invoice pricing
car invoice pricing - April 22, 2007 01:34 PM
cable television station :
Very good site. Thank you:-)
cable television station
cable television station - April 22, 2007 01:56 PM
barnes hospital jewish :
Good site. Thank you!!!
barnes hospital jewish
barnes hospital jewish - April 22, 2007 08:44 PM
kia spectra review :
Nice site. Thank you!!!
kia spectra review
kia spectra review - April 23, 2007 12:28 AM
diarios del peru :
Nice site. Thank you!!!
diarios del peru
diarios del peru - April 23, 2007 06:28 AM
benefit ginseng :
Cool site. Thanks!
benefit ginseng
benefit ginseng - April 23, 2007 07:24 AM
benefit ginseng :
Cool site. Thanks!
benefit ginseng
benefit ginseng - April 23, 2007 07:24 AM
ask home jeeves page :
Cool site. Thank you.
ask home jeeves page
ask home jeeves page - April 23, 2007 09:15 AM
ashton kutcher poster :
Nice site. Thank you!
ashton kutcher poster
ashton kutcher poster - April 23, 2007 09:40 AM
natural advantage :
Nice site. Thanks.
natural advantage
natural advantage - April 23, 2007 12:49 PM
natural advantage :
Nice site. Thanks.
natural advantage
natural advantage - April 23, 2007 12:49 PM
tacoma dome hotel :
Good site. Thanks!
tacoma dome hotel
tacoma dome hotel - April 23, 2007 02:39 PM
tacoma dome hotel :
Good site. Thanks!
tacoma dome hotel
tacoma dome hotel - April 23, 2007 02:39 PM
city of chesapeake :
Very good site. Thank you!!!
city of chesapeake
city of chesapeake - April 24, 2007 04:08 PM
city of chesapeake :
Very good site. Thank you!!!
city of chesapeake
city of chesapeake - April 24, 2007 04:08 PM
city of chesapeake :
Very good site. Thank you!!!
city of chesapeake
city of chesapeake - April 24, 2007 04:08 PM
diarios del peru :
Nice site. Thank you!
diarios del peru
diarios del peru - April 29, 2007 02:49 PM
benefit ginseng :
Good site. Thank you!!!
benefit ginseng
benefit ginseng - April 29, 2007 04:40 PM
dolce gabbana jeans :
Cool site. Thanks.
dolce gabbana jeans
dolce gabbana jeans - April 30, 2007 02:42 AM
juicy couture sale :
Very good site. Thank you!
juicy couture sale
juicy couture sale - April 30, 2007 08:49 PM
juicy couture sale :
Very good site. Thank you!
juicy couture sale
juicy couture sale - April 30, 2007 08:49 PM
vinyl shutter :
Cool site. Thanks.
vinyl shutter
vinyl shutter - May 6, 2007 11:43 PM
vinyl shutter :
Cool site. Thanks.
vinyl shutter
vinyl shutter - May 6, 2007 11:44 PM
exotic sex story :
Cool site. Thanks!
exotic sex story
exotic sex story - May 7, 2007 12:43 AM
lack dress :
Very good site. Thank you!!!
lack dress
lack dress - May 7, 2007 08:33 PM
software :
Good site. Thank you!!!
hardware
software - May 8, 2007 07:16 AM
clayton college :
Nice site. Thank you.
clayton college
clayton college - May 9, 2007 02:36 PM
clayton college :
Nice site. Thank you.
clayton college
clayton college - May 9, 2007 02:36 PM
free page web :
Very good site. Thank you:-)
free page web
free page web - May 9, 2007 03:08 PM