گرایش سنجی یا تحلیل علمی
اگر تصادفی مجموعه از پایان نامه های مدیریت و احتمالا برخی رشته های مشابه را در ایران مرور کنید می بینید که بخش مهمی از آن ها روش تحقیق مشخصی را دنبال می کنند که عبارت است از "پرسش نامه خبرگان". کار خیلی ساده است: یک فرضیه انتخاب می کنید و از چند نفر در موردش می پرسید و نظر آن ها را به عنوان تایید این فرضیه مورد استناد قرار می دهید. من واقعا از این روش سر در نمی آورم. یادم هست یک بار در یک کنفرانسی بنده خدایی مقاله ای داده بود با عنوان "تاثیر مدیریت مشارکتی در سود" که چکیده پایان نامه کارشناسی ارشدش بود.
اگر این تحقیق در دانش کده اقتصاد بود قاعدتا ابتدا باید مدل ریاضی نظری ساخته می شد ولی فعلا از آن صرف نظر کنیم و بپذیریم روش حداقلی این بود که این سوال را بر اساس مشاهدات آبجکتیو از ماجرا تحلیل کند. مثلا اطلاعات 50 تا کارگاه با نوع فعالیت و فن آوری و الخ تقریبا مشابه ولی سطح مشارکت متفاوت را جمع آوری کند و بعد از کنترل متغیرهای دیگر تاثیر فردی مشارکت بر سود را با احتیاط های لازم تخمین می زد. دوست ما البته این کار را نکرده بود بل که از همان شیوه معمول در ایران بهره برده بود: پرسش نامه ای درست کرده بود و از مثلا 50 نفر از پرسنل کارخانه شان پرسیده بود که آیا به نظر شما مدیریت مشارکتی روی سود تاثیر دارد یا نه؟ همان طور هم که می شود حدس زند احتمالا 120% پاسخ گویان با قاطعیت گفته بودند: " 60%، قطعا تاثیر دارد!" (اگر جک مربوطه را نشنیده اید 60% را با لحن کسانی که مقابل دوربین تلویزیون راجع به شرکت در رای گیری و راه پیمایی صحبت می کنند بخوانید) و رفیقمان هم با جمع بندی این نظرات به عنوان "نظر خبرگان" نتیجه گرفته بود که مدیریت مشارکتی در سود تاثیر دارد و بسیار مفید است و الخ!!
تا جایی که من می فهمم این روش به طرز خیلی آشکاری غلط و اساسا پرت از ماجرا است. این پرسش نامه و بسیاری از پرسش نامه های مشابه تنها چیزی که اندازه می گیرند "تصور کارکنان شرکت از رابطه مشارکت و سود" است و نه "رابطه مشارکت و سود"!. این دو مفهوم مربوط به دو سوال تحقیق کاملا متفاوت است و هیچ دلیلی ندارد که این "تصور" منطبق بر واقع باشد خصوصا اگر افراد پرسش شونده کارکنان رده های مختلف یک شرکت تولیدی باشند. حتی اگر پرسش نامه توسط متخصصین مربوطه هم پر می شد اعتبار خاصی نداشت. مطالعات فراوان روان شناسی تصمیم یکی از چیزهایی که نشان می دهد ضعف ذهن انسان ها برای تفکیک اثرات عوامل مختلف و تعیین اثرمنحصر به فرد هر عامل است تازه اگر از مسایلی مثل بایاس طبیعی انسان ها به پراهمیت نشان دادن تخصص خود صرف نظر کنیم. من واقعا نمی فهمم کسانی که اسمشان استاد مدیریت است چه طور چنین خطای روش شناختی فاحشی را تحمل می کنند.
پ.ن: متاسفانه فایل پی دی اف گزارش چشم انداز شهر تهران که از سال ها قبل روی هارد رایانه من بود باز نمی شود. لذا برای این که حرف غیرمستند نزنم پاراگراف آخر را حذف کردم.
نظرات
سميه :
سلام. كاش فقط اين مدل تحليل به علوم رفتاري و عرصه مديريت خلاصه مي شد. همينن را در كليه نگرش سنجي هاي علوم اجتماعي مي بينيد. يك مشت پرسشنامه درب و داغون و يك سري گزينش هاي بدون قاعده. از ماجراي كنترل متغير و استفاده از آمارهاي استنباطي هم خبري نيست. بايد بوديد و مي ديديد
سميه - February 8, 2007 02:49 AM
ندا :
من البته تازه وارد رشتهی علوم اجتماعی شدهام و کار تحقیقی هم هنوز فرصتی نشده که انجام بدهم، اما چیزی که طی همین مدت کوتاه میبینم این است که دست کم از لحاظ تئوریک در درسها استادها شدیدا بر این تفاوت بین نگرش مردم (نگرش سنجی)و واقعیت یک قضیه (تحلیل علمی به تعبیر شما)تاکید میکنند و دانشجوها را از ارتکاب چنین اشتباهی برحذر میدارند، و نگرش مردم را به عنوان تبیین کنندهی صرف یک واقعیت نمیپذیرند بلکه در بعضی تحقیقها خود این نگرش است که باید تبیین شود. خیلی متعجب شدم که چنین چیزی را از شما شنیدم.
ندا - February 8, 2007 04:04 AM
سید امیر حسین حسینی :
حامد جان! تری لی اوت را امتحان کردم. دست تو و ساغر نره لای در هیچ وقت ایشالا. ولی تو «اوت لوک» و «اکسس» کار نمی کنه!
سید امیر حسین حسینی - February 8, 2007 07:41 AM
توسکا :
سلام لطفا حتما فایل این گزارش را پیدا کن. مستقیم محققی که من تحقیقاتش را تا الان بسیار دقیق و مستند یافته ام نشانه رفته ای.
توسکا - February 8, 2007 09:10 AM
سید یاسر حسن پور :
باسمه تعالی شأنه العزیز
با سلام خدمت جناب آقای قدوسی
ضمن مطالعه دست نوشته های آن جناب به مباحثی در خصوص کاربرد ریاضیات در اقتصاد برخورد کردم ، اگر لطف بفرمایید توضیح بیشتری مرقوم فرمایید تشکر می کنم. هر چند رشته درسی این حقیر ریاضیات می باشد ولی سعی شده در حد توان اندک خود در حوزه اندیشه دینی نیز نیم نگاهی برحسب علاقه داشته باشم .
با تشکر
سید یاسر حسن پور - February 8, 2007 10:24 AM
مهدی :
سلام حامد جان
من فکر می کنم در حوزه مدیریت واقعیت، چیزی جز این تصورات نیست. پس اگر در تصور مدیران رابطه بین دو متغیر مثبت باشد واقعیت هم همین است!
مهدی - February 8, 2007 06:01 PM
:
هارد رایانه؟
نعل و میخ؟
Anonymous - February 8, 2007 06:21 PM
عباس كاظمي :
سلام. اين پرسشنامه ازون مصيبتهائي است كه كل علوم اجتماعي را در ايران گرفتار كرده.بلي تا اندازه زيادي با نظر شما موافقم. اما همچنانكخ يكي از دوستان در اين پست گفته برخي از صاحبنظران در ايران ملتفت اين قضيه هستند اما متاسفانه جريان غالب همان است كه شما فرموديد
عباس كاظمي - February 8, 2007 10:23 PM
hamid :
سلام حامد جان
خسته نباشی
من یه نوشته با توجه به همین پست نوشتم و منتظر نظرت هستم
موفق باشی
hamid - February 10, 2007 02:55 PM
nyfq uwcrp :
idmcjzg bqlw rczpbs jyvsfoph pmsx yjcawbmqz dvzpuwe
nyfq uwcrp - April 20, 2007 06:55 AM
xvwgz hpsmbxlv :
fiheonglb plozrgs vrmkbd qrenj xkfvlg gvnzrpk jwrndk vnopgbr wfmvr
xvwgz hpsmbxlv - April 20, 2007 06:55 AM
herpes information :
Nice site. Thank you:-)
herpes information
herpes information - April 21, 2007 08:02 PM
bankruptcy court record :
Good site. Thanks!
bankruptcy court record
bankruptcy court record - April 22, 2007 10:41 AM
halcyon hot springs :
Very good site. Thank you.
halcyon hot springs
halcyon hot springs - April 22, 2007 11:38 AM
free online tax turbo :
Cool site. Thank you!
free online tax turbo
free online tax turbo - April 22, 2007 11:50 AM
pergo laminate :
Very good site. Thanks!!!
pergo laminate
pergo laminate - April 23, 2007 01:49 AM
kelly rapidshare trump :
Very good site. Thank you.
kelly rapidshare trump
kelly rapidshare trump - April 24, 2007 08:02 PM
home finance refinance :
Nice site. Thank you!!!
home finance refinance
home finance refinance - April 30, 2007 06:34 AM
jewelry retailer :
Very good site. Thank you!!!
jewelry retailer
jewelry retailer - April 30, 2007 01:10 PM
quinceanera dress :
Good site. Thank you:-)
quinceanera dress
quinceanera dress - April 30, 2007 03:42 PM
bedding car curtain disney :
Cool site. Thank you:-)
bedding car curtain disney
bedding car curtain disney - May 1, 2007 11:49 PM
consumer information :
Good site. Thanks:-)
software
consumer information - May 7, 2007 03:16 AM
competitive advantage :
Cool site. Thank you!
competitive advantage
competitive advantage - May 8, 2007 04:15 AM
competitive advantage :
Cool site. Thank you!
competitive advantage
competitive advantage - May 8, 2007 04:16 AM
2004 saturn vue :
Very good site. Thanks!!!
2004 saturn vue
2004 saturn vue - May 9, 2007 05:48 PM
ipod docking station :
Good site. Thanks.
ipod docking station
ipod docking station - May 10, 2007 11:29 AM
lima peru :
Nice site. Thanks!
lima peru
lima peru - May 10, 2007 04:36 PM