پیش گویی محقق کننده
سعی کرده اید که روی تیرآهن های سقف یک خانه در حال ساخت که هنوز دیوارها و سقف هایش تکمیل نشده راه بروید؟ اگر مثل من امتحان کرده باشید می بینید که ترس از این که بیفتید باعث می شود که دلهره داشته باشید و همین گاهی اوقات باعث افتادن می شود. فردا که سقف آماده شود و خطر افتادن بر طرف شد می توانید رد همان تیرآهن قبلی را بگیرد و جست و خیز کنید و هرگز از تیرآهن آن طرف تر نیفتید. آیا باور داشته اید که یک امتحان بسیار مشکل است و قرار است امتحان را بیفتید و دقیقا به خاطر فشار ناشی از همین تصور امتحان را بیفتید؟ آیا تصور کرده اید که یک نفر آدم بدی است و به خاطر این تصورتان رفتارتان را با او عوض کرده اید و باعث شده اید واکنش بد نشان بدهد و سرانجام آدم بد بودنش به حقیقت بپیوندد؟ آیا گاهی فکر کرده اید که خیلی باهوش یا خیلی احمق هستید و اعتماد به نفس / تزلزل ناشی از این موضوع باعث تا دقیقا همان طور که فکر می کردید رفتار کنید؟
این مثال ها فراوان است و از آن به عنوان پیش گویی محقق کننده (Self Fulfilling Prophecy) یاد می شود. خاصیت این پیش گویی یا تصورها این است که در ابتدا اساسا حاوی اطلاعات نادرستی هستند ولی صرف باور اولیه به این اطلاعات نادرست باعث می شود تا در سیستم تحولاتی اتفاق بیفتد که همان اطلاعات نادرست اولیه را در واقعیت محقق کند. بروز چنین باورهایی در سیستم ها باعث می شوند تا سیستم از یک تعادل به تعادل دیگری منتقل شود. ما می دانیم که سیستم های اقتصادی - اجتماعی دارای تعادل های چندگانه هستند و با خارج شدن از یک تعادل نهایتا در تعادل دیگری قرار می گیرند. تذکر این نکته هم بد نیست که تا جایی که من می دانم در علم اقتصاد هنوز تئوری های قوی برای این که بدانیم سیستم در کدام نقطه تعادل قرار می گیرد نداریم.
این جا به جایی تعادل در اثر یک باور خیالی اولیه در اقتصاد فراوان اتفاق می افتد. فرض کنید مردم همین الان به طور کاملا بی دلیلی یا بر اساس یک شایعه بی اساس تصور کنند که بانک های خصوصی قرار است فردا ورشکست شوند. این تصور باعث می شود که همه برای خارج کردن پولشان به بانک هجوم ببرند و همین باعث ورشکست شدن بانک در واقعیت شود. مشابه آن در بازار بورس هم هست. یک شایعه بی اساس در مورد افت قیمت سهام باعث عرضه زیاد سهام و افت واقعی قیمت سهام می شود. تصور از رشد قیمت مسکن باعث افزایش تقاضا و کاهش عرضه فعلی شده و نهایتا قیمت را بالا می برد. شایعه بهبود وضعیت اقتصادی در آینده باعث می شود تا مردم مصرف خود را بالا ببرند و این خود باعث تحرک در اقتصاد می شود و نهایتا موجب رشد اقتصادی می شود. باور کارکنان یک شرکت به بروز نوآوری تکنولوژیک در آینده باعث می شود تا آن ها برای جلوگیری از اخراج خود سعی کنند تا مهارت های خود را تقویت کنند و همین خود باعث جهش نوآوری در شرکت شود. این دو مثال آخر نشان می دهد که پیش گویی محقق کننده لزوما منفی نیست و می تواند کاربردهای مثبت - مثلا در تعلیم و تربیت - داشته باشد.
خصوصیات همه این موارد این است که تصور اولیه یک حلقه تقویت کننده را تحریک می کند که باعث بروز نشانه هایی به نفع باور اولیه می شود و همین خود باور اولیه را تقویت کرده و رفتار متناسب با آن را تحریک می کند و این چرخه مثبت سیستم را از تعادل قبلی خارج کرده و به تعادل جدید می رساند.
نظرات
قاسم :
سلام
به نظرت اين نوشته با نوشته قبلي در باره جهان مجازي و واقعي در تناقض نيست؟ آخه تو اين مطلب عنوان كردي كه در بسياري از مواقع چيز حقيقي وجود نداره اما تصور‘ شايعه و صحبت در مورد اون چيز اونو به واقعيت تبديل ميكنه!
قاسم - February 20, 2007 03:58 PM
مهدي :
اتفاقا قبل از اينكه مقاله ديروزم تو دنياي اقتصاد را بنويسم،داشتم فكر ميكردم معادل انگليسي اين عبارت چيه؟چون الان خيليها دنبال اين اند كه با اينجور پيش بينيها قيمت را دربازار مسكن بشكنند.
مهدي - February 20, 2007 05:26 PM
navid :
man tasmim gereftam taghriban dar in zamineh meghdaari kaar konam.. agar kaari kardi, dar tamaas baashim
navid - February 20, 2007 05:44 PM
روزبه :
اول كه اين رو بگم كه مطلب خيلي جالبي بود.
دوم يك درخواست دارم: اگر در مورد حلقههاي فيدبك منفي هم (كه حتما در اين شرايط وجود دارن) صحبت كنين خيلي عالي ميشه!
روزبه - February 20, 2007 07:25 PM
محمد :
آقا چه جوری میشه رزومه کاری شمارو دید؟؟؟
حامد: محمد جان برای چه منظوری لازم دارید؟
محمد - February 20, 2007 07:30 PM
محسن مؤمنی :
وقتی که واقعاً در حال تجربهی این چیزی که گفتی باشی، میفهمی که چهقدر، از لحاظ روانی میتواند مؤثر باشد. اثرات روانیاش واقعاً باور نکردنی است.
یکی میگفت این پدیده به خاطر اینکه در مغز اِستَکآورفلو (اصطلاحی کامپیوتری است) ایجاد میکند، باعث میشود که فرد به جهتی ناخواسته برود. و این استکآورفلو چیزی معادل همان زنجیرهای است که این باورِ نادرست، آن را تقویت میکند.
حالا اینو گفتم که یه چیزی گفته باشم، زیاد دنبال ربط و منظور نباش :)
محسن مؤمنی - February 20, 2007 09:12 PM
saeed :
مربوط به کامنت دوم: دکتر رضائيان اين رو "کاميابی فراخود" ترجمه کرده تو کتاب رفتار سازمانیش.
saeed - February 20, 2007 11:11 PM
saeed :
مربوط به کامنت خودم!: البته خداييش "پیش گویی محقق کننده" قشنگ تره!
saeed - February 20, 2007 11:17 PM
حق پرست :
سلام
اين نوشته ات با مخالفتت با اثرات رواني تورم در تضاده
حق پرست - February 21, 2007 04:30 AM
Mohammad :
This is in response to your earlier post on women in economics. The question you're asking is not very different from asking why there are so few Iranians in economics. I don't think the answer is that women (Iranians) are worse in economics, or that economics is a rather masculine (western) subject. I think the main factor is that generally, people have a slight preference to follow a career path that someone with similar characteristics (gender, ethnicity, etc) has followed before. These slight preferences usually lead to a statistically significant macro behavior (see Tom Shelling's work on this). As a result, there's usually a high variance on the # of Iranians/Women studying a subject (i.e., you see many Iranians working on one type of problems, but for a similar subject, there might be none). This makes it practically impossible to find "reasons" why a particular group has smaller representation in a field.
Mohammad - February 21, 2007 04:42 AM
دوپا :
سلام
ازين دست مطالب بيشتر بنويس. ممنون
دوپا - February 21, 2007 05:48 AM
وحدتي :
با سلام
در مورد راه رفتن روي رد تيرآهن پس از تکميل ساختمان کاملا حق با شماست. در واقع از اولش هم قابليت چنين کاري وجود دارد منتها به دليل همان ترس از افتادن سيستم تعادلي بدن درست کار نکرده و شما مي افتيد.
ولي در مثالهاي ديگرتان به نظر فقط ظاهر موضوع درست بوده ولي در باطن اتفاق مورد نظر به دليل ديگري رخ مي دهد. چرا؟! پيش بيني هاي ياد شده به عنوان يک سري فيدبک به سيستم وارد مي شود (که البته مي تواند مثبت و يا منفي باشد). فيدبک مي تواند پاسخ سيستم را تغيير بدهد به شرط اينکه توانايي آن را داشته باشد. در صورتي که اطلاعات درست به سيستم وارد بشود پاسخ به سرعت به مسير قبلي خود برخواهد گشت. مثال عيني اين موضوع بحران مسکن در ايران است. با حرف زدن و جو درست کردن نمي توان قيمت مسکن را پايين آورد.
بنابر اين پيش بيني محقق کننده فقط مي تواند در مواردي که قابليتي ذاتي وجود داشته باشد (مثل راه رفتن روي تيرآهن) کارا باشد ولي فقط با پيش بيني نمي توان نرخ تورم را پايين آورد و لازم است در دنياي واقعي کارهايي را انجام داد.
وحدتي - February 21, 2007 08:12 AM
محسن :
قدما به آن گزاره هاي خودراست گردان مي گفتند.
محسن - February 21, 2007 09:53 AM
Sir Thomas :
حامد جان 2 تا نظر داشتم ، یکی شوخی یکی جدی:
اول: (به سبک خودت!) خوشحالمم که زمان بیداری "چای داغ"ها از خواب غفلت اقتصاد و پناه بردشون به تئوریهای رفتاری و دنیای انسانی فرا رسیده! امروز تئوری صد در صد او.بی رو با چسب به اقتصاد میچسبونی بازم خوبه، کم کم تحیلیلهای سطحی(!) ;) رو ول میکنی و میری سراغ "اصل". به هر حال: ورودت رو به کلوب آنتی افتصاد رو خوشامد میگم!
:D
Sir Thomas - February 22, 2007 08:27 PM
Sir Thomas :
دوم: نوشته جالبی بود. فقط اون مثالهای پاراگراف اولیت هیج کدوم Self Fulfilling Prophecy نبود، به جز " تصور کرده اید که یک نفر آدم بدی است و به خاطر این تصورتان رفتارتان با او عوض کرده اید و...".
بقیه همه نمونه های "self-efficacy" هستند، نه "Self Fulfilling Prophecy"
Self-efficacy : The individuals belief that he or she is capable of performing a task.
حالا این میتونه تو حوزه های خاص هم تعریف و تحلیل بشه، مثل "computer-efficacy" که تو IS ازش استفاده میشه، یا مثالهای دیگه.
در حالیکه Self Fulfilling Prophecy فراتر از سطح رفتار فرد مطرح میشه و پایین ترین سطح آنالیزش جفت (dyad)هست.
Sir Thomas - February 22, 2007 08:29 PM
محمد :
این همون چیزی است که احمدی نژاد بهش می گه "تورم القایی".
محمد - February 25, 2007 08:42 AM
vkjcibfwg vcxaowd :
ghavzyju wglcvzi rhbf kzjd dyhif iskgef bjkrthg
vkjcibfwg vcxaowd - April 21, 2007 08:28 PM
lgpfdn aexnwhs :
udqe bcfhe difurjcxm fwpo usgzbrfeh jngem wqdb http://www.mtxdebinz.epzdlmyr.com
lgpfdn aexnwhs - April 21, 2007 08:29 PM
kelly trump supergirl :
Cool site. Thank you.
http://kelly-trump-supergirl.musicwings.info kelly trump supergirl
kelly trump supergirl - April 23, 2007 04:20 PM
tacoma dome hotel :
Very good site. Thank you.
http://tacoma-dome-hotel.mp3wings.info tacoma dome hotel
tacoma dome hotel - April 30, 2007 01:36 AM
tacoma dome hotel :
Very good site. Thank you.
http://tacoma-dome-hotel.mp3wings.info tacoma dome hotel
tacoma dome hotel - April 30, 2007 01:36 AM
jewelry retailer :
Cool site. Thanks!!!
http://jewelry-retailer.mp3rush.info jewelry retailer
jewelry retailer - April 30, 2007 01:57 PM
jewelry retailer :
Cool site. Thanks!!!
http://jewelry-retailer.mp3rush.info jewelry retailer
jewelry retailer - April 30, 2007 01:57 PM
benefit biloba ginkgo :
Very good site. Thank you.
http://benefit-biloba-ginkgo.musicrush.info benefit biloba ginkgo
benefit biloba ginkgo - April 30, 2007 08:51 PM
arkansas home equity loan :
Good site. Thanks!!!
http://arkansas-home-equity-loan-66837sf1.drozdyonok.org arkansas home equity loan
arkansas home equity loan - May 10, 2007 05:40 PM