بنزین و بخش خصوصی
این ماجرای بنزین ذهن من را رها نمی کند. تمام مدت اخبار را دنبال می کنم و به شدت نگران هستم. اگر دولت زیر بار توصیه مجلس برای عرضه بنزین آزاد نرود واقعا نمی دانم چه خواهد شد. فعلا این یکی نوشته را هم که امروز سرمقاله دنیای اقتصاد شده داشته باشید تا بعد:
در روزهاي اخير، اخبار نیمه رسمی خوشحال کنندهاي منتشر شد که از تفاهم مجلس و دولت برای ارائه بنزین مازاد برسهمیه به قیمت شناور خبر ميداد. این اخبار بهنوعي مورد تایید نایب رییس محترم مجلس که همواره از حق شهروندان برای دسترسی به بنزین آزاد دفاع کردهاست نیز قرار گرفت و لذا این امید را ایجاد کرد که نهادهای تصمیمگیر نهایتا به تصمیم نهایی و مشخصی در این مورد رسیدهاند. شیرینی این خبر البته متاسفانه چندان در کام نماند و دوباره با برخی تکذیبيهها و حتی جوسازیها و فشارهای برخی سایتهاي سیاسی، عدم اطمینان در مورد دسترسی آینده به بنزین به جامعه بازگشت.این در حالی است که تا همین یکی دو هفته دیگر تعطیلات تابستانی مردم آغاز ميشود و یکی از مهمترین اطلاعاتی که شهروندان برای تصمیمگیری در مورد سفر تابستانی خود دارند این است كه آيا قادر خواهند بود تا بخش مهمی از سهمیه بنزین یارانهاي خود را برای سفر تابستانی مصرف کنند و به امید این باشند که کمبود سهمیه خود را در فصل پاییز از محل بنزین آزاد تامین کنند. روشن است که كمتر شهروندی دست بهاين ریسک ميزند تا بر اساس شایعات و اخبار تایید نشده سهمیه بنزین خود را به یک باره مصرف کند و پس از آن ناگهان با نبود سوخت آزاد مواجه شود. این موضوع دلایل کافی برای اعلام سریعتر یک سیاست روشن، قطعی و تعهد شده از طرف دولت و مجلس محترم را فراهم ميکند.
از طرف دیگر تکلیف یک موضوع مهم دیگر در این بین روشن نیست و آن نقش بخش خصوصی برای واردات بنزین است. فرض کنیم که دولت به هر دلیلی تمایلی به عرضه بنزین مازاد بر سهمیه نداشته باشد و بخواهد مردم را مجبور به رعایت سقف مصرف بنزین یارانهاي کند. حال سوال این است که نقش بخش خصوصی در این بین چه ميتواند باشد؟ طبیعی است کهاين سوال برای اولین بار در تاریخ کشور ما مطرح خواهد شد چرا که از نیم قرن قبل بنزین همواره با قیمت یارانهاي و با اختلاف فاحش با قیمتهاي جهانی و به میزان نامحدود عرضه شده و لذا واردات خصوصی آن بلاموضوع بوده است. در حالی که امسال برای اولین بار جامعه به یک باره با حجم عظیمی از تقاضای برآورده نشده مواجه خواهد شد و لذا تمایل به پرداخت بالا دارد که طبعا بازار بزرگی برای تجارت آزاد بنزین ایجاد ميکند.
سوال کلیدی این است که آيا دولت ميتواند یا ميخواهد که قانونا مانع واردات بنزین شود و آیا ممانعت از آن به صلاح است؟ بحث واردات البته ميتواند در ابعاد متفاوتی مطرح باشد. در گستردهترین بعد ميتوان شبکهاي از پمپ بنزینهاي خصوصی را در نظر گرفت که صرفا بنزین وارداتی بخش خصوصی با علامت تجاری مشخص را عرضه ميکنند یا پمپهاي خاصی در پمپ بنزینهاي موجود که بهاين موضوع اختصاص ميیابد. در سطحی محدودتر ميتوان واردات خرد بنزین را تصور کرد که در واقع عکس فرآیندی است که در حال حاضر در جریان است. از کشور ترکیه که صرفنظر کنیم قیمت بنزین در بقیه کشورهای همسایهايران در حدی هست که خریدهاي جزیی و انتقال آن به داخل کشور را توجیه پذیر کند. بر خلاف سالهاي گذشته که خارج کردن سوخت از کشور باعث خروج یارانه شده و لذا قاچاق تلقی ميشد موضوع واردات بنزین که به طور قانونی از کشورهای همسایه تهیه شده و به نیاز مردم پاسخ ميدهد چندان مورد بحث قرار نگرفته است.
سطح سوم مربوط به مصرفکنندگان تجاری است. یکی از بخشهاي مغفول در طرح سهمیهبندی بنزین که ممکن است به طور جدی با تاثیرات منفی این طرح مواجه شود بخش تجاری است که نیازمند استفاده از خودروهای شخصی برای عملیات کسب و کار خود است. در بسیاری از کشورهای دنیا معمول است که شرکتهایی که سوخت بالایی مصرف ميکنند (مثلا شرکتهاي حملونقل یا ساختمانی) پمپ سوختهاي اختصاصی خود را دایر کرده و خودروهای خود را تغذیه ميکنند. سوال این است كه آيا شرکتهاي ایرانی که دارای ناوگان بزرگ خودروهای سواری هستند (به عنوان مثال شرکتهاي خدمات پشتیبانی مشتری) و یا اتحادیههای صنفی مربوط بهاين بنگاهها ميتوانند از همین روش استفاده کرده و راسا اقدام به ايجاد تاسیسات سوختگیری و به طبع آن واردات اختصاصی بنزین نمایند؟
اينها سوالات مبهم و مهمی است که دیر یا زود پاسخ آن معلوم خواهد شد. ولی هر قدر که نتیجه قطعی آن دیرتر معلوم شود به همان نسبت از قدرت شهروندان و بنگاهها برای برنامه ریزی بهینه کاسته خواهد شد و لذا رفاه جامعه تحتشعاع قرار خواهد گرفت.
نظرات
پویا :
حامد مطلبت در الف عالی بود. برای اینها حتما باید مثال شهودی بزنی، انگار که با مردم عادی حرف می زنی. البته قصدم توهین نیست چون هم توکلی و هم سبحانی استادای من در دانشگاه ملی و تهران بودند. باید اعتراف کنم که هر دو هم بسیار متین رفتار می کنند.
پویا - June 14, 2007 06:45 PM
0098 :
chi begam vaghti haghighato gofti
0098 - June 14, 2007 09:14 PM
رضا جامعه شناسي :
دكتر! مي خان بنزين رو گيرون كنن . مي فهمي؟
رضا جامعه شناسي - June 14, 2007 10:18 PM
امين ترابي :
حامد خان اين پست و همچنين جوابيه شما در سايت الف رو به همراه خانواده ام خوندم و واقعا كيف كردم، كلي هم پز دادم كه ريفيقاي ما همشون كار درستن :)
حامد: مرسی امین جان. :)
امين ترابي - June 15, 2007 12:07 AM
امين ترابي :
من هر وقت ذوق زده ميشم سوتي ميدم!
الان كامنت قبليم رو خوندم، ديدم خانواده رو با "خوا" نوشتم
من از بچگي اين مشكل رو داشتم، اووم ... چي كار كنم؟
امين ترابي - June 15, 2007 12:13 AM
:
سلام. ظاهراً فرض کردهاید سهمیه در مورد مصرف سالانهی بنزین است. با اینکه این طوری منطقیتر است (چون مصرف هر کارت در یک سال تقریباً مقدار ثابتی است و در ماههای مختلف سال متغیر است) اما انگار مصرف *ماهانه*ی بنزین قرار است سهمیهبندی شود.
حامد: سلام. من تا جایی که می دانم قرار نیست ماهانه باشد بل که می خواهند سهمیه 6 ماه را یک جا تخصیص بدهند.
Anonymous - June 15, 2007 12:32 AM
فرزانه :
قبلی من بودم.
فرزانه - June 15, 2007 12:33 AM
سعید پوردلیر :
خود دولت میداند چکار می کند.
آنها منتظرند ببینند مردم پس از جیره بندی بنزین را به چه قیمتی می خرند و بعد خودشان با شکلی مردم پسند و دلسوزانه به همان قیمت عرضه کنند.
و شاید هم مانیزم قاچاق خارج از سیستم خیلی ساده تر شود.
سعید پوردلیر - June 15, 2007 08:27 AM
شهریار عیوض زاده :
سلام،
ما همدیگر را بار اول در کنفرانس جامعه اطلاعاتی در کیش دیدیم. شما یک ارائه در مورد کارآفرینی داشتی من یک ارائه در مورد دسترسی به اطلاعات. در ضمن با هم داخل یک کارگروه هم بودیم (با دکتر تابش). سر کلاس Game Theory هم آمدم. ولی دفتر مطالعات همدیگر را ندیده ایم.
شهریار عیوض زاده - June 15, 2007 09:55 AM
بهاره :
خوب من مطمئن هستم که هیچوقت اجازه وارد شدن بخش خصوصی به بخش انرژی داده نمی شود. (دلیل هم لازم نداره D:) مردم هم خوب نروند مسافرت اینهمه کشته در جاده ها داریم حیف جان مردم. نمی میرند که نروند مسافرت تازه نجات هم پیدا می کنند!
پریروز رادیو می گفت اول می خواهند در یک مدت آزمایشی ببینند مردم چه قدر مصرف می کنند بعد تصمیم به سهمیه بندی بگیرند. بعد مساله پیش مصرف سهمیه را مطرح کرد. ولی روشن نکرد که بالاخره این پیش مصرف از سهم مردم در آینده که سهمیه بندی قطعی می شود کم می کنند یا نه. فعلا همه چیز در ابهام است. با ابهام کار را پیش می برند ببینند واکنشها چیست.
بهاره - June 15, 2007 11:25 AM
معلم :
سلام وینی.از مطلبتان لذت بردم.بعد از خواندن شرح حالتان این پرسش در ذهنم آمد که بالاخره می خواهی چه بشوی.نکند همه چیز دان هیچ کاره.
معلم - June 15, 2007 03:21 PM
peyman :
salam aghaie hamed khan
man peyman hastam , too akharin workshopetoon too kerman baham ashna shodim o man hamoon doost shuan hastam
ageh doost dashti ye sari be webloge man bezxan ye matlab dar morede benizin neveshtam
peyman - June 15, 2007 09:55 PM
اصغری :
زیاد نگران نباش . مردم همیشه حکومت را دنبال خودشان کشیده اند . دولت مجبور می شود
اصغری - June 16, 2007 08:07 AM
:
سلام؛
من با مطالب شما درباره بنزین موافق نیستم و آماده ام در همان سایت الف استدلالهایمان را در مناظره ای اینترنتی عرضه کنیم تا بیننده ها قضاوت کنند.
من فوق اقتصاد از دانشگاه تهران دارم (1377) و اکنون در رشته مدیریت (مقطع دکتری) تحصیل می کنم.
حامد: سلام. راستش من جزو نویسندگان سایت الف نیستم و فقط مقاله موردی می نویسم. ولی خوش حال می شوم اگر نقدی دارید بنویسید و این جا منتشرش کنیم و بعد با هم بحث کنیم.
Anonymous - June 19, 2007 02:39 AM
hdmiuj whvlyfq :
acbkrgwo axgjiqct onstvmiz geirnp fvds nzju ftdcw
hdmiuj whvlyfq - February 20, 2008 04:31 PM
rwhdmukso lronu :
rkwtyguf esdifbo qdnyhv taopf xrfqc qauywrpj tnihqd
rwhdmukso lronu - February 20, 2008 04:45 PM
Colby :
Of course, it's always true...!!! there are no need in comments.
Colby - April 9, 2008 12:28 PM