سرمایه اجتماعی؟
به دوستان قول داده بودم که چیزی راجع به سرمایه اجتماعی و این که چرا چندان با این گفتمان جدیدی که حول موضوع شکل گرفته هم دلی ندارم بنویسم که دیدم نیما مثال مورد نظرم را برداشته و تقریبا هر حرفی که می خواستم بزنم را زده است (این تله پاتی ذهنی بین ما دو نفر تقریبا امری معمول است). خلاصه اول مطلب نیما را بخوانید.
این جا فقط دو حاشیه به موضوع اضافه می کنم.
1) نقد اولم این است که در ایران مفهوم "زیرساخت اجتماعی" که اولین بار توسط هال و جونز به عنوان یکی از متغیرهای "توضیح دهنده" تفاوت سرمایه گذاری و نرخ رشد ارائه شد را با مفهومی که قابلیت سیاست گذاری و دست کاری توسط دولت دارد را خلط کرده اند. موضوع شبیه این است که مثلا در مطالعات جهانی رشد فاکتورهای مختلفی از جمله آب و هوا و موقعیت جغرافیایی قطعا روی رشد اثر دارد ولی کسی از این متغیرها برای سیاست گذاری استفاده نمی کند و گوش فلک را با لزوم تغییر در وضعیت آب و هوا و جغرافیای کشور پر نمی کند! ذکر این خاطره به موضوع کمک می کند. فکر کنم سال 82 بود که اولین سمپوزیوم سرمایه اجتماعی در دانشگاه بهزیستی و رفاه اجتماعی برگزار شد و من هم جزو سخن رانان مدعو بودم. موضوع سخن رانی ام "تاثیرات اقتصادی سرمایه اجتماعی" بود که فایل ارائه و یک خلاصه مقاله طولانی را می توانید از این جا بگیرید (هر چند الان ممکن است خودم به بخش هایی از آن نقد داشته باشم). فکر کنم سخن رانی ام کمی برای جلسه ناراحت کننده بود چون صحبتم را با این جمله شروع کردم که "بر خلاف جامعه شناسان که خیلی از مفهوم سرمایه اجتماعی ذوق زده هستند اقتصاددانان هنوز در مورد آن به اجماع نرسیده اند و برخی با تردید به آن نگاه می کنند". بعد از سخن رانی ها نوبت پرسش و پاسخ از پانل بود و یادم هست که دو نفر از شنوندگان هم از سازمان برنامه و بودجه زمان ستاری فر آمده بودند و شروع کردند به توضیح که ما بند صد و چند را در برنامه چهارم اضافه کرده ایم که دولت بودجه ای برای بازسازی سرمایه اجتماعی تخصیص دهد. وقتی حرف شان تمام شد برجسته ترین متخصص این حوزه در ایران ( که فکر کنم بخش مهمی از گسترش این مفهوم در ایران به خاطر نوشته ها و پروژه های او بوده است و من به دلایلی مجبورم اسمش را این جا نیاورم) یک دفعه از کوره در رفت و گفت آقا شما کجای ادبیات دیده اید که سرمایه اجتماعی قابل بازسازی آن هم توسط دولت و در زمان کوتاه باشد که برداشته اید در برنامه چهارم برای آن بند اضافه کرده اید؟ (هال و جونز خودشان در آخر مقاله اشاره می کنند که "زیرساخت های اجتماعی" متغیرهایی "درون زا" در اقتصاد هستند که طور تاریخی توسط برخی فاکتورها شکل می گیرد. حال این نگاه "درون زا" به بحث کجا و تحلیل های برخی دوستان در ایران کجا.)
2) مشکل دوم ام با سرمایه اجتماعی این است که به علت تعریف کش سانش هر جا که مولف دلش بخواهد ظاهر می شود و همه چیز را می توان به آن ربط داد (مقاله علی دهقان که نیما هم به آن لینک داده را بخوانید تا مثالی از این موضوع را ببینید). این مفهوم هم در سطح بنگاه ها ظاهر می شود و هم برای توضیح دلایل موفقیت کارآفرینان (شبکه ارتباطی) و هم در سطح جوامع از طریق ربط دادن به مفاهیمی مثل اعتماد و مشارکت اجتماعی ( در این مقاله ام که در همایش سرمایه اجتماعی و جامعه مدنی در سال 81 ارائه شد مروری از تعاریف را آورده ام. فایل ارائه سخن رانی هم این جا است. آن موقع در ادبیات موضوع تازه کار بودم و فکر می کردم می شود موضوع را دست کاری کرد. ولی بعدا هر چه خواندم دیدم خبری از مقاله های جدی که صحبت از "سیاست گذاری" برای سرمایه اجتماعی در سطح کلان یک جامعه می کنند نیست.)
این دقیقا همان شلختگی و لیزبودن مفهومی است که از آن بیزارم و معتقدم که نهایتا منجر به تحلیل های ناسازگار و دل بخواه و صد البته به دردنخور می شود. هر چند به نظرم در این وضعیت تغییراتی رخ خواهد داد. اقتصاددانان سعی خواهند کرد تا آن بخش پسماند (Residual) رشد را که امروز با اسم کلی سرمایه اجتماعی نام برده می شود را به عناصر باقی مانده دقیق تر بکشند. آن وقت است که شاید عبارت گنگی مثل سرمایه اجتماعی از ادبیات رخ ببندد و به جایش مجموعه ای از متغیرها و مفاهیم دقیق و مشخص بنشیند که بشود به طور روشن در موردشان حرف زد. تا زمانی که این موضوع رخ ندهد شخصا ترجیح می دهم از به کارگیری این عبارت معجزه آسا که همانند بقیه مفاهیم از این دست توضیح دهنده هرچیزی در هر جایی است خودداری کنم.
نظرات
مهدی ایجی :
سلام حامد..به قول حاجی بازاری ها چند وقتیه که داری از جیب میخوری .. کار نو ارایه کن ..اینها تکراریه..
ارادتمندیم
مهدی ایجی - September 1, 2007 02:05 PM
مسعود :
یه جورایی با حرف مهدی موافقم. نقد کردن جایی هنر محسوب میشه که اشکالات کم باشه و همه برای سازندگی خیز برداشته اند و در کمین یه سوژه هستند که روش کار کنند و چیزای جدید به وجود آورند. اما در کشور جهان سومی مثل ما نقد شاید هنر محسوب نشه. حتی مقدمه سازندگی هم نباشه. اینقدر اشکال زیاده که همه میدونن و خیلی کسی براش عجیب نیست که یه اشکال جدید مطرح بشه. در عوض کار کمه و اگه کسی کار جدیدی ارائه بده که نتیجه ملموس داشته باشه و مربوط به قبل از مرحله نقد، یعنی مرحله سازندگی باشه شاید مورد توجه بیشتری قرار بگیره.
مسعود - September 1, 2007 02:26 PM
بهاره :
سلام. در سطح کلان رب سرمایه اتماعی به اقتصاد را نمی دانم با شماست. ولی در سطح سازمان یک بخش از مبحث ارتباطات سازمانی و سازمانهای غیررسمی است که خصوصا در زمان های راه اندازی سازمان یا بروز بحران برای موفقیت سازمان نقش اساسی دارند. من دو مقاله جدی در این مورد دیدم. البته باز از ابزارهای جامعه شناسی و تحلیل دیاگرام شبکه اجتماعی استفاده کرده بود. به هر حال موضوعی نیست که در سطح سازمانی روی آن کار نشده باشد. البته در بعد کلان و کشوری برای من هم نامفهوم است بدتر از آن عبارتهایی مثل مهندسی اجتماعی است که نمی دونم این یعنی چه؟ گمانم موضوع سرمایه اجتماعی از سطح سازمانی بدون دلیل محکمی به سطح اقتصادکلان مربوط شده و مشکل شما از اینجاست.
البته یک مورد دیگر هم هست که با وجودی که سرمایه اجتماعی را ارتباطات غیررسمی موثر تعریف کرده اند ولی می توانستند اسم دیگری بگذارند که اینطور برداشت اشتباه نشود. به هر حال در متن لاتین عبارت "سرمایه اجتماعی" به کار رفته بود.
بهاره - September 2, 2007 08:26 AM
اميد جهانشاهي :
سلام جناب قدوسي. از پيدا كردن دوباره شما خوشوقتم. موفق باشيد.قبلا وبلاگتان را مي خواندم.
اميد جهانشاهي - September 2, 2007 08:34 AM
:
من یه تحقیق داشتم ولی بهم کمک نکردید موضوع تحقیقم نظریه قماربازهابود
Anonymous - December 5, 2007 04:00 PM
school loan consolidation :
Useful site. Thank you!!
school loan consolidation - February 6, 2008 02:22 PM
culinary school :
Good site. Thanks.
culinary school - February 6, 2008 08:36 PM
technical schools :
Nice site. Thanks!!
technical schools - February 6, 2008 09:52 PM
high school diploma :
Nice site. Thank you!!
high school diploma - February 6, 2008 11:40 PM
high school diploma :
Good site. Thank you.
high school diploma - February 6, 2008 11:43 PM
high school diploma :
Cool site. Thanks.
high school diploma - February 7, 2008 12:11 AM
florida traffic school :
Useful site. Thanks!!!
florida traffic school - February 7, 2008 12:39 AM
program education :
Good site. Thanks:-)
program education - February 7, 2008 04:44 AM
program education :
Good site. Thanks:-)
program education - February 7, 2008 04:44 AM
education jobs :
Useful site. Thank you!!!
education jobs - February 7, 2008 06:46 AM
college of education :
Cool site. Thank you!!!
college of education - February 7, 2008 08:42 AM
online education course :
Useful site. Thanks.
online education course - February 7, 2008 08:46 AM
online education course :
Useful site. Thanks.
online education course - February 7, 2008 08:46 AM
online education course :
Nice site. Thanks.
online education course - February 7, 2008 09:32 AM
accredited diploma high school :
Useful site. Thank you:-)
accredited diploma high school - February 7, 2008 02:40 PM
general education diploma records :
Cool site. Thank you!!!
general education diploma records - February 7, 2008 05:35 PM
general education diploma records :
Cool site. Thank you!!!
general education diploma records - February 7, 2008 05:35 PM
importance of college education :
Useful site. Thank you:-)
importance of college education - February 7, 2008 08:06 PM
importance of college education :
Useful site. Thank you:-)
importance of college education - February 7, 2008 08:06 PM
arf online continuing education course :
Useful site. Thanks!!!
arf online continuing education course - February 7, 2008 08:44 PM
culinary schools in california :
Useful site. Thanks!!
culinary schools in california - February 7, 2008 11:49 PM
rn bsn program distance education from unc winston salem :
Useful site. Thanks!!!
rn bsn program distance education from unc winston salem - February 8, 2008 04:30 AM
education colleges :
Good site. Thanks!!
education colleges - February 8, 2008 09:14 AM
offshore gambling :
Cool site. Thanks:-)
offshore gambling - February 23, 2008 04:39 PM
citi credit cards :
Cool site. Thank you:-)
citi credit cards - March 1, 2008 04:18 PM
citi credit cards :
Cool site. Thanks!!!
citi credit cards - March 1, 2008 04:36 PM
credit cards for poor credit :
Good site. Thanks!!!
credit cards for poor credit - March 1, 2008 05:26 PM
credit cards for poor credit :
Cool site. Thank you.
credit cards for poor credit - March 1, 2008 05:44 PM
credit help :
Good site. Thanks.
credit help - March 1, 2008 06:07 PM
capital one credit cards :
Nice site. Thanks:-)
capital one credit cards - March 1, 2008 07:16 PM
credit rating :
Good site. Thank you:-)
credit rating - March 1, 2008 07:31 PM
credit card :
Good site. Thank you.
credit card - March 1, 2008 08:11 PM
credit card :
Good site. Thank you.
credit card - March 1, 2008 08:11 PM
credit cards bad credit :
Good site. Thank you!
credit cards bad credit - March 1, 2008 08:37 PM
credit cards for people with bad credit :
Nice site. Thank you!!!
credit cards for people with bad credit - March 1, 2008 08:44 PM
mehrnoosh :
خیلی خوب وعالی وروان بود
mehrnoosh - April 12, 2008 07:40 PM
:
من يه تحقيق داشتم دربارهي سرمايه اجتماعي كمكي حاصل نشد با تشكر
Anonymous - October 7, 2008 12:00 PM
سمیه :
جالب بود موضوع تحقیقم سرمایه اجتماعی است
سمیه - July 20, 2011 05:56 AM
DudleyGWENDOLYN :
Every body remembers that modern life is not cheap, however people need cash for different stuff and not every person earns big sums cash. Thus to receive fast loans or just term loan would be a proper solution.
DudleyGWENDOLYN - January 25, 2012 01:04 AM
writers job :
High, do you read just about this topic? In the writers job service is simply to obtain all you need!
writers job - January 29, 2012 01:55 PM
online social bookmark :
Do you realize which way seo experts work? Actually, you do not need to know that because our specialists of search engine optimization at best social bookmarking service will be ready to perform everything for you!
online social bookmark - February 5, 2012 10:25 AM
thesis :
I think that the huge base of the thesis sentences connecting with this good topic should be at thesis service. Therefore, there’re no difficulties to come to dissertation writing service and buy dissertation online.
thesis - February 5, 2012 03:07 PM