چرا باید به ادعاهای صنعت گران با احتیاط نگاه کرد؟
بحث تورم بین بحثی که می خواستم راجع به بنگاه ها و مصرف کننده ها بکنم فاصله انداخت. حالا بر می گردم به همان بحث. شاید بیان چند خاطره برای برانگیختن بحث بد نباشد.
سال ها پیش در یک پروژه تحقیقاتی با تعدادی صنعت گر مصاحبه می کردیم. از جمله مصاحبه شوندگان خانمی بود که اگر اشتباه نکنم یک شرکت تولید تابلو برق یا چیزی شبیه به آن را اداره می کرد و تنها خانم فعال در این صنعت هم بود. وقتی به مسایل مربوط به سیاست صنعتی رسیدیم ایشان شروع کرد به شکایت از دخالت های دولت و همان جمله همیشگی صنعت گران ایرانی را تکرار کرد که "به ترین کاری که دولت می تواند بکند که هیچ کاری نکند و کاری به کار ما نداشته باشد". تا این جا عالی و قابل قبول. ولی چند دقیقه بعدش که صحبت از رقابت شده بود یک دفعه گفت: این چه وضعش است که بیش تر از هشتاد تا شرکت در این حوزه فعالیت می کنند و وزارت صنایع هم همین طور موافقت اصولی جدید صادر می کند. باید صدور این موافقت نامه ها متوقف شود چون صنعت برای بیش تر از این تعداد شرکت جا ندارد!
متاسفانه نتوانستم روی اینترنت چیزی گیر بیاورم ولی همیشه بیانیه های روز صنعت کنفدراسیون صنعت ایران و خانه صنعت و معدن و بقیه تشکل های این طوری برای من جالب بوده است. اول بیانیه صحبت از رقابت و آزادسازی اقتصاد و عدم دخالت دولت در قیمت گذاری و کاهش مالیات ها صحبت شده و معمولا در بند ده و یازده یک دفعه سر و کله "کاهش نرخ بهره" پیدا می شود و بسته به این که تشکل مربوطه برای کدام بازار تولید می کند توصیه هایی برای کاهش یا افزایش نرخ ارز هم ارائه می شود.
در یک جلسه دیگری یکی از صنعت گران بسیار ناراحت بود (در حدی ناراحت بود که سر این قضیه با من دعوا کرد و با دلخوری جلسه را ترک کرد) که چرا دولت اجازه می دهد تا عده ای "سودجو"! ورق های فولاد با کیفیت پایین وارد کنند و باعث افت کیفیت محصولات کارخانه های آن ها شوند. پیش نهاد ایشان این بود که دولت مسوولیت استانداردها را بر عهده بگیرد (در واقع وظیفه بخش خرید و کنترل کیفیت و قراردادهای شرکت ها را بر عهده بگیرد) و فقط به محصولات مرغوب (قاعدتا مرغوب از دید کارخانه ایشان) اجازه ورود به کشور را بدهد تا وضع صنعت کشور بهتر شود. طبعا این پیش نهاد محصولات تولیدی شرکت خود ایشان را در بر نمی گیرد و فقط معطوف به ورودی های تولید کارخانه ایشان است.
نظرات
مسعود :
سلام. خسته نباشی. راستش را بخواهی این موضوع در هر مصاحبه ای و تقریبا در هر سطحی مطرح است. یعنی شما اگر بخواهی در نقش مدیر تصمیم گیر، مشاور، تجزیه تحلیل گر سیستم یا حتی به عنوان کسی که درد و دل می شنود با فرد دیگری مصاحبه کنید حتما باید حواستان به این موضوع باشد که خیلی با احتیاط در مورد ادعاهای طرف مقابل برخورد کنید. ممکن است ادعاهای فوق ناخودآگاه غلط باشد یا مغرضانه باشد یا اصلا موضوعیت نداشته باشد. دلیل آن هم این است که طرف نتوانسته حتی مشکلش را درست شناسایی کند و یا اگر شناسایی کرده نمی تواند آنرا درست بیان کند. در خیلی موارد فلسفه وجود شما هم همین است. یعنی استخراج اطلاعات صحیح از بین انبوه اطلاعات درست و غلط و بعد تجزیه و تحلیل اطلاعات استخراج شده و بعد هم تصمیم صحیح در مورد مسئله.
مسعود - October 7, 2007 11:03 AM
مسعود :
در رشته نرم افزار در ابتدای طراحی نرم افزار فازی داریم به نام "فاز تجزیه و تحلیل نیازمندی های مشتری" (requirement analysis) در این فاز با وسواس به نیاز های مشتری توجه می شود و چه بسا نتیجه این فاز این باشد که اصولا لازم نیست نرم افزاری طراحی شود.
حامد: مسعود جان برای این که تمرکز بحث حفظ شود لطفا دقت کن که هدف این پست بحث اصلا راجع به مقدمات اصول مصاحبه و نیازهای مشتری نیست.
نیازهای مشتری اتفاقا روشن است: رانت
بحث "تناقض" در خواسته های صنعت گران است. اقتصاد آزاد برای خود ولی
دخالت دولت برای تمام بخش های مرتبط با منافع آنان.
مسعود - October 7, 2007 11:06 AM
مسعود :
در صنعت ما هم چون هنوز در دورانی هستیم که بحران مدیریت و مالکیت وجود دارد و مالک ها خودشان را عقل کل می دانند. این مشکلات بیشتر است. یعنی صنعت سخنگوی مناسبی را ندارد همانطور که مدیر مناسبی ندارد. مالکان صنایع برای تجزیه و تحلیل مشکلاتشان خودشان را عقل کل می دانند و راه حلشان را هم فصل الخطاب راهکار ها می شمرند. این در حالی است که به دلیل ساختار های غلط سازمانی مشکلات چنان به هم تنیده شده است که راحت نمی توان فهمید مثلا در فلان قسمت اشکال از مدیریت بنگاه بوده است یا اشکال از مدیریت صنعت. خلاصه اینکه نه مشاوران و مسئولین کلان می توانند حرف صاحبان صنایع را مستقیما جدی بگیرند و نه صاحبان صنایع تصمیمات مسئولین را جدی میگیرند (بازی به تعادل رسیده است)
مسعود - October 7, 2007 11:12 AM
مسعود :
من فکر می کردم بحث خواسته های نامربوط و یا متناقص صنعت گران است. همانطور که از عنوانش بر می آید.
ظاهرا منظور شما ادامه بحث تورم بود. مرا ببخشید.
حامد: اختیار داری. درسته که منظور من ادامه بحث تورم بود ولی لطفا توجه کن که مثلا وقتی در فاز صفر یک پروژه نرم افزاری با مشتری مصاحبه می کنی به قول خودت ممکنه اصلا ندونه که دقیقا چی می خواد و یا خواسته هاش از سیستم متناقض باشه (مثلا امنیت بالا و باز بودن سیستم) ولی این جا مشتری ما دقیقا و هوشیارانه می دونه که چه می خواد. لذا اشکال از مصاحبه نیست. مهم اینه که مشتری دقیقا سیگنال هایی می ده که منافع او را ماکزیمم می کنه ولی این ماکزیمم شدن منافع به قیمت منافع عده دیگری تمام می شود.
مسعود - October 7, 2007 11:17 AM
JK :
دولت بايد حمايت كند ولي دخالت نكند
JK - October 7, 2007 01:20 PM
حق پرست :
آيا فقط صنعتگران از رانت استفاده ميكنند؟
شركتهاي صنعتي سر هر ماه بايد 3 درصد عوارض فروش خود را پرداخت كنند وگرنه به آن جريمه ديركرد تعلق ميگيرد حتي اگر مداركي داشته باشند كه جنس را نسيه فروخته اند و اصلا پولي وصول نكرده اند و لي واردكنندگان سالي بين 3 تا 5 درصد بابت واردات خود پرداخت ميكنند. مي تواني يك بدبخت فلك زده اي را در يك كوره دهات پيدا كني و برايش كارت بازرگاني بگيري و با آن جنس وارد كني و حتي همان 3 درصد را هم ندهي.
افسوس كه نمي شود در اينجا از دوز و كلكهاي بازرگاني برايت بگويم و گرنه ميديدي همان جنسي را كه به علت كيفيت صنعتگر نمي تواند وارد كند تاجر به راحتي وارد ميكند.
اميدوارم دلخور نشوي ولي هنوز هم تو فقط يك تئوريسيني
حامد: راستش از هفته قبل تا الان چیزی عوض نشده که من هم عوض بشوم. ضمنا برای چی باید دلخور بشوم؟ تئوریسین بهترین عنوان مورد علاقه من است.
خب حالا تو می توانی به من بگویی از کجای این مطلب درآوردی که من می گویم که "فقط صنعت گران" رانت جو هستند؟ خیلی ها در این کشور رانت جو هستند (شاید همه). فرق صنعت گران با بقیه این است که رانت جویی صنعت گران تحت لوای اسامی جذاب و توجیهات جامعه پسند صورت می گیرد و خطرناک است و گرنه وارد کننده بدبخت که ادعایی ندارد. جنسش را وارد می کند و سود می کند و سر و صدا هم نمی کند.
ضمنا آن کیفیت ورقی که دوستمان صحبت کرد می کرد خیلی فراتر از استانداردهای حداقلی بود. همه روغن های توی بازار استاندارد هستند (یا مثلا قرار است باشند) ولی کیفیتشان ممکن است زمین تا آسمان با هم فرق کند. استاندارد که جای گزین تنوع در کیفیت کالا نمی شود.
حق پرست - October 7, 2007 01:32 PM
حق پرست :
در ضمن مسئوليت استاندارد سالهاست كه با دولت ( اداره استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران) است و براي ورود بسياري از كالاها از جمله ورق آهن كالاي فوق بايد مطابق با يكي از استانداردهاي معتبر جهاني باشد و يك شركت بازرسي معتبر براي آن VOC صادر كند و اين حق هم براي استاندارد محفوظ است كه كالا را خود براي تست به آزمايشگاه معتبر بفرستد و در مورد ورق موسسه متالورژي رازي آزمايشگاه معتبر است. چطور آن توليد كننده اين موضوع را نمي دانسته است?
حق پرست - October 7, 2007 01:49 PM
hamid M :
سلام حامدجان فارغ از درست یا غلط بودن محتوای ادعاهای صنعتگران، من فکر میکنم مشاوره و تحقیق در سطح صنعت نیاز به ادراک قوی و علمی از صنعت دارد. لذا بهتر است بیشتر از گوش کردن به سخنان صنعتگران به شاخص های صنعت نگاه کرد- البته شاخص هایی که محقق یا مشاور با تحلیل علمی استخراج میکند نه امارهایی که دولتی مثل دولت ما ارایه می دهد.
ولی از طرف دیگر سهم صنعت در توازن قدرت حکومت را هم باید در نظر گرفت و در مواردی که سهم قدرت صنعت در حکومت مهم است باید تا حدی هم تلاش کرد نگاه صنعتگران را به در سیاست های صنعتی داخل کرد.
hamid M - October 7, 2007 02:24 PM
hamid M :
راجع به استاندارد با جوابی که دادی کاملا موافقم. استاندارد یعنی رعایت الزامات حداقل ولی نمی توان گفت لزوما کالایی که استاندارد است کیفیت عالی دارد. ولی ارتقا کیفیت در سطح صنعت می تواند استانداردهای جدیدی ایجاد کند که در آن ويژگیهای مطلوب دیروز حداقل الزامات امروز باشد.
hamid M - October 7, 2007 02:37 PM
hamid M :
راجع به بیانیه من فکر میکنم چون صنعت دخالت دولت در قیمتگذاری و مالیات را به نوعی ناعادلانه می داند خود را محق نرخ بهره کمتر میداند. به عبارت دیگر طبق تئوری equity می خواهند توازنی بین خواست خودشان و محدودیتهای دولتی در مالیات و عدم آزادسازی اقتصاد - که در کوتاه مدت هم هیچگاه رفع نمیشوند- نشان دهند ولی با زبانی غیر تند و آمرانه
hamid M - October 7, 2007 02:45 PM
Half a Lime :
http://halfalime.blogspot.com/
Half a Lime - October 7, 2007 05:47 PM
:
این یک اتفاق تازه در تولید دانش انسانی در ایران می تواند باشد، این که فارغ از نهادهای رسمی و خارج از آنها به کار آموزش و پژوهش در قلمروی علوم انسانی پرداخته شود و آنها که سری در علوم انسانی دارند، به اهیمت آن سخت واقفند.
موسسه ی مطالعاتی اندیشه ی سیاسی اقتصادی برگزار می کند...
Anonymous - October 7, 2007 05:59 PM
حق پرست :
سلام
1)اگر به پاسخت به مسعود توجه كني متوجه مي شوي كه كجا گفته اي صنعتگران رانت جو هستند
2) واردات كنندگان چرا بايد نق بزنند و صدا كنند سياستمداران و اقتصاددانان و قانونگذاران حامي آنها هستند.
3) براي ورود ورق آهن استانداردهاي موردنياز استاندارد ژاپن و اروپاست و اگر كالايي با كيفيت پائين وارد مي شود بايد ريشه آن را در فساد اداري جستجو كرد و نه در اينكه بگوئيم استاندارد حداقلها رابيان ميكند. در ضمن من چيز ديگري گفته ام تو مي گويي آن صنعتگر گفته دولت بايد مسئوليت استانداردها را بر عهده بگيرد و من گفته ام اين مسئوليت بر عهده دولت هست چطور آن صنعتگر خبر نداشته است
4)اصولا ورود تو به بحث اشتباه است تو از واردكنندگان و بانكداران در مقابل صنعتگران حمايت ميكني بايد از نظر علمي اثبات كني كه اين به نفع كشور است نه اينكه بحث اخلاقي كني. وقتي پاي منافع در وسط است بديهي است كه انسان به هر وسيله اي براي حفظ منافع خود متوسل شود. تازه اينها كه گفته اي وسايل مشروع است خيلي از كارهاي نامشروع هم انجام مي شود و اصولا نظام سرمايه داري ( چه دولتي و چه خصوصي ) نظامي ضداخلاقي است و اگر بخواهيم اخلاقي صحبت كنيم بايد در پي ريشه كني آن باشيم( اين بحث اخلاق يا غير اخلاقي بودن سرمايه داري را خواهش ميكنم واردش نشو چون از بحث اصلي دور مي افتيم اگر خواستي بعدا درباره ي آن بحث ميكنيم )
5) فرض ميكنيم چوپان دروغگويي وجود داشته است آيا بايد نتيجه بگيريم تمام چوپانها دروغگو هستند؟
حامد: سلام محمدرضای عزیز
1) من همیشه گفته ام که صنعت گران و تشکل های صنعتی رانت جو هستند و اصلا نیازی به مراجعه کامنت مسعود نبود. این بحث ما نیست. سوال من این بود که کی گفته ام "فقط صنعت گران رانت جو هستند" که شما بقیه را برای من مثال می زنی؟ مگر رانت جو بودن صنعت گران به لحاظ منطقی مانع رانت جو بودن بقیه است که به آن استناد می کنی؟
2) آن صنعت گر باسابقه قطعا می داند که مسوولیت استانداردهای حداقلی بر عهده دولت است. چیزی که او می خواست فراتر از این حرف ها بود. او کلا مخالف این بود که دولت اجازه دهد جنس نامرغوب (به تعبیر خودش) ولو استاندارد وارد کشور شود. چرا؟ چون خودش نوع خاصی از ورق را مصرف می کند. فکر کنم بحث رابطه استاندارد و کیفیت را به تفصیل در کامنت قبلی بحث کردیم.
3) من بحث اخلاقی نمی کنم دقیقا بحث علمی می کنم و کم کم هم دارم به اصل بحثم نزدیک می شوم.
4) قطعا با یک و دو چوپان همه درغگو نمی شوند ولی وقتی تشکل چوپان ها کارش کاهش نرخ بهره است قطعا باید راجع به این چوپان ها احتیاط کرد.
حق پرست - October 8, 2007 05:36 AM
بهاره :
من فکر می کنم قضیه پیشنهادهای صنعتگران بیشتر از اینکه نشان دهنده عدم آگاهی آنها و مثلا رد نظرات شما باشد قضیه ترس است. ترس از اینه همین حمایت! نیم بند دولت که گاه گاهی رندوم از هر صنعت می شود را هم از دست بدهند.
اصلا این حمایت بدون دخالت یعنی چه؟ مگر می شود تحت الحمایه کسی بود ولی او دخالت در امورتان نکند؟!
بهاره - October 8, 2007 07:32 AM
حق پرست :
حامد عزيز
اگر همه رانت جو هستند اين شامل واردكننده و بانكدار هم ميشود. پس چرا به صنعت گير داده اي؟
همانطور كه لابد قبول داري هركس سعي دارد منافع خود را حداكثركند و تشكلها هم به همين دليل ايجاد مي شوند پس امري طبيعي است اگر صنعتگران هم اينكار را انجام دهند و اين ربطي به كذب و صدق گزاره هاي آنان ندارد. در همه جا وقتي پاي منافع در ميان است قضيه يك بام و دو هوا صدق ميكند. هرچند كه در كل من اعتقادي به كذب بودن گزاره هاي صنعتگران ندارم فقط آنها گيجند و نمي دانند چكار بايد بكنند و اين به دليل بافت سنتي و غير علمي حاكم بر مديريت صنايع است
بهرحال منتظر بحث علمي ات هستم
حق پرست - October 8, 2007 10:00 AM
:
سلام خسته نباشید. آقای قدوسی اگه ممکنه emailتون رو داشته باشم. چند تا سئوال دارم که با موضوع پست متفاوت است که می خوام به emailتون بفرستم.
حامد: سلام ایمیل من این بغل وبلاگ هست.
Anonymous - October 8, 2007 10:07 AM
علی یوسفی :
سلام . چه بحث های خوبی در گرفته! خوشحالم که بعد از مدتها دوباره پیشت آمدم حامد عزیز .
راستش دوستان صاحب نظرند و من خیلی نمی توانم عرض اندام کنم!! انشالله به وقتش نظر درخور می گذارم . این را به حساب نظر نگذار .
فقط یه مساله ای : در ایران دست صنعتگران را باید بوسید! با موانع و مشکلاتی که فرا رویشان هست و هر روز به نوعی مجبورند با آن دست و پنجه نرم کنند . واقعا به چه امیدی؟!
یا علی
علی یوسفی - October 8, 2007 12:38 PM
رضا امیدی :
به نظرم این یک امر بدیهی است . به هر حال صنعتگر به دنبال ماکزیمم کردن سود خود است این سبب می شود مجموعه مقررات، و حتی ایده هایی را که در نهایت منجر به افزایش درآمد قابل تصرف خود و از طرفی مجموعه مقررات و ایده هایی که در نهایت منجر به کاهش هزینه ها میشود را حمایت و حتی پیشنهاد دهد . حتی اگر پس از ترکیب این مقررات و پیشنهادات تناقضی بین آنها کشف گردد. بنابراین به نظر می رسد تحلیل یک صنعت گر جزیی است و نه ترکیبی. بنابراین هر جزیی که به افزایش درآمد و کاهش هزینه منجر شود را می پذیرد و حمایت می کند بدون آنکه احساس کند برایند و ترکیب آن ممکن است تناقضاتی را در گفتار ایجاد نماید. این نگاه جزیی نگر شامل نگاه بنگاه نگر نیز می شود.
حامد جان اگر به خاطر بیاوری ما در اراک با هم چند ساعتی صحبت کردیم.
رضا امیدی - October 8, 2007 01:42 PM
مسعود :
سلام. من فکر میکنم دید حامد به صنعت گران کمی منفی و غیر واقع بینانه شده است. درست است که برخی از (یا بسیاری از، در اصل موضوع فرقی نمی کند) صنعت گران بدون توچه به بازار جهانی و پیشرفت تکنولوژی و بی خیال از تحولات جهانی حرکت میکنند و تنها تکیه شان به بازار انحصاری داخلی و رانتهای مختلف و غیر معقول است. این حقیقت دارد! یعنی حقیقت دارد که صنعتگرانی رانت جو داریم. در واقع شرکتهایی بر ضد اقتصاد و پیشرفت ملی دارند سالها در این مملکت فعالیت می کنند. اما نباید فراموش کنیم که مشکلات آنها هم کم نیست. رانت جویی ایشان نباید دلیل بر نادیده گرفتن مشکلات صنعت و مظلوم واقع شدن بسیاری از صاحبان صنعت باشد.
مسعود - October 8, 2007 03:30 PM
مسعود :
من هنوز هم فکر میکنم که اشکال اصلی از مدیریت کل صنعت است نه مدیریت بنگاه. مدیریت صنعت نمی تواند سیگنالهای صحیح و درست را تشخیص دهد و قضاوت کند. والا به قول آقای حق پرست، وارد کننده هم رانت جو است. کسب و کار های دیگر هم رانت جو هستند با این تفاوت که مشکلات بسیار عظیم صنعت را ندارند.
مسعود - October 8, 2007 03:36 PM
مسعود :
یه چیز جالبی دیشب شنیدم. به تازگی سنگ قبر هم از چین وارد میشود! جدی! راست میگم. تولید کننده های سنگ قبر هم باید برای ادامه حیاتشان درخواست وام کنند!
مسعود - October 8, 2007 03:36 PM
:
سلام به نظر شما توليد را در ايران لازم داريم يا نه؟ و آيا توليد با بهره هاي بالا در رقابت با توليد با بهره هاي پايين ممكن و توجيه پذير است . آيا با تورم بالا ميتوان كار توليدي سالم انجام داد؟ آيا فقط بايد سرمايه بانكها از تضمين برخوردار باشد؟ آيا در جامعه اي كه امكان رقابت بانكهاي داخلي با بانكهاي خارجي وجود ندارد ولي توليد كننده هاي ما بايد با توليد كننده هاي خارجي رقابت كنند شرايط رقابت آزاد وجود دارد؟ اگر بانكهاي خارجي وارد بازار مالي ما شوند و وام با بهره كم بدهند بانكهاي ما در اين رقابت چه حالي پيدا خواهند كرد ؟ مرگ خوبست و لي براي همسايه؟
Anonymous - October 9, 2007 03:50 PM
MAZIAR :
این چیزایی که گفتی ربطی به نتیجه گیریت نداشت عقل کل.واقعن که!!اگه توضیح بدی ممنون میشم.
MAZIAR - October 11, 2007 07:10 AM
distance education program :
Useful site. Thanks:-)
distance education program - February 5, 2008 02:48 PM
distance education program :
Useful site. Thanks:-)
distance education program - February 5, 2008 02:48 PM
distance education program :
Good site. Thanks!!!
distance education program - February 5, 2008 03:29 PM
distance education program :
Good site. Thanks!!!
distance education program - February 5, 2008 03:34 PM
school loan consolidation :
Useful site. Thank you:-)
school loan consolidation - February 5, 2008 10:43 PM
school loan consolidation :
Useful site. Thank you:-)
school loan consolidation - February 5, 2008 10:44 PM
school loan consolidation :
Good site. Thanks!!!
school loan consolidation - February 5, 2008 11:24 PM
school loan consolidation :
Good site. Thanks!!!
school loan consolidation - February 5, 2008 11:24 PM
culinary school :
Useful site. Thanks!!
culinary school - February 6, 2008 12:20 AM
school fund raiser :
Good site. Thanks.
school fund raiser - February 6, 2008 02:15 AM
school fund raiser :
Good site. Thanks.
school fund raiser - February 6, 2008 02:15 AM
school fund raiser :
Nice site. Thanks!!
school fund raiser - February 6, 2008 03:13 AM
program education :
Nice site. Thanks.
program education - February 6, 2008 05:58 AM
program education :
Nice site. Thanks.
program education - February 6, 2008 05:58 AM
online education course :
Useful site. Thanks.
online education course - February 6, 2008 07:31 AM
school loan consolidation :
Good site. Thanks!!
school loan consolidation - February 6, 2008 02:18 PM
school loan consolidation :
Good site. Thanks!
school loan consolidation - February 6, 2008 06:15 PM
school loan consolidation :
Good site. Thanks!
school loan consolidation - February 6, 2008 06:17 PM
culinary school :
Good site. Thanks:-)
culinary school - February 6, 2008 08:10 PM
culinary school :
Good site. Thanks:-)
culinary school - February 6, 2008 08:11 PM
technical schools :
Nice site. Thank you!!
technical schools - February 6, 2008 08:20 PM
technical schools :
Nice site. Thank you!!
technical schools - February 6, 2008 08:21 PM
high school diploma :
Nice site. Thanks:-)
high school diploma - February 6, 2008 11:58 PM
high school diploma :
Nice site. Thanks:-)
high school diploma - February 6, 2008 11:58 PM
florida traffic school :
Useful site. Thank you!
florida traffic school - February 7, 2008 12:24 AM
florida traffic school :
Nice site. Thank you!!!
florida traffic school - February 7, 2008 12:28 AM
pharmacist education :
Nice site. Thank you!
pharmacist education - February 7, 2008 01:51 AM
arizona department of education :
Good site. Thank you!!!
arizona department of education - February 7, 2008 03:41 AM
program education :
Useful site. Thank you:-)
program education - February 7, 2008 04:21 AM
program education :
Useful site. Thank you:-)
program education - February 7, 2008 04:21 AM
education loan :
Nice site. Thanks.
education loan - February 7, 2008 06:47 AM
education loan :
Nice site. Thanks.
education loan - February 7, 2008 06:47 AM
education jobs :
Good site. Thanks!
education jobs - February 7, 2008 07:07 AM
education jobs :
Useful site. Thank you!!
education jobs - February 7, 2008 07:35 AM
early childhood education diploma :
Useful site. Thank you!!
early childhood education diploma - February 7, 2008 05:57 PM
early childhood education diploma :
Useful site. Thank you!!
early childhood education diploma - February 7, 2008 05:57 PM
health education promotion course free online :
Nice site. Thank you!!
health education promotion course free online - February 7, 2008 09:16 PM
education required for pharmacist :
Useful site. Thanks!!!
education required for pharmacist - February 8, 2008 03:18 AM
adult education high school diploma on campus albuquerque nm :
Useful site. Thanks.
adult education high school diploma on campus albuquerque nm - February 8, 2008 05:36 AM
adult education high school diploma on campus albuquerque nm :
Useful site. Thanks.
adult education high school diploma on campus albuquerque nm - February 8, 2008 05:36 AM
distance education program :
Useful site. Thanks!
distance education program - February 8, 2008 08:39 AM
distance education program :
Useful site. Thanks!
distance education program - February 8, 2008 08:40 AM
education loan :
Nice site. Thank you.
education loan - February 8, 2008 09:14 AM
cooking school :
Nice site. Thank you!!!
cooking school - February 8, 2008 09:49 AM
mba schools :
Good site. Thank you:-)
mba schools - February 8, 2008 10:38 AM
school loan consolidation :
Cool site. Thank you!
school loan consolidation - February 8, 2008 10:42 AM
mba schools :
Useful site. Thank you:-)
mba schools - February 8, 2008 10:44 AM
school loan consolidation :
Cool site. Thank you!!!
school loan consolidation - February 8, 2008 10:53 AM
college of education :
Cool site. Thank you!!!
college of education - February 8, 2008 11:05 AM
chase credit cards :
Nice site. Thanks:-)
chase credit cards - March 1, 2008 03:44 PM
citi credit cards :
Useful site. Thank you:-)
citi credit cards - March 1, 2008 04:15 PM
citi credit cards :
Nice site. Thanks!!!
citi credit cards - March 1, 2008 04:32 PM
compare credit cards :
Nice site. Thanks!
compare credit cards - March 1, 2008 04:53 PM
compare credit cards :
Nice site. Thanks!
compare credit cards - March 1, 2008 04:53 PM
credit cards for poor credit :
Good site. Thanks!
credit cards for poor credit - March 1, 2008 06:14 PM
credit help :
Cool site. Thank you:-)
credit help - March 1, 2008 06:34 PM
credit help :
Cool site. Thank you:-)
credit help - March 1, 2008 06:34 PM
capital one credit cards :
Good site. Thanks!!
capital one credit cards - March 1, 2008 06:45 PM
capital one credit cards :
Good site. Thanks!!
capital one credit cards - March 1, 2008 06:46 PM
credit cards for people with bad credit :
Cool site. Thanks:-)
credit cards for people with bad credit - March 1, 2008 09:12 PM
credit cards for people with bad credit :
Cool site. Thanks:-)
credit cards for people with bad credit - March 1, 2008 09:15 PM