بازده شرکت و بازده سهام: بخش دوم
اصولا چارچوب نگاه به مساله بازده در هنگام سرمایه گذاری مستقیم در یک شرکت و یا سرمایه گذاری در خرید سهام کاملا با هم متفاوت است.
1) وقتی "راسا" تصمیم به سرمایه گذاری فیزیکی در ایجاد یک شرکت می گیریم مساله شدت رقابت تعیین کننده نرخ سود به سرمایه ما است. این طور فکر کنید که مزد کار کردن در صنایع مختلف متفاوت است. مثلا قرار این است که کسانی که دارو تولید می کنند از کسانی که زیرپله خانه شان رایانه مونتاز می کنند پول بیشتری گیرشان بیاید و همه هم این را می دانند ولی نکته این جا است که هر کسی امکان یا شایستگی ورود به هر صنعتی را پیدا نمی کند. صنایعی که ورود به آن ها نیازمند فن آوری، سرمایه اولیه، ارتباطات بازاریابی، رانت های سیاسی و الخ بالاتری است سودهای بالاتری دارند و سود بالاتر آن ها شبیه به جایزه کسانی است که توانسته اند به حلقه بزرگان راه یابند.
2) وقتی تصمیم می گیریم که در بازار سهام سرمایه گذاری کنیم مساله کاملا متفاوت می شود. در بازار سهام هزاران سهم وجود دارد (از جمله سهام آن داروسازی و آن رایانه ساز زیرپله ای) و افراد تقریبا می توانند هر سهمی را که دلشان بخواهد بخرند. حال فرض کنید که یک سهم بازده بالاتری از سهم دیگر داشته باشد. چه اتفاقی می افتد؟ خوب جواب ساده است. تقاضا برای سهم جذاب تر بالا رفته و قیمت آن افزایش می یابد و چون درآمد سهم ثابت است بازده آن (نسبت درآمد* به قیمت) کاهش می یابد تا به سطح بقیه برسد. بر عکس اگر بازده سهمی کم باشد تقاضا برایش کاهش پیدا کرده و قیمتش افت می کند و بازدهش دوباره در تعادل قرار می گیرد. همیشه شکل تعادل در ظروف مرتبطه را برای شبیه سازی بازار سهام در ذهن داشته باشید.
3) ولی این همه قصه نیست و جذابیت مساله از این جا شروع می شود. سهام مختلف به لحاظ خصوصیت مثل هم نیستند. مثلا میزان ریسک یا قدرت نقدشوندگی سهام مختلف با هم متفاوت است. ریسک بالا یا نقدشوندگی پایین چیزهای بدی هستند و مردم چون از وجود این چیزهای بد آگاه هستند بابت خرید سهامی که مشخصه های بد بیشتری دارند بازده بالاتری طلب می کنند و اگر این بازده بالاتر نباشد هرگز سراغ این سهام نمی روند. نکته خلاف شهود مردم همین جا است. مردم معمولی اکثرا فکر می کنند که باید سهام "خوب" بخرند تا بازده خوبی به دست آورند. یعنی سهامی که دردسرهایی مثل ریسک و نقدنشدن کم تری داشته باشد ولی مساله این است که هم فروشنده این تیپ سهام و هم دیگر خریداران به این موضوع وافقند و همین "قیمت" این تیپ سهام خوب را بالا می برد و در نتیجه از بازده آن ها می کاهد. هر قدر سهامی دردسر بیش تری داشته باشد اتفاقا بازده "بالاتری" دارد.
اگر بخواهیم با بحث سرمایه گذاری مستقیم فیزیکی در یک شرکت مقایسه کنیم باید بگوییم که بازده بالاتر در آن حالت "پاداشی" است که به برنده رقابت که توانسته به مرحله بالایی راه یابد اعطا می شود ولی بازده بالاتر در بورس "رشوه ای" است که به خریداران سهام "بد" داده می شود تا حاضر باشند این سهام را بخرند.
خب حالا فکر کنم جواب سوال قبلی روشن شده باشد. صنایعی که تمرکز بالایی دارند معمولا ریسک کم تری دارند و در مقابل صنایع رقابتی با ریسک های شدیدتری مواجه هستند. لذا در تعادل بورس سهام شرکت های گروه دوم باید بازده بالاتری بدهد تا مردم را تشویق به خرید این نوع سهام کند. اگر می خواهید بیش تر بخوانید به این مقاله که در ژورنال فاینانس 2006 چاپ شده مراجعه کنید.
می توانید به این هم فکر کند که اگر بازده سهام شرکت های خوب و سودده در بورس کم تر از بقیه است پس سوددهی بالای این شرکت ها نصیب چه کسانی می شود؟
* درآمد یک سهم عبارت است از سود سهام آن سهم به علاوه افزایش قیمتش در پایان دوره
نظرات
مسعود محسن پور :
مدتي مي شه که به طور منفصل نوشته هاتونو دنبال ميکنم و به عنوان يک علاقمند اقتصاد و بورس، ازشون لذت مي برم. خواستم هم تشکر کرده باشم و هم بگم به عنوان کسي که در حد توان داريد رسم الخط رو رعايت مي کنيد و بسياري از کلمات رو جدا مي نويسيد-ممنون- بهتر نيست که از ويرگول هم استفاده کنيد؟ چون واقعا گاهي خوندن مطالبتون برام سخت مي شه. اما هر چي باشه وضعتون از من و وبلاگ درب و داغونم بهتره! بازم ممنون.
مسعود محسن پور - November 18, 2007 10:52 AM
:
oon 29 ro pas key mikhay dorost koni? oonja ke neveshti 29 sal daram?
Anonymous - November 18, 2007 02:12 PM
یک مرد :
khob agar bahse sood bashe ie meghdarish nasibe sahamdara mishe be onvane dividend va albaghi be hesabe zakhire mire. vali man bardashtam az soale shoma ine ke chera bazdehi bara sahamdara paeene ba vojoode sooddehie balaie sherket. javabe in soalo khodet gofti tu matn. soode asli nasibe oonaee mishe ke saham ro ba gheimatepaeen mikharam moghe'e IPO ia vaghti sherkat hanuz ziad matrah nashode va bad arzeshe sahameshun ie dafe mire bala. unan ke tu ie doreie moaian E/P kheili balaee daran
یک مرد - November 18, 2007 02:57 PM
:
این مشکل برای سرمایه گذاران ناشی در ایران مشکل تر هم میشه چونکه ما در فارسی سهام خوب، سهام خوب می نامیم در حالیکه در انگلیسی سهم خوب "blue chip" و اکثر مردم عادی هم می دونند این نوع سهام ها بازده قابل اعتماد ولی کمی دارند. و یک رایانه ساز زیرپله نمی تونه سهام ارائه بده چون مثلا TSX هزارتا شرط و شروط داره یکیشم فکر می کنم اینکه باید 15 ملیون دلار نقد داشته باشی بعد balance sheet چند سال اخیرت برسی می کنند ببینند چقدر رو وام و بدهی هستی برای شرکت های خارجی هم این شرط هست که باید دو تا executive member کانادایی داشته یاشی.
Anonymous - November 18, 2007 04:05 PM
علي رضايي :
سلام کاملن با فرمناشات شما موافقم ولي متاسفانه ارادهاي قصد بر هم زد نظم بازار بورس ايران را دارد و جديت اين هدف رو داره دنبال ميکنه
علي رضايي - November 18, 2007 04:46 PM
سید حسین ف :
دوست داشتن كسی كه لایق دوست داشتن نیست اسراف محبت است- دكتر علی شریعتی
××××××××××××××××××××××××××××××××××
سید حسین ف - November 19, 2007 09:16 AM
Max :
I spend most of my free time online for pleasure. I know all websites, and this is the one about real events that really took place in the world.
Max - April 9, 2008 01:10 PM