اختیارات طبیعی (حقیقی) چیست؟
ظاهرا برای برخی دوستان سوال پیش آمده که این اختیارات طبیعی (حقیقی) که من و مریم با هم فکری هم Real Options را به آن ترجمه کردیم درباره چه چیزی است؟ اول بگویم که به این دلیل اختیارات طبیعی را ترجمه به تری می دانم چرا که در زبان فارسی ترجمه های دیگر یعنی عبارت اختیارات "حقیقی" یا "واقعی" نوعی نفی حالت دیگر یعنی گزینه های غیرحقیقی (مالی) را می رساند. در حالی که در زبان انگلیسی همه می فهمند که وقتی صحبت از Real Asset است منظور دارایی های فیزیکی مثل زمین و چاه نفت و ساختمان و جنگل است و وقتی صحبت از Financial Asset می کنیم منظورمان سهام و انواع قراردادهای آتی و آپشن و غیره است. به هر حال من اصراری روی بهینه بودن ترجمه ندارم و اگر پیش نهاد به تری است با آن جای گزین می کنم.
همان طور که قبلا هم یکی دو بار نوشته ام اختیار (Option) یعنی شرایطی که به شما اجازه می دهد کاری را انجام دهید بدون این که الزامی برای انجام آن کار داشته باشید. برای سادگی به بیمه ماشین فکر کنید. بیمه ماشین یک آپشن (البته به لحاظ ریاضی پیچیده) است که به شما اجازه می دهد که اگر تصادف کردید به شرکت بیمه بروید و پولی بگیرید. اگر هم نخواستید نمی روید. به دلیل این ویژگی که رو کردن آپشن اختیاری است (و لذا اگر رو کردن آن به ضرر فرد باشد هرگز آن را رو نمی کند) ارزش آپشن همیشه "مثبت" است.
آپشن روی دارایی های مالی از زمانی قدیمی تر شناخته شده بود. مثلا آپشن خرید روی سهام این اجازه را به دارنده آن می داد که در یک دوره زمانی مشخص (یا یک زمان خاص در آینده) سهم مشخصی را به قیمت از پیش تعیین شده ای بخرد. حال اگر در آن زمان قیمت سهم بیش از قیمت از پیش تعیین شده بود دارنده آپشن آن را رو می کرد و از تفاوت قیمت سود می برد و اگر هم قیمت از قیمت از پیش تعیین شده کم تر بود آپشن را دور می انداخت. حدود دو دهه پیش متخصصان متوجه شدند که بسیاری از سرمایه گذاری های حقیقی (مثلا زمین یا فناوری یا منابع معدنی یا تاسیس کارخانه و ...) در برگیرنده آپشن های متعددی در دل سرمایه گذاری است که باید قیمت گذاری شده و در ارزش پروژه وارد شوند.
مثلا به شرکت فکر کنید که تجهیزاتش از نوعی است که اگر وضع بازار بد شود می تواند از صنعت خارج شده و ماشین آلاتش را به قیمت خوبی بفروشد. این شرکت یک آپشن خروج در اختیار دارد که چیز با ارزشی است. یا شرکتی که فناوری را خریداری می کند آپشن های متعددی به دست می آورد که در صورتی که در آینده قیمت برخی محصولات مبتنی بر این فناوری به سطح مناسبی رسید آن ها را تولید کند.
یک مثال خیلی جالب در مورد قیمت گذاری زمین های شهری است. فرض کنید شما زمین را در جایی بیرون شهر می خرید. خود زمین ارزش چندانی ندارد ولی با خرید این زمین آپشن اضافی به دست می اورید که به شما اجازه می دهد اگر قیمت مسکن در آن منطقه بعدها بالا رفت آن جا ساختمان سازی کنید. ارزش این آپشن در محاسبه قیمت زمین وارد می شود و اتفاقا ممکن است چندین برابر قیمت زمین خالی باشد. به نظر من این تئوری یک توضیح ساده ولی عقلانی ارائه می کند که چرا زمین های اطراف شهرهای بزرگ که به نظر جذابیت چندانی ندارند این قدر گران هستند.
طلاق یک اختیار طبیعی در دل قرارداد ازدواج است. دو جامعه را تصور کنید که در اولی حق طلاق وجود دارد و در دومی وجود ندارد. ازدواج کنندگان در جامعه اول آپشنی برای خروج از قرارداد در اختیار دارند که در صورت لزوم آن را رو می کنند حال آن که در کشور دوم چنین آپشنی به واردشوندگان به قرارداد ازدواج اعطا نمی شود.
بحث اختیارات طبیعی در واقع ناقد روش ستی ارزش فعلی (NPV) در ارزش یابی پروژه ها و سرمایه گذاری ها است چرا که معتقد است این روی کرد ارزش واقعی پروژه را پایین تر از مقدار واقعی آن ارزش یابی می کند. تئوری اختیارات حقیقی هم در مورد شیوه های قیمت گذاری این اختیارات و ابزارهای ریاضی مورد استفاده در آن بحث می کند.
نظرات
امین :
دستتون درد نکنه حامد عزیز
در ضمن چند تا کتاب (ترجیحا تو ایران پیدا بشه ) برای ریاضیات مرتبط با اختیارات طبیعی معرفی می کنید ؟
حامد: لطفا به درگاه مراجعه کنید.
امین - June 20, 2008 07:51 AM
نوید :
مفهوم سرقفلی یا goodwill جزو اختیارات حقیقی محسوب می شوند یا غیرحقیقی؟ اگر حقیقی این مفهوم که سال هاست حتی در ایران هم تمرین می شه.
حامد: سرقفلی جزو اختیارات حقیقی است. نکته این نیست که سال ها است که تمرین می شود. ازدواج و طلاق هزاران سال است که وجود دارد. اختیارات طبیعی چارچوبی جدید برای محاسبه ارزش آپشن نهفته در قراردادهایی مثل سرقفلی است که به طور سنتی محاسبه نمی شود.
نوید - June 20, 2008 03:20 PM
:
هزینه فرصت هم از جنس اختیارات طبیعی است؟
حامد: هزینه فرصت از جنس هزینه است. اختیارات طبیعی از جنس دارایی است. در محاسبه ارزش اختیارات طبیعی مقادیر آینده تنزیل می شوند که نشان دهنده هزینه فرصت آن ها است.
Anonymous - June 20, 2008 07:03 PM
ارسلان :
سلام
همانطور که فرمودید اختیارات جز دارای هست و به زعم من جز دارای نامشهود مث سرقفلی وحق اختراع و..تااینجا که درست فهمیدم درسته یا نه
اما بحث من اگر فرض رو بگیریم کسی وسیله ای رو اختراع کرد ه و بابت این اختراع که یک امر قطعی هست میتونه انو جز دارای قلمداد کنه وحالا بر میگردیم به فرض شما اگر زمینی در اطراف شهر خریداری شده باشه و بازم اگر قیمت ملک در اون منطقه بالا بره ما میتونیم ارزش این اپشن رو در قیمت زمین محاسبه کنیم پس قائدتا خود اپش تا زمانی که قیمت ملک در اطراف زمین بالا نرفته رو نبایداز جنس دارای محسوب کرد
حامد: سلام بحث جالبی است. ببینید نکته این است که ارزش آپشن فقط در شرایط "عدم اطمینان" معنی پیدا می کند. وقتی عدم اطمینان از بین برود و وضعیت مشخص شود دیگر ارزش آپشن نداریم بل که از روش های معمول برای محاسبه ارزش تحقق یافته استفاده می کنیم.
برگردیم به مثال زمین: آپشن روی زمین یعنی "سود در اثر بالا رفتن احتمالی قیمت". وقتی آپشن می خرید این شانس را خریداری می کنید و لذا اتفاقا از قبل از این که قیمت بالا برود جزو دارایی است ولی دارایی متفاوت از جنس دارایی های سنتی.
ارسلان - June 21, 2008 08:30 AM
:
سلام مجدد
همانطور که فرمودید در شرایط عدم اطمینان دارای معنی است ایا یک احتمال random است؟
خوب بقول شما وقتی عدم اطمینان از بین رفت (بطور مثال قطعی شد که قیمت املاک کنار زمین بالا رفته )در این حالت ارزش اپشن در قیمت زمین محاسبه میشود اما هیچ دارایی قابل شهودی رو نمیبینیم ولی عملا این زمین بواسطه بالار فتن قیمتهای اطراف دارای ارزبیشتریست حتما جز دارایی هست اماشما مفرمایید وقتی عدم اطمینان از بین رفت و وضعیت مشخص شد دیگر ارزش اپشن نداریم اما به نظر من در این حالت قیمت تمام شده بعلاوه ارزش اپشن جدید میشود قیمت متعارف زمین که در این حالت میتواند یه اپشن جدید باشد برای بعد ایا امکان ندارد که دوباره قیمت بالا رود پس اپشن جدیدی داریم
ایا نظر صحیح هست
حامد: سلام و ممنون از این بحث جالبی که می کنید.
شهود شما کاملا در جهت درستی است فقط اندکی نیاز به دقیق شدن دارد.
اولا متوجه نشدم منظورتان از جمله "ایا یک احتمال random است؟" چیست؟ از دید من که این دو کلمه یک چیز هستند. مگر رندوم غیرتصادفی هم داریم؟
حالا برویم سراغ زمین. مقدمتا دقت کنید که قیمتی که ما مشاهده می کنیم همیشه حاصل جمع ارزش ذاتی فعلی زمین و ارزش آپشن آن است و این ها را جداگانه خریداری نمی کنیم. شهود شما کاملا درست است که در هر مقداری از قیمت هنوز مقداری ارزش آپشن هم وجود دارد ولی اگر معادله دیفرانسیل قیمت آپشن را بنویسید می بینید که وقتی قیمت فعلی به بی نهایت می رود ارزش آپشن به سمت صفر میل می کند. دلیلش هم روشن است وقتی قیمت زیاد می شود احتمال کم تری باقی می ماند که خیلی بالاتر برود.
اگر قیمت زمین ها در منطقه به دلایل ذاتی زیاد شوند (مثلا به خاطر رد شدن اتوبان یا وارد شدن در طرح زمین شهری و غیره) در واقع بخشی از ارزش محاسبه شده در آپشن دوره قبل در واقعیت محقق شده است (دقت کنید که می توانست نشود و زمین سال ها بایر بماند. این همان ویژگی تصادفی آپشن است). حالا به قول شما به دلیل احتمال رشد های آینده باز هم ارزش آپشن داریم ولی این بار کم تر از دوره قبلی.
Anonymous - June 21, 2008 09:46 AM
ارسلان :
ببخشید پست بالا فراموش کردم نامم رو ببرم
ببخشید
ارسلان - June 21, 2008 09:55 AM
ارسلان :
"همان ویژگی تصادفی آپشن است"
اولا ممنون توضیح شما کامل بود ومن کاملا قانع شدم که جز دارایی محسوب میشه اما ببخشی بازم سوال دارم
جمله فوق گفته شماست که تاکیدی بر تصادفی بودن اپشن داره نتیجتا نوع سر مایه گذاری (نمیدونم این اسم رو درست گذاشتم یا نه) دارای ریسکی هست در خودش
اگر بازم مثال زمین رو بزنیم و اگر فرض رو بر این بگیریم که زمین در ایالات متحده هست نه ایران که احتمال کاهش قیمت وجود داره چه ابزاری برای جلوگیری از ریسکی که در این کار هست وجودداه ؟
البته ممکنه شما بفرمایید خوب مث زمانی هست که شما زمینی خریدید و مثلا برای جلوگیری از زیان اگر 10 درصدارزش دارای شما کاهش پیدا کرد بفروشید
اما بحث اینه حالا که من این اپش رو جز دارایی میدونم (خود اپش به تنهایی که شامل زمین نمیشود ) چه راه کاری برای کم کردن این ریسک ( بعلت تصادفی بودن ) وجود داره داره
ببخشید
حامد: باز شهود شما درست است. دارایی هایی که در قیمت آن ها ریل آپشن ها هم حساب شده اند پرریسک تر از دارایی های دیگر هستند. این تئوری جریان مهمی در کاربردهای اخیر ریل آپشن برای توضیح رفتار قیمت سهام است.
ارسلان - June 21, 2008 10:33 AM
ارسلان :
سلام ممنون هستم که با حوصله سوالهای (البته مبتدیانه )منو میخونید و جواب میدید
چاره ای ندارم باید اینجا سوال بپرسم چون یک دبیر اموزش پرورش نمیتونه هزینه کلاسهای شما رو بپردازه (انتقاد از هزینه کلاسهای شما نیست بلکه نداشتن حقوق مکفی هست)
چیزی که من فهمیدم هر فردی که دارایی رو میخره در حقیقت قیمت پرداختی برابر هست با قیمت دارایی فیزیکی بعلاوه اپشنی که داشته
و اما سوال دیگه ما دارایی ها رو که داریم تماما فیزیکی نیستند برخی نامشهود هستند مث سرقفلی ایا اینوع داری ها هم دارای اپشن هستند
ارسلان - June 22, 2008 08:18 AM
ستاره :
نمیدونم چرا اینجا نمیشه نظر گذاشت
ستاره - July 2, 2008 04:37 PM
samad Behrangi :
Haamed Jaan,
Derivative instruments,including options,warrants,futures cannot be regarded as financial of assets in real stock exchange market,in other words,they are accepted as security for financial operations,for ex, short sell and... but in theory,you may call derivative instruments as asset
My 15 years experience in European and wall street crave such a clarification.cheers . samad behrangee
samad Behrangi - July 2, 2008 10:16 PM
رضا :
لطفا در صورت امکان توضیحاتی در موردکاربرداختیارات طبیعی درمعدن برای من بفرستید.متشکرم
رضا - December 9, 2009 04:03 PM
m :
با سلام اطلاعاتي در زمينه در زمینه روش گزینه واقعی (Real Option) که یکی از روشهای مورد استفاده در قیمت گذاری فناوری است،مي خواستم،بکمک ارائه یک مثال، قابل فهم شود
متشكرم
m - March 10, 2010 08:34 PM