بازار اعضاي بدن افراد دچار مرگ مغزي
دوست عزيزي (كه چون هنوز ازش اجازه نگرفتهام نامش را ذكر كنم در گفتن نامش احتياط مي كنم) در يك تحقيق جالب نشان داده است كه بازار پيوند كليه در ايران بازار بسيار كارايي است كه دليل آن به وجود آمدن مكانيسم پرداخت به اهدا كننده و مقداري سوبسيد از طرف دولت است. معيار كارايي هم زمان انتظار براي دريافت كليه از طرف بيماران است. ادبيات بازار پيوند اعضاء روي اين موضوع بحث مي كند كه ممنوع كردن پرداخت به اهدا كننده باعث ميشود كه افراد صرفا با انگيزههاي خيرخواهانه اين كار را بكنند و چون از مشاهدات ميدانيم كه چنين انگيزههايي معمولا در ميان افرادي با پيوندهاي خانوادگي خيلي قوي است عملا سهم اين نوع اهدا در كشورهاي داراي ممنوعيت به سرعت رشد ميكند. طبيعي است كه اگر قرار باشد فقط خيرخواهي مشوق اهدا باشد عرضه به شدت محدودتر شده و زمان انتظار طولاني ميشود. البته در بازار اهدا خون مكانيسمهاي شبه بازاري ديگري مثل قرار گرفتن در اولويت دريافت در زمان نياز نيز امتحان شده است كه نميدانم آيا در كليه هم كاربرد دارد يا نه.
به نظر من ميتوانيم تجربه موفق بازار اهدا كليه در ايران را به اعضاء ديگر بدن پس از مرگ مغزي هم تعميم بدهيم (البته نميدانم كه آيا اين ايده قبلا پياده شده است يا نه). در حال حاضر بازار اهداء اعضا پس از مرگ مغزي اختصاص به افراد معدودي دارد كه عمدتا از روي گرايشهاي روشنفكرانه و اخلاقي تمايل خود را به استفاده از اعضايشان نشان ميدهند. اگر فرض كنيم كه كساني كه در معرض مرگ مغزي قرار ميگيرند بيشتر به طبقات فقيرتر تعلق دارند (مثلا كساني كه با موتورسيكلت جا به جا ميشوند و در معرض تصادف و ضربه مغزي هستند) اين مكانيسم ميتواند نوعي بيمه عمر براي خانواده فرد فراهم كند و مقداري از بار مشكلاتي كه به علت از دادن سرپرست ايجاد ميشود بكاهد.
قاعدتا دو نقد فورا به ذهن ميرسد. نقد اول كه به نظرم بيربط است اين است كه به جاي اين پيشنهادها برويد مكانيسم بيمه و تامين اجتماعي را گسترش دهيد. جواب اول اين كه اگر قرار بود مكانيسم بيمه و تامين اجتماعي به اين سادگي گسترش يابد كه تا حالا گسترش يافته بود. به هر حال اين بهترين انتخاب نيست ولي يك بهينه دوم است. ثانيا در طرف ديگر اين بازار بيماري قرار دارد كه در اثر گسترش اين بازار اميد به زندگي بيشتري مييابد. به عبارت ديگر با فعال كردن اين بازار ما از اعضاي يك فرد از دنيا رفته براي نجات زندگي يك فرد در معرض مرگ استفاده ميكنيم و لذا توجيه اخلاقي قوي براي آن داريم.
نقد جديتر ممكن است اين باشد كه خريد اعضاي بدن انسان با پول امري دور از شان انساني است. به نظر من اين نقد يك جواب ساده دارد: عملي كه در ازاي آن پول پرداخت ميشود چه در مورد اهداي كليه و چه اعضاي ديگر عملي مضر يا غيراخلاقي نيست و لذا اين پيشنهاد مثلا معادل پيشنهاد مجاز كردن بردگي نيست. در وضعيت فعلي افرادي كليه خود را به ديگران اهدا ميكنند و مشكل حادي هم براي سلامتيشان ايجاد نميشود. يا كسان ديگري اعضاي خود را پس از مرگ به ديگران ميدهند و خانوادهشان اين امر را ميپذيرند. پس خود عمل في نفسه براي فرد طرف عرضه موضوع منفي نيست. تنها كاري كه بازار پولي اهدا اعضا پس از مرگ ميكند افزايش تعداد افرادي است كه وارد بازار ميشوند (بازاري كه في ذاته بازار مفيدي است). براي اين كه خانواده فرد متوفي كه با دريافت پول درست به اهداء اعضا ميزند تحت فشار اجتماعي قرار نگيرند ميتوان بين اهداء كنندگان پولي و خيرخواهانه برچسب يكساني قايل شد و لذا انگيزه را از ديد افراد بيروني دور نگاه داشت. به اين ترتيب معلوم نخواهد شد كه فرد با كدام مكانيسم دست به اهداء اعضاء زده است. تنها گروهي كه ممكن است با اين پيشنهاد از حضورشان كاسته شود كساني هستند كه به علت پرستيژ بعد از مرگ اعضاي خود را اهدا ميكنند و گرنه كساني كه به دلايل اخلاقي يا انساني دست به اهداء ميزنند (و پولي نميگيرند) نيت خيرخواهانه خود را عملي ميكنند.
نظرات
roozmare negar :
salam, porseshe man ine ke aya in kaar be ronagh gereftane bazaare ghachaaghe azaaye badan komak nemikone?
roozmare negar - July 16, 2008 11:35 AM
امین :
حامد جان دوست عزیز
شما می تونید تو وبلاگتون هر چه دوست دارید بنویسید. ولی فکر نمی کنید این موضوع در مقایسه با مسائل متعدد اقتصادایران کمی بی ربط باشه .
امین - July 16, 2008 01:38 PM
امین :
حامد جان دوست عزیز
شما می تونید تو وبلاگتون هر چه دوست دارید بنویسید. ولی فکر نمی کنید این موضوع در مقایسه با مسائل متعدد اقتصادایران کمی بی ربط باشه .(با توجه به اینکه چند وقتی هست که کم می نویسید و یا اصلا نمی نویسید )
امین - July 16, 2008 01:39 PM
صادق الحسینی :
البته حامد نقد دوم خیلی جدی تر از این حرف هاست و میشه ساعت ها روش صحبت کرد. و اتفاقا تنها جایی که در این موضوع باید رویش سرمایه گذاری کرد، زدن برجک همین نقد دوم است. پس ساده نیست و پاسخ ساده برایش کفایت نمی کند.(صرفا اینکه پول برایش پرداخت می شود پس غیراخلاقی نیست کفایت نمی کند. چون اینطور بحث به جاهای خطرناکی می تواند کشیده شود. بهرحال می توانستی بهتر نقد دوم را نقد کنی و اتفاقا جای نقد وسیعی هم دارد.)
چندی پیش فکر می کنم گوردون تالوک از اساتید جورج میسون(خیلی مطمئن نیستم که تالوک بوده باشد شاید یکی دیگر از اساتید این دانشگاه) مطلبی در همین خصوص در وبلاگش نوشته بود و مدل ایران را در مورد کلیه ستوده بود و گفته بود که چرا نباید این بازار بصورت قانونی دربیاید تا افراد بتوانند به صورت مختارانه به تبادلی بپردازند که نتیجه اش برای همه طرفین برد است.
صادق الحسینی - July 16, 2008 02:21 PM
مجید :
همیشه فکر میکردم از این تئوریهایی که مطرح میشه کجا میشه استفاده کرد؟ منظورم به جز جایی که آدم رئیس جمهور باشه!
این یه مسال واقعا عالیه!
آقای امین خان این پیشنهاد که میتونه جان خیلیها رو نجات بده از لحاظ اجرایی خیلی راحتتره و خیلی بهتر از اینه که بشینیم فقط از اقتصاد مملکت بد بگیم!
مجید - July 16, 2008 05:43 PM
نامی :
با نوشتهی شما خیلی موافقام؛ فقط میخواهم نظرم را دربارهی دو نکته بگویم.
اول: «به نظر من ميتوانيم تجربه موفق بازار اهدا كليه در ايران را به اعضاء ديگر بدن پس از مرگ مغزی هم تعميم بدهيم.»
یک فرق کوچک بین بازار کلیه در ایران و بازار مثلن قلب برای قربانیان مرگ مغزی این است که بیمار مرگ مغزی نمیتواند حرف بزند. اگر پزشک معالج تصمیم گرفت برای پول یک بیمار درون کما را مردهی مغزی اعلام کند چه باید کرد؟
دوم: «نقد جديتر ممكن است اين باشد كه خريد اعضای بدن انسان با پول امري دور از شان انسانی است....و لذا اين پيشنهاد مثلا معادل پيشنهاد مجاز كردن بردگی نيست»
به میان آوردن بحث بردگی خیلی گمراه کننده است. خرید و فروش اعضای بدن یک معامله بین دو نفر بر سر اعضای بدن یک نفر سوم نیست. بهنظر من برای حل این مشکل باید حتمن رضایت فرد اهداکننده در زمان حیاتاش جلب شود. حالا ممکن است کسی بگوید که جلب این رضایت سخت است. یک راهی که بهنظر من میرسد این است. شرکتهای بیمه به موتورسوارانی که گواهی رضایت اهدای اعضای بدن را امضا کنند تخفیفهای خوبی بدهند و دولت هم با پرداخت سوبسید به شرکتهای بیمه آنها را تشویق کند. البته این سادهترین راهی بود که ذهنام رسید و احتمالن راههای خیلی بهتری هم وجود دارد.
نامی - July 16, 2008 06:28 PM
:
خیلی موضوع جالبیه.... خیلی هم بین خارجی ها سر و صدا کرده! مثلن این مقاله رو به عنوان نمونه ببینین:
http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=2322914
Anonymous - July 16, 2008 07:29 PM
مهتاب :
سلام حامدجان من بااین موضوع که فروختن اعضای بدن باعث میشه خیلیهاازمرگ نجات پیداکنن موافقم. غیراخلاقیی هم نیست ولی اگه تبدیل به بازارسیاه ودلال بازی بشه فقط مشکلات بیماران رو بیشتر میکنه واسیبهای روانی رو هم براشون بوجودمیاره
مهتاب - July 16, 2008 08:27 PM
:
the following is a computer science paper published in a well-known conference
(e-commerce) which is related to economics to some extent. anyways, a large amount of money is granted to the project of "national kidney exchange" in the states and i know famous economists such as al roth (harvard professor) are involved in that. quote from the paper: "Although there are marketplaces for buying and selling living-donor kidneys, the
commercialization of human organs is almost universally regarded as unethical, and the practice is often explicitly illegal, such as in the US."
this shows that the paper is proposing a system that does not involve buying/selling of human organs, yet it is very effective.
http://www.cs.cmu.edu/~dabraham/papers/abs07.pdf
hope you find it useful.
Anonymous - July 16, 2008 10:19 PM
حمید :
دوست عزیز - به این پست شما خیلی انمدیشیدم. به نظرم هرجا که پای پول به میون اومده - اخلاقیات و جوانمردی رو کم رنگ کرده . مثلا 20 سال قبل ورزشکارای ایرانی برای وطن و تیم ملیشون تا حد جون تلاش می کردن اما حالا می بینیم که فوتبالیستامون در بازی های ملی فقط مواظب ساق پاشونن ... پول - عبارت یا ابوالفضل روی لباس رو به املاک رابینسون تغییر می ده... پول بالذاته خوب - اما ما ایرانیها در مواجهه با اون - مثل اکثر تغییرات دیگه دچار افراط و تفریط می شیم. بذار اهدای عضو - بر اساس همون معیارهای اخلاقی - روشنفکرانه باشه ...
حمید - July 17, 2008 01:36 PM
انجمن اقتصاددانان فردا :
موفق باشيد
انجمن اقتصاددانان فردا - July 17, 2008 03:06 PM
ناصر يارمحمديان :
"براي اين كه خانواده فرد متوفي كه با دريافت پول درست به اهداء اعضا ميزند تحت فشار اجتماعي قرار نگيرند ميتوان بين اهداء كنندگان پولي و خيرخواهانه برچسب يكساني قايل شد و لذا انگيزه را از ديد افراد بيروني دور نگاه داشت"
اما اين پيشنهاد ممكن اشت از انگيزه افراد خير خواه براي ورود به بازار بكاهد و قسمت عمده اي از بازار خارج شوند زيرا در اين حالت هيچ تفاوتي بين فرد خير خواه و فروشنده كليه وجود ندارد البته ممكن است بگوييد هر دو گروه را بعنوان افراد خير خواه به جامعه ميشناسانيم اما 1 اين عمل غير اخلاقي است2 بهر حال باز هم شما تفاوتي ميان اين دو قشر قائل نشده ايد.
www.negaheazad.wordpress.com
ناصر يارمحمديان - July 17, 2008 10:21 PM
سعید پوردلیر :
گفته اید : «« شاید خرید اعضای بدن با پول دور از شان انسانی است »»
این نظر را اصلا قبول ندارم.
مگر درمان اعضای بدن با پول غیر انسانی است ؟ مثلا دستمزد پزشک یا جراح.
من فکر میکنم موضوع کلیه در ایران بواسطه اینکه هم بیماری رایجی هست و هم انسان با یک کلیه هم میتواند زندگی کند بازار داغی بوجود آورده و فروش کلیه توسط افراد «سالم» و نه مرده یم موضوع مهم برای بررسی است. زیرا فروش اعضای بدن مرده توسط خانواده (ولی دم) نه تنها غیر اخلاقی نیست بلکه در بسیاری موارد میتواند زمینه مثبتی برای کارآیی که شاخص آن حد انتظار در نظر گرفته شده باشد.
لطفا اشاره ای هم به موضوع فروش کلیه توسط افراد سالم بدلیل فقر مفرط بنمایید.
راستی یک موضوع درباره تعرفه های گمرکی نوشته ام که اگر توشیحی(!) بکنید ممنون میشوم حامد جان.
سپاس
سعــــِد
سعید پوردلیر - July 18, 2008 05:45 PM
پیمان :
مساله سادست . ما می خواهیم مرگ و میر را کم کنیم . میی خواهیم ؟
اگر می خواهیم راه چیست ؟ راهی که حامد گفته ؟ به نظر می آد همینطوره . اخلاق و این ها هم به ما مربوط نیست خیلی . در اون صورت باید به سوالات بشمار و بدون جواب فلسفی جواب بدیم .
:)
پیمان - July 18, 2008 10:37 PM
بهاره :
http://www.forbes.com/bow/b2c/category.jhtml?fc_c=1205658x2276837x103299345&id=307
بهاره - July 19, 2008 07:59 AM
مسيح علي نژاد :
مسافر شهر مه آلود بودين و ما توفيق ديدار نيافتيم ...
مسيح علي نژاد - July 19, 2008 11:14 AM
:
من مخالف فروش اعضاي بدن نيستم .اما يك سوال راجع به اهداي اعضا داشتم :(اگر فردي با قصد خير خواهي وبه اميد نجات جان فردي كارت اهدا پس از مرگ را بگيرد وبا مرگ مغزي به فردي جان دوباره دهد.ايااگران فرد با يافتن جاني دوباره دست به كارهايي (غير اخلاقي)بزند ان مرده زجر نميكشد؟)
Anonymous - July 22, 2008 09:24 AM
:
Very interesting post. Another issue that I believe should be brought into the equation is removing the incentinve for the criminals to kidnap a person and sell his/her organs. Thanks.
Anonymous - July 27, 2008 10:42 PM
:
فروش فوری کلیه اعضای بدن
Anonymous - July 21, 2009 11:01 PM
:
سلام شاید طرز فکر من اشتباه باشه ولی تا به حال در شرایط من قرار نداشته اید که حاضر به هر کاری باشید. خیلی ها برای کسب پول و... خود فروشی می کنند منم مجبورم.پول خیلی...
Anonymous - September 10, 2009 07:06 PM
:
به نظر انسان فقیر واسه سیر کردن شکم خودش هرکاری می کنه.مجبور هرکاری کنه
Anonymous - November 12, 2009 05:09 PM
:
فقر انسانو به هر کاری مجبور می کنه
Anonymous - November 12, 2009 05:10 PM
:
فقر انسانو به هر کاری مجبور می کنه
Anonymous - November 12, 2009 05:10 PM
payday loans :
This site is a complete internet resource for this. You'll find all you wanted or needed to know, here.
payday loans - August 30, 2010 04:34 PM