حق تولیدکننده
من سعی میکنم تا حدی که برایم امکان دارد حقوق تولیدکنندگان محصولات فرهنگی را رعایت کنم. نمیگویم هیچ وقت این اصل را زیر پا نگذاشتهام و نمیگذارم وگرنه ادعای غیرواقعی کردهام ولی حداقل مدتها است که از اینترنت فیلم رایگان یا کتاب غیرقانونی الکترونیکی دانلود نکردهام و روی رایانهام نرمافزار غیرقانونی ندارم. (شاید این نکته جالب باشد که بر خلاف تصور کلیشهای رایج که قانونمندی غربیها را صرفا به خاطر "کار فرهنگی" میداند باید بگویم که بسیاری از همکاران غربی من تا جایی که میتوانند از کتابها و فیلمهای رایگان بهرهمند میشوند و وقتی میبینند من برای خریدن کتاب یا کرایه فیلمی که رایگانش در دسترس است پول میدهم خیلی عجیب نگاهم میکنند. این منفعتطلبی بینهایت و فقدان اصول که حداقل من در جایی که هستم ملموس است یکی از آزاردهندهترین موارد زندگی در آنجا است که بعدا باید مطلب مفصلی در موردش بنویسم).
یکی از مواردی که شاید از این اصل تخطی میکنم (و البته هنوز هم مطمئن نیستم که اخلاقی باشد) استفاده از کپیهای غیرمجاز محصولات - خصوصا فیلمها- قدیمی است که به نظرم میرسد یا به آسانی یافت نمیشود و یا منافعش لزوما به تولیدکننده نمیرسد. مثلا کپی از برخی فیلمهای خوب قبل از انقلاب که بازار رسمی ندارند (مثلا کارهای ابراهیم گلستان یا علی حاتمی) را تهیه کردهام ولی در مقابل "گاو" را از بازار رسمی خریدهام. یا مثلا در مورد برخی فیلمهای تاریخی سینما مثل "همشهری کین" یا "پرندگان" این اصل را زیر پا گذاشتهام.
از آن مهمتر الان با این سوال اخلاقی مواجه هستم: برای بسیاری از فیلمها یا کتابهای متاخر فرد با دو گزینه مواجه میشود. یکی اینکه برود و در بازار غیررسمی ایران کپی از محصولات را به قیمت پایین تهیه کند و یا از بازار رسمی هزینه کرایه یا خرید واقعی را پرداخت کند. دردسری که من با گزینه دوم دارم هزینه مبادله دسترسی به محصولات است. به طور مشخص در وین تنها یک ویدئو کلوپ حرفهای وجود دارد که تقریبا تمام فیلمهای خوب را به زبان انگلیسی دارد. مشکل این است که برای تهیه و برگرداندن هر فیلم به این فروشگاه به طور متوسط 1.5 تا 2 وسط وقت تلف میشود و مجبور هم هستی فیلم را ظرف یک یا دو روز برگردانی.
حال سوالی که با آن مواجهیم این است که آیا کار اخلاقی میکنیم اگر نسخه غیرمجاز یک فیلم را تهیه کنیم و بدون نیاز به این رفت و آمد اضافی و تحت فشار بودن در مورد زمان آنها را تماشا کنیم و بعد یک بار برویم به این فروشگاه و همه فیلمهایی که دیده ایم را یکجا کرایه کنیم و پولشان را بدهیم و فورا فیلم را برگردانیم؟ همین سوال در مورد کتاب هم پیش میآید. گاهی پیش میآید که آدم نیاز فوری به کتابی دارد که نسخه غیرمجازش در دسترس است ولی تهیه نسخه قانونیاش زمان میبرد. آیا اخلاقی است که نسخه غیرقانونی را استفاده کنیم و همزمان هم نسخه قانونی را سفارش دهیم؟
1) ممکن است تو در فاصله استفاده از نسخه غیرمجاز و پرداخت پول نسخه مجاز بمیری یا از آن کشور اخراج شوی یا آن فروشگاه تعطیل شود و ماجرا به سرانجام نرسید. این اشکال را شاید بتوان با پرداخت پول در قدم اول و بعد استفاده حل کرد.
2) این کار باعث میشود که منفعتی بیش از حد لازم به توزیع کننده قانونی منتقل کنیم. چرا که فورا فیلم را بر میگردانیم و او می تواند لحظه بعد آن را به نفر بعدی کرایه دهد. به نظر این مساله منفی نمیرسد چرا که با صرفهجویی در رفت و آمد اضافه منافع (Surplus) جدیدی خلق شده که من و توزیعکننده آن را تقسیم میکنیم ولی تولیدکننده اصلی نفعی نمیبرد.
3) این کار باعث تشویق توزیعکننده غیرقانونی به گسترش فعالیتش میشود. این اشکال جدی است و هنوز جوابی برایش ندارم.
4) تو با این کار خدمتی دریافت میکنی که قیمتش بیش از پولی است که پرداخت میکنی. به عنوان مثال وقتی نسخه غیرقانونی را کپی میکنی آن را همیشه با خودت داری و میتوانی بیش از یک بار تماشایش کنی ولی وقتی پول کرایه را پرداخت میکنی هزینه یک بار تماشا را پرداخت کرده ای. حتی وقتی این فکر را میکنی که خیلی فیلمها برای یک بار مصرف هستند و لذا در عمل حتی اگر آنها را داشته باشی رفتار شبیه به کرایه یک شب را داشتهای. مشکل این است که داشتن فیلم یک آپشن اضافی برای تماشای دوباره فراهم میکند که فیلم کرایهای ندارد و ارزش این آپشن هم مثبت است.
فکر میکنم راحتترین راهحلی که این مشکل را تخفیف میدهد این سایتهایی هستند که تهیهکننده هزینه جبران زحمت خودش را اعلام میکند و آدم میتواند اگر مصرف غیرقانونی داشت با پرداخت پول در این سایتها جنبه غیراخلاقی مساله را رفع کند ولی هنوز مشکل دوم هنوز برقرار است مگر این که محصول مستقیما از سایت خود تولیدکننده دانلود شود.
پ.ن: بخشی از ایدههای این پست در گفت و گو با ک.ل شکل گرفته یا توسط او بیان شده و لذا پیشاپیش به حق صاحب ایده احترام میگذارم. هر چند ازش اجازه نگرفته بودم که آنها را با بقیه به اشتراک بگذارم.
نظرات
:
سوال: اگر تولید کالای حیاتی مانند دارو بنا به قوانین منحصر به یک شرکت باشد ولی شرکت های دیگر توانایی تولید دارو را با هزینه بسیار کمتر داشته باشند ولی شرکت تولید کننده با انحصار خود اجازه تولید ندهد و قیمت را هم بالا نگه دارد و انسان های بسیاری به خاطر عدم دسترسی به دارو به خاطر قیمتش بمیرند، به نظر تو هنوز هم باید به قوانین پایبند بود؟
می دانم این با آنچه تو می گویی کاملا فرق دارد، ولی سوال بی ربطی نیست. قانون حق مولف یک حق خدادادی نیست، یک قرارداد است.
Anonymous - January 7, 2009 08:34 AM
:
به عبارت بهتر، به نظر تو از نظر قانون گذار حق مولف به شکل موجود بهترین قانون قابل اعمال است؟ فکر می کنم به صرف اقتصاد آزاد یا لیبرالیسم نمی شود از این قانون حمایت کرد، به عکس، بر خلاف لیبرالیسم است، چون دارد حق (آزادی) طبیعی کپی کردن را محدود می کند.
حامد: من زاویه نگاهم این نیست. بحث جداگانه ای مینویسم.
Anonymous - January 7, 2009 08:41 AM
n!MA :
ارزش بحث نداره. به زودی تو اروپا هم مثل آمریکا چوب تو آستین کسی میکنن که قانون رو رعایت نکنه. صورت مسئله پاک میشه.
n!MA - January 7, 2009 08:47 AM
Page :
I guess what you are saying is more like a islamic reasoning to make it Kosher, "Get the thing, throw some money into sandogh sadaghat, it will be ok"
Downloading copyrighted material is illegal and unethical no sandoogh sadaghat can change this fact
There might be something similar to Netflix.com for Austria as well, in which you can legally watch new movies online
Hamed: I don't think that your analogy is correct. There are two major differences, first of all I am not paying "some" money but the exact price. Moreover, I am not paying it to the Sandoogh but directly to the owner.
I have not reached to a final answer and it is still an open question to me but I disagree with the way you argued.
Page - January 7, 2009 09:04 AM
Page :
I'm sorry hamed, I didn't want to sound aggressive, I actually liked your post
What I'm saying is that breaking the law is clearly unethical, copyright is a law and should not be broken. eventhough that specific outlet may benefit a little more
Here is my reason why it is not correct: When you spend two hours of your time just to go to the store (say each hour of your work worths $30) now it makes it more attractive to buy the CD online so basically another online store is loosing a potential customer, because an illegal outlet is saving that 30 bucks. thats my take on this problem
Hamed: I thank you for sharp arguements and didn't found anything aggressive. Sorry, if conveyed wrong message.
I should clarify that my concern is not about breaking the law per se but to benefit from someone's efforts without compensating her by the amount she demands. therefore it is not a concern of being legal but concern of ethics.
Let me draw different scenarios:
1) If there is no online legal website or online CD provider (I guess for instance for Decalogue) and the only source is the shop. Then bypassing the usuall system indeed does not heart anybody while increasing the total efficiency.
2) If there the online competitor , I guess you are right that this behavior eventually have negative impact on the legal online business. This is a new concern I learned from your comment however it does not heart the producer but the new distributor.
Page - January 7, 2009 09:17 AM
آیدین ک :
سلام
یاد ضرب المثل "در دیزی باز است و حیای گربه کجاست" افتادم!
مشکلات فقط در همین بند 3 بوده و نیازی به مطرح کردن دیگر مباحث نیست؛ اصلا چرا باید بازار سید اسماعیلی وجود داشته باشد؟!
استفاده غیر مجاز از محصولات فرهنگی حتی با نیت اینکه در اسرع وقت تسویه حساب شود، به نوعی مشروعیت دادن به واسطه ها و فعالیت کسانی است که به تکثیر غیر مجاز محصولات فوق می پردازند.
آیدین ک - January 7, 2009 03:16 PM
:
don't u have Netflix there is EU?
We use Netflix here and you don't have to go anywhere to get a movie. it comes to you by post.
Anonymous - January 7, 2009 04:36 PM
بشیر :
چرا استفاده از محصول غیر قانونی مجانی باعث تشویق عرضه کننده این محصول می شود؟ به فرض مثال من آهنگی را روی رپیدشیر آپلود می کنم و در وبلاگم به آن لینک می دهم، تو با جستجوی مستقیم رپید شیر لینک را پیدا می کنی و از آن استفاده می کنی در این بین من تشویق نمی شوم، مگر اینکه وبلاگ من را پیدا کنی و به این واسطه آمار بازدید کننده وبلاگ مرا بالا ببری. در مجموع من موافق آزادی هر چه بیشتر جریان اطلاعات و ایجاد مدلهای Donation هستم مثل ویکی پدیا که توانست 6 میلیون دلار جمع آوری کند، یادم می آید بچه که بودم داستان دکتری را می گفتند که صندوقی در مطبش نصب کرده و از بیماران خواسته تا هر چه وسعشان می رسد در آن صندوق بیندازند، ای کاش به جهانی نزدیک شویم که همه جا این جوری باشد!!!
بشیر - January 8, 2009 07:16 PM
بشیر :
راستی من یک چیزی در این مورد به نظرم رسیده بود، به نظرم کمپانیها از عمد خیلی سفت و سخت با قاچاق محصولات فرهنگی مقابله نمی کنند، به نظرم توزیع غیر قانونی محصولات آنها در بلند مدت به حفظ سیطره آنها بر بازار کمک می کند، و برای همین خیلی سخت نمی گیرند، به عنوان مثال مایکروسافت که کاملا این عملکردش مشهود است، می تواند ویندوزهای غیر قانونی ما را از کار بیاندازد و یا به شدت دچار مشکل کند، اما این کار را نمی کند، چون آن وقت به شدت میدان را برای رقیبانش باز کرده است.
بشیر - January 8, 2009 07:23 PM
:
من طرف دار قانون شکنی نیستم، ولی درک نمی کنم چرا اینقدر دلتان می خواهد قوانین حق مولف یا تولید کننده را حقوق طبیعی در نظر بگیرید. این ها قوانینی است که در قرون اخیر «وضع» شده اند، هدفشان هم این بوده کسی که برای کاری سرمایه گذاری می کند بتواند بهره ببرد، از ابتکار پشتیبانی شود. این قوانین در قرون اول مسیحی یا قرن اول هجری کاملا بی معنی بوده. برای دوره ی خاصی طراحی شده و رفته رفته زمان استفاده ی آنها با به وجود آمدن کامپیوتر و اینترنت از بین می رود. از نظر تئوری من به شما می گویم که در عرض چند ساله آینده هیچ راه عملی برای اعمال این قوانین وجود نخواهد داشت. شرکت های بزرگ موسیقی هم دارند متوجه این موضوع می شوند، مثالش همین اقدامشان در حذف DRM از موسیقی های itunes است. سخنرانی مقاله ستیو جابز خطاب به چهار کمپانی بزرگ موسیقی را بخوانید. چه خوشتان بیاید چه خوشتان نیاید در عرض 10 سال آینده فاتحه ی این قوانین خوانده شده است.
Anonymous - January 8, 2009 11:42 PM
:
>مثال مایکروسافت که کاملا این عملکردش مشهود است، می تواند ویندوزهای غیر قانونی ما را از کار بیاندازد و یا به شدت دچار مشکل کند، اما این کار را نمی کند، چون آن وقت به شدت میدان را برای رقیبانش باز کرده است.
علت اینکه این کار نمی کند این است که در این صورت تعداد زیادی از افرادی که ویندوز را خریده اند هم دچار مشکل می شوند. از نظر «علمی» هیچ راهی برای جلوگیری از ایجاد کپی غیرمجاز وجود ندارد. تمام تلاش ها برای این است که این کار را سخت تر کنند، هزینه شکستن را بالا ببرند، مشکل این است که بک بار که یکی شکست، هزینه تکنیکی تقریبا صفر می شود، فقط می توان از طریق دادگاه و شکایت و قانون کپی رایت هزینه ایجاد کرد، این هم رفته رفته غیرممکن تر می شود، مگر اینکه یک مامور بگزارند پشت سر هرکس ببیند چه کار می کند و امثال این، ولی این با privacy به شدت مشکل ایجاد می کند.
Anonymous - January 8, 2009 11:51 PM
آرش :
در عرصه ی نرم افزار استفاده از نرم افزارهای پولی خیلی هم جالب نیست. استفاده از سیستم عامل لینوکس و نرم افزارهای رایگانش، امکاناتی در اختیار می گذارد که ویندوز ندارد. اما در عرصه ی فیلم و کتاب این مساله بسیار جدی است. به نظر من با این سانسور فرهنگی نمی شود جلوی تکثیر غیر قانونی کتب عمومی، فیلم و موسیقی را گرفت. اما برای کتاب های علمی ماجرا کمی متفاوت است. خواندن کتاب کاغذی بسیار آسان تر از کتاب در رایانه است. بنابراین اگر سیاست چاپ و افست کتب علمی در داخل ایران با مجوز ناشر انجام شود، این مشکل حداقل برای کتب علمی تا حدی حل می شود. این کار در چین و هند و برخی کشورهای شرق اروپا که قدرت خرید کتب با چاپ اصلی آن را ندارند اجرا می شود.
آرش - January 9, 2009 06:37 AM
hosein :
لعنت بر تو اگر دیر آپدیت کنی
hosein - January 9, 2009 04:07 PM
:
اگر هدف حمايت از توليد كننده باشد، بهترين گزينه، خريد است. چون در دنياي امروز، موفقيت يا عدم موفقيت محصولات با معيار فروش سنجيده مي شود. ديگر اينكه براي مصرف كننده محدوديتي مي شود كه به چيزهاي غيرضروري پول ندهد و اولويت بندي درستي از نيازهايش داشته باشد. البته اين مشكل براي اروپاست. در ايران كه بحث تحريم است و عملاً ابزار پرداخت چنداني وجود ندارد و بحث اخلاقي قضيه تقريباً منتفي است
Anonymous - January 10, 2009 07:25 AM
:
اگر هدف از بحث ادای حق تولید کننده است دو نکته وجود دارد.
1-در جوامعی که منع قانونی وجود ندارد، نسبت رعایت کنندگان حق کپی رایت به کسانی که نسخه غیرمجاز ارزان استفاده می کنند چقدر است. به نظر من این عدد بسیار کوچک است شاید زیر 1درصد. در نتیجه تا زمانی که نسخه غیر مجاز وجود دارد شما با اقدام حمایتی خود مطلوبیت چشمگیری برای تولیدکننده ایجاد نخواهید کرد.
2- همان 1درصد اگر بخواهند به خاطر تسهیل کار خود، نسخه غیرمجاز را هم به همراه داشته باشند،خود در راستای ترویج نسخه غیرقانونی اقدام کرده اند که افزایش پتانسیل مصرف غیر قانونی و عدم رعایت حق تولید کننده را موجب خواهد شد.
Anonymous - January 10, 2009 09:44 AM
عباس :
خیلی تحلیل جالبی بود
من هم دغدغه این مساله را دارم و به همین خاطر وبلاگی هم برای ارائه نرمافزارهای رایگان دارم
اما احساس میکنم حکایت محصولات فرهنگی متفاوت است در واقع من هیچ محدودیتی را برای رشد انسانها نمیپذیرم به این تعبیر که آن کس که امکان مالی معقول برای تهیه یک محصول فرهنگی را دارد نباید از قانون کپی رایت عدول کند و در اینباره کاری غیر اخلاقی انجام داده و مساله قانون هم در اینجا بحثی ثانوی است و قانون است که در اینجا تابع اخلاق است و نه برعکس (به همین دلیل بحث دوستان درباره نبودن آن در قرون قبلی و از بین رفتن آن در آینده بیمورد است) اما کسی که توان مالی معقول برای خرید محصولات فرهنگی را ندارد به هیچ وجه نباید رشد فکری و فرهنگی او محدود شود چه کسی میپسندد که فیلمی که مثلا ضد جنگ است و میتواند تاثیرات عاطفی و روانی مثبتی روی بیننده داشته باشد به جهت حق کپی رایت در اختیار اکثر جامعه قرار نگیرد
البته این استفاده در حالت مجازی که من در نظر می گیرم هم باید آگاهانه باشد و نه اینکه عمل کسانی را که حتی به این مساله فکر هم نمیکنند توجیه کرده باشم
منظور من از توان مالی معقول یعنی آنکه در سبد مصرفی یک فرد هزینه معقولی باشد کسی که ماهی صد و پنجاه هزار تومان درآمد دارد دیگر نمی تواند چهار هزار تومان بدهد و یک سی دی موسیقی بخرد
البته مساله ابعاد گستردهتری هم دارد که اینجا مجال صحبت از آن نیست
عباس - January 11, 2009 09:50 AM
فیاض خاک :
اخلاق آنقدر قوی نیست و قرار هم نیست که اینقدر به یک معضل اقتصادی کمک کنه.
به هر صورت شما اینقدر موظف به مراقب از این قضیه هستی که لذت جدی از تو گرفته نشه و درد جدی بر تو وارد نشه.
بیش از این کار اخلاق نیست. ابزار های دیگری نیازه.
به تنهایی هم اینقدر قبح برای یک عمل قائل نشو که همکارانت رو به دلیلی که گفتی تقبیح کنی. اگر اینقدر قبیح بود و ضرر عمومی و عرفی و اکسترنالیتی منفی ایجاد میکرد، خود به خود ترد میشد که نشده. در حالی که همکاران تو خودشان مولف هستند و الی الاصول باید به خاطر منافع شخصی هم که شده این موضوع را رعایت میکردند که نمیکنند. پس کپی رایت خیلی جدی نیست. یا همینقدری که اجرا میشود کافی است.
شما سخت نگیر.
فیاض خاک - January 12, 2009 05:37 PM
:
سلام ، من مدتي است وبلاگ شما راميخوانم و از دقت نظر شما لذت ميبرم، اميدوارم موفق باشيد.
در مورد اين موضوع هم فكرميكنم بايد قبلش تگليف خودمان را با موضوع اخلاق روشن كنيم و ببينيم مثلا چرا برايمان مهم است كه قوانيني از اين دست را رعايت كنيم مثلا حالتهاي زير را در نظر بگيريم:
اگر معتقد باشيم با زيرپاگذاشتن اين قانون ما در واقع باعث ضرري به توليدكننده شده ايم كه همان ضايع كردن "حق الناس" در ادبيات ديني است خيلي فرق ميكند با اينكه شما بگوييد زير پا گذاشتن اين قانون باعث تضعيف توليد كننده و ورشكستگي او ميشود و اين در صورت فراگير شدن يك ضرر كلي به اقتصاد ميزند و ... در حالت اول (حق الناس) شما هيچ دفاعي از عمل خودتان نداريد ولي در حالت دوم (ضرر به توليد) بسته به اينكه اينكار به چه توليد كننده اي با چه توان مالي ضرر بزند يا اينكه در جامعه تا چه حدي فراگير شده است شما ميتوانيد استدلال كنيد و طبق آن تصميم بگيريد.
از ديد اخلاقي به جزييات بيشتري هم ميشود فكر كرد كه شايد از حوصلله صحبت ما خارج باشد ولي در حوزه اخلاق روي اين موضوع زياد كار شده است.
پيروز باشيد.
Anonymous - January 14, 2009 06:23 AM
an agha :
goh be goore pedaaret
an agha - October 15, 2009 12:55 PM